Chiêm ngưỡng những bức tranh khắc họa thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp

(CLO) Những khoảng khắc chiến đấu, nông dân gia tăng sản xuất trong kháng chiến chống thực dân Pháp được khắc họa qua tranh của các họa sĩ đời đầu nền mỹ thuật Việt Nam.

Nhân kỷ niệm 80 năm Đề cương văn hóa Việt Nam (1943-2023), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm "Nghệ sĩ là chiến sĩ", dự kiến từ ngày 24/2 đến 5/3, giới thiệu 80 tác phẩm trong giai đoạn 1945-1954 của 30 tác giả thuộc các thế hệ đầu tiên của nền mỹ thuật Việt Nam.

Trong kháng chiến, họa sĩ trở thành chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. Họ vẽ tranh, tổ chức triển lãm, làm báo, truyên truyền hay tham gia chiến đấu. Họ lấy nhiệm vụ phụng sự đất nước, hạnh phúc của nhân dân làm cảm hứng, đề tài sáng tác. Cùng nhìn lại một số bức tranh khắc họa thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp dưới đây. 

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 1

Tác phẩm "Thổ, Nùng, Mán, Kinh đoàn kết đuổi giặc Pháp" của Trần Văn Cẩn, giai đoạn 1947-1954. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 2

"Hà Nội kháng chiến", chất liệu bột màu trên giấy của họa sĩ Văn Giáo, sáng tác năm 1947. Bức tranh cổ động được chia làm bốn phần, khắc họa bốn sự kiện nổi bật bấy giờ: Quân ta bắn hạ máy bay Pháp tại ngoại ô Hà Nội, quân địch giơ tay hàng, các thiếu niên nhi đồng băng ruộng tiếp tế bộ đội đánh du kích. Theo tư liệu, họa sĩ Văn Giáo sáng tác tranh dựa theo bản tin của các báo.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 3

"Dao găm rèn cho du kích" của họa sĩ Nguyễn Hiêm năm 1945. Khi đó, súng ống không có nhiều, đội du kích phải dùng dao găm rèn từ những mảnh vỏ bom để làm vũ khí chiến đấu.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 4

"Làm kíp lựu đạn" của Nguyễn Đỗ Cung, ra đời năm 1947, mô tả bốn người quân giới đang lắp kíp lựu đạn bên một chiếc bàn to, phía xa là hai người đang quay máy. Khi toàn quốc kháng chiến năm 1946, Đỗ Cung tình nguyện tham gia đoàn quân Nam Tiến. Ông hoạt động văn hóa nghệ thuật ở khu V, sáng tác nhiều tác phẩm, tranh cổ động, mẫu tín phiếu và giấy bạc... Ngoài ra, ông mở lớp dạy vẽ, đào tạo nhiều họa sĩ. Năm 1949, Đỗ Cung chuyển ra miền Bắc công tác ở Tiểu ban Văn nghệ trung ương. Họa sĩ được ghi nhận là "Chiến sĩ tiên phong trên mặt trận văn hóa".

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 5

"Lớp học bổ túc ở Quảng Nam" của họa sĩ Văn Giáo, vẽ năm 1948. Tác phẩm thể hiện sự hưởng ứng phong trào bình dân học vụ. Trước đó, tháng 9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thiết lập Nha Bình dân học vụ, hạn trong sáu tháng các làng và thị trấn đều phải có ít nhất một lớp bình dân, cưỡng bách học chữ quốc ngữ trên toàn quốc.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 6

Tác phẩm "Dân công kháng chiến", năm 1948, tác giả Lê Quốc Lộc, mô tả cảnh các cô gái, chàng trai mang theo quang gánh vận chuyển gạo cho bộ đội nơi tiền tuyến.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 7

"Truyền đạt kế hoạch diệt cứ điểm trước sa bàn", chất liệu mực trên giấy, ra đời năm 1949 của họa sĩ Nguyễn Đức Nùng. Họa sĩ tham gia cách mạng từ ngày đầu, từng giữ các chức vụ: Trưởng ban hội họa Đoàn Văn hóa Cứu quốc Thừa Thiên Huế, biên tập báo Chống giặc của Hội Liên Việt Khu IV, vào bộ đội làm báo Vệ quốc quân của Đại đoàn 304...

