Bộ GD&ĐT vừa đăng tải dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.
Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh đổi mới quản trị giáo dục, đẩy mạnh chuyển đổi số, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục và tổ chức chính quyền địa phương. Mục tiêu là bảo đảm công bằng trong giáo dục, tạo cơ hội học tập cho người học, đồng thời giúp địa phương chủ động dự báo nhu cầu và chuẩn bị đủ điều kiện về trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất.
Lớp 1 không kiểm tra, lớp 6 không tuyển chọn
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là chuyển cách tiếp cận từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp”, mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với lớp 1, lớp 6 và lớp 10.
Theo Bộ GD&ĐT, việc tiếp nhận học sinh không đơn thuần là thủ tục đầu năm học mà còn là một nội dung trong quản trị hệ thống giáo dục, gắn với nhu cầu học tập, quy mô dân cư, mạng lưới trường lớp và khả năng tiếp nhận của từng địa bàn.
Cụ thể, đối với lớp 1, không tổ chức kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ. Đối với lớp 6, không phân loại, tuyển chọn học sinh, trừ trường hợp cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, học sinh có thành tích nổi bật nhằm phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương. Những trường hợp này được tiếp nhận bằng phương thức xét tuyển theo quy định.
Cách tiếp cận mới đặt trách nhiệm chủ động bố trí chỗ học lên hệ thống giáo dục. Thay vì chờ phát sinh tình trạng thiếu chỗ học mới xử lý, địa phương phải dự báo nhu cầu, xác định khả năng tiếp nhận, chuẩn bị các điều kiện cần thiết và xây dựng phương án điều phối học sinh khi cần.
Thi vào lớp 10 dự kiến chỉ gồm Toán và Ngữ văn
Đối với lớp 10, dự thảo tiếp tục duy trì các phương thức tiếp nhận hiện hành, đồng thời định hướng giảm tổ chức thi tuyển khi chưa thực sự cần thiết.
Theo dự thảo, Sở GD&ĐT căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng, mạng lưới trường lớp và tình hình thực tế để quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng trường hoặc nhóm trường trên địa bàn.
Đáng chú ý, dự thảo quy định kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 gồm 2 môn Toán và Ngữ văn. Theo Bộ GD&ĐT, phương án này nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động học tập, đồng thời giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.
Riêng đối với trường THPT chuyên, học sinh phải dự thi các môn thi chung và một môn chuyên. Mỗi môn chuyên có đề thi riêng theo chương trình môn học cấp THCS, bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu ở môn học đó.
Dự thảo cũng quy định các nhóm đối tượng thuộc diện tuyển thẳng, ưu tiên, khuyến khích; đồng thời giao địa phương căn cứ điều kiện thực tế và quy định pháp luật để xác định đối tượng tuyển thẳng, bảo đảm nguyên tắc và mục tiêu tiếp nhận học sinh đầu cấp.
Điều phối học sinh giữa các trường, không được dùng để loại học sinh
Một điểm mới khác là dự thảo bổ sung cơ chế phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, điểm trường và phân hiệu khi cần thiết.
Việc bố trí học sinh phải căn cứ vào nhu cầu học tập, địa bàn cư trú, quy mô học sinh, khả năng tiếp nhận, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, khoảng cách và điều kiện đi lại. Khi một cơ sở giáo dục vượt quá khả năng tiếp nhận, địa phương phải chủ động xây dựng phương án điều phối phù hợp.
Đặc biệt, dự thảo nêu rõ việc phân bổ, điều phối không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại học sinh đã đủ điều kiện tiếp nhận.
Cùng với đó, dữ liệu được xác định là công cụ phục vụ dự báo nhu cầu, xác định địa bàn, quy mô học sinh, khả năng tiếp nhận và phương án bố trí chỗ học.
Việc tiếp nhận học sinh được tổ chức trên môi trường số, khai thác và kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp nhằm hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có và được xác thực.
Dự thảo cũng nhấn mạnh chuyển đổi số phải phục vụ người học, không để khó khăn về công nghệ hoặc sự cố hệ thống trở thành rào cản tiếp cận giáo dục. Khi hệ thống gặp sự cố, phải có phương án tiếp nhận phù hợp; người dân gặp khó khăn khi sử dụng môi trường số cũng cần được hỗ trợ.
