Ngày 20/11, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Đại biểu Quốc hội Lý Thị Lan (đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang) dẫn chứng thực tế cho thấy những khó khăn, nút thắt của giáo dục mầm non ở miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đại biểu Lý Thị Lan nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán mầm non, mọi mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đều không thể thành hiện thực.
“Trẻ mầm non không thể đi bộ đường dài, không thể ở bán trú dài ngày vì còn quá nhỏ và địa hình chia cắt. Do đó, việc đến lớp khó khăn khiến chúng ta không thể vận hành trường mầm non như ở khu vực thuận lợi. Một đứa trẻ vùng cao đến lớp là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, nhưng trước hết đó là sự bền bỉ kiên trì của người thầy, người cô. Dù cơ sở vật chất đã được đầu tư, nếu không có giáo viên ngay tại thôn, bản, chúng ta không thể mở lớp cho nhóm trẻ từ 2 đến 3 tuổi và không thể đạt mục tiêu phổ cập mầm non 3 đến 5 tuổi ở vùng này”, Đại biểu Lý Thị Lan chia sẻ.
Do đó, Đại biểu Lý Thị Lan đề nghị bổ sung vào Điều 29 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục nội dung quy định: “Địa phương được tổ chức mô hình trường chính, điểm trường, nhóm trẻ phù hợp với điều kiện địa hình; nhà nước đảm bảo biên chế và điều kiện tối thiểu cho điểm trường mầm non tại vùng miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.
Theo Đại biểu, đây là cơ sở pháp lý đảm bảo các tỉnh miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số duy trì điểm trường một cách hợp lý, có phân bổ về biên chế. Điều này cũng giúp chấm dứt tình trạng muốn mở lớp, muốn duy trì điểm trường mầm non nhưng không có cô giáo, không có vị trí việc làm. Mô hình này đảm bảo đúng quan điểm xuyên suốt "Ở đâu có học sinh thì ở đó phải có thầy giáo". Đồng thời, đảm bảo sự thống nhất với định hướng chung của trường lớp miền núi biên giới: mầm non ở tại chỗ gần dân, điểm trường và nhóm trẻ, tiểu học và trung học cơ sở tập trung bán trú liên cấp.
Nhấn mạnh “chìa khóa” giải quyết nút thắt này là giáo viên bản địa, Đại biểu Lý Thị Lan cho rằng yếu tố quyết định chất lượng giáo dục là nhà giáo, không phải cơ sở vật chất hay thiết bị. Tuy nhiên, miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn đối mặt với việc thiếu giáo viên trầm trọng.
“Giáo viên bản địa là linh hồn của lớp học mầm non vì họ nói được tiếng dân tộc, hiểu phong tục, được phụ huynh tin tưởng và gắn bó lâu dài với trường, với bản, với học trò. Nếu không giải quyết được bài toán đào tạo và tuyển giáo viên bản địa, nút thắt giáo dục mầm non sẽ không bao giờ được giải quyết tận gốc”, nữ Đại biểu Quốc hội bày tỏ quan điểm.
Tại Khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục quy định, một trong các yêu cầu bảo đảm chương trình giáo dục mầm non là yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực sau giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo. Đồng thời, quy định nội dung, hoạt động, phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển của trẻ em. Theo Đại biểu Quốc hội Cầm Thị Mẫn (đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đây là bước tiến quan trọng trong việc định hướng giáo dục mầm non theo hướng phát triển toàn diện, không chỉ có kiến thức mà còn phẩm chất, năng lực và tâm lý xã hội. Việc quy định phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển của trẻ em là phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, lấy trẻ em làm trung tâm.
Tuy nhiên, đại biểu nhận thấy các quy định nêu trên còn chung chung, khó xác định. Đặc biệt, đối với cấp học mầm non là cấp học đầu đời, có tính chất đặc thù. Nếu không có tiêu chí đánh giá và áp dụng cụ thể, phù hợp với lứa tuổi thì rất khó áp dụng trong thực tiễn, không bảo đảm tính khả thi. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý Khoản 6 Điều 1 như sau: “Quy định yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực sau giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo; quy định nội dung, hoạt động, phương pháp, hình thức, môi trường giáo dục, đánh giá sự phát triển phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ em”.
Góp ý đối với khoản 7, Điều 19 của dự thảo Luật quy định tuổi của học sinh vào học lớp 10 là 15 tuổi và được tính theo năm, đại biểu Trần Thị Nhị Hà (đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cho rằng quy định theo hướng đúng tuổi như vậy là chưa thật sự phù hợp trong bối cảnh đang thúc đẩy phát triển nhân tài, xây dựng nền giáo dục mở, linh hoạt và hiện đại.
Lý giải rõ hơn, đại biểu cho biết, thực tiễn trong nước và kinh nghiệm quốc tế đều cho thấy có những học sinh xuất sắc, vượt trội hoàn toàn có khả năng học vượt lớp. Nếu áp dụng cứng một mốc tuổi duy nhất, chúng ta vô hình trung đóng khung cho sự phát triển của những tài năng đặc biệt mà lẽ ra phải được khuyến khích, bồi dưỡng và tạo điều kiện. Ngược lại, cũng có những trường hợp học sinh ốm đau, gián đoạn học tập dẫn tới việc không thể đáp ứng yêu cầu tuổi khi vào lớp 10, như vậy chúng ta sẽ vô tình tạo ra rào cản cho chính các em, những đối tượng cần được hỗ trợ nhất. Cho rằng đây là nội dung mang tính kỹ thuật và điều hành, đại biểu đề nghị không nên quy định trong Luật, mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư quy định nội dung này.