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 8

Bức màu nước trên giấy "Tổ săn máy bay" vẽ năm 1950 của Huỳnh Văn Thuận. Trong suốt thời kỳ kháng chiến, họa sĩ sáng tác nhiều tranh cổ động. Năm 1950, ông công tác tại Trung ương Đoàn Thanh niên Việt Bắc, phục vụ chiến dịch giải phóng biên giới.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 9

"Sinh hoạt tổ sau trận thắng", chất liệu màu nước trên giấy, ra đời năm 1950 của Huỳnh Văn Thuận. Ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - cho biết những tác phẩm giúp công chúng cảm nhận rõ nét hơn về một giai đoạn lịch sử của dân tộc và hiệu quả của đề cương về văn hóa. "Đề cương tác động tích cực, thức tỉnh đội ngũ văn nghệ sĩ, trong đó có nhiều họa sĩ đã rũ bỏ tâm thế 'Mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây', để lại sau lưng những hào nhoáng chốn phồn hoa đô thị, khoác ba lô và đi theo những đoàn quân suốt dặm trường kháng chiến", ông nói.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 10

"Xưởng rèn trong chiến khu" do Trần Văn Cẩn vẽ năm 1950. Theo ông Anh Minh, sự kiện tri ân những họa sĩ đã tiên phong trong triển khai đường lối văn hóa của Đảng, thực hiện đề cương, trở thành những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa 80 năm về trước.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 11

Tác phẩm "Đồng chí cố ăn một chút" của Văn Giáo, mô tả khoảnh khắc các y, bác sĩ, người dân chăm sóc chiến sĩ bị thương.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 12

Tác phẩm "Hưởng ứng chiến thắng Điện Biên Phủ" của Nguyễn Sáng, ra đời năm 1954. Nguyễn Sáng là một trong những họa sĩ đầu tiên tham gia cách mạng. Ông có nhiệm vụ vẽ tranh tuyên truyền, cổ động, thiết kế tem và tiền giấy Việt Nam. Bức sơn mài "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" của ông được công nhận là bảo vật quốc gia.

L.T.Đ (t/h) 

Xem thêm

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

(NB&CL) Giữa tháng 5 năm 2026, tôi tìm trên giá sách riêng, tập hợp được hơn chục tác phẩm của nhà văn, nhà báo Nguyễn Khắc Phê. Cuốn sách xuất bản gần đây nhất in 1500 bản của ông ra mắt đầu năm 2026 có tựa đề “Quảng Trị - Vùng đất hội tụ” (Nhà Xuất bản Hội Nhà văn).

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

(NB&CL) Để bảo tàng tư nhân “sống sót” và hoạt động chuyên nghiệp là câu chuyện hoàn toàn không đơn giản. Thực tế tại Việt Nam, không hiếm chuyện chủ nhân bảo tàng rơi vào cảnh “vừa làm chủ, vừa làm nhân viên” vì nguồn lực tài chính hạn hẹp. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Huy (nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, người sáng lập Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên), Nhà nước cần có chính sách để thu hút các nguồn lực tài trợ cho hoạt động bảo tàng, từ đó tạo điểm tựa vững chắc cho các bảo tàng tư nhân phát triển bền vững.

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

(NB&CL) Với việc trưng bày các hiện vật đến từ nhiều nền văn hóa, nhiều bảo tàng tư nhân đang thực hiện tiêu chí và thông điệp cốt lõi của UNESCO là góp phần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và gắn kết giữa các dân tộc, xóa bỏ sự ngăn cách và tệ nạn phân biệt đối xử về văn hóa, tôn vinh các giá trị nhân văn, nhân đạo giữa các dân tộc.

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

(CLO)- Ban tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026 vừa chính thức ban hành quy chế sửa đổi với hàng loạt điều chỉnh quan trọng. Việc khôi phục trọn vẹn thể thức hai vòng đấu sau nhiều năm gián đoạn cùng những thay đổi bước ngoặt trong luật phân định thắng thua là những điểm mới cốt lõi nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng chuyên môn cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

(CLO) Với người Khmer Nam Bộ, việc vào chùa tu học không đơn thuần là thực hành tín ngưỡng mà còn là cách báo hiếu cha mẹ, rèn luyện đạo đức và đánh dấu bước trưởng thành của một người đàn ông trước khi bước vào cuộc sống gia đình, xã hội.

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

(CLO) Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng Di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được khởi động với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, góp phần đưa nguồn lực di sản trở thành động lực cho sáng tạo và phát triển bền vững.

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

(CLO) Lần đầu tiên, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) triển khai dự án truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã mang tên “Vietnam Wild Live - Kết nối thiên nhiên, lan tỏa nhận thức”, đưa những hình ảnh chân thực của hệ sinh thái tự nhiên đến với khán giả trong và ngoài nước.

Cỡ chữ bài viết: