Chiêm ngưỡng những bức tranh khắc họa thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp

(CLO) Những khoảng khắc chiến đấu, nông dân gia tăng sản xuất trong kháng chiến chống thực dân Pháp được khắc họa qua tranh của các họa sĩ đời đầu nền mỹ thuật Việt Nam.

Nhân kỷ niệm 80 năm Đề cương văn hóa Việt Nam (1943-2023), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm "Nghệ sĩ là chiến sĩ", dự kiến từ ngày 24/2 đến 5/3, giới thiệu 80 tác phẩm trong giai đoạn 1945-1954 của 30 tác giả thuộc các thế hệ đầu tiên của nền mỹ thuật Việt Nam.

Trong kháng chiến, họa sĩ trở thành chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. Họ vẽ tranh, tổ chức triển lãm, làm báo, truyên truyền hay tham gia chiến đấu. Họ lấy nhiệm vụ phụng sự đất nước, hạnh phúc của nhân dân làm cảm hứng, đề tài sáng tác. Cùng nhìn lại một số bức tranh khắc họa thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp dưới đây. 

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 1

Tác phẩm "Thổ, Nùng, Mán, Kinh đoàn kết đuổi giặc Pháp" của Trần Văn Cẩn, giai đoạn 1947-1954. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 2

"Hà Nội kháng chiến", chất liệu bột màu trên giấy của họa sĩ Văn Giáo, sáng tác năm 1947. Bức tranh cổ động được chia làm bốn phần, khắc họa bốn sự kiện nổi bật bấy giờ: Quân ta bắn hạ máy bay Pháp tại ngoại ô Hà Nội, quân địch giơ tay hàng, các thiếu niên nhi đồng băng ruộng tiếp tế bộ đội đánh du kích. Theo tư liệu, họa sĩ Văn Giáo sáng tác tranh dựa theo bản tin của các báo.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 3

"Dao găm rèn cho du kích" của họa sĩ Nguyễn Hiêm năm 1945. Khi đó, súng ống không có nhiều, đội du kích phải dùng dao găm rèn từ những mảnh vỏ bom để làm vũ khí chiến đấu.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 4

"Làm kíp lựu đạn" của Nguyễn Đỗ Cung, ra đời năm 1947, mô tả bốn người quân giới đang lắp kíp lựu đạn bên một chiếc bàn to, phía xa là hai người đang quay máy. Khi toàn quốc kháng chiến năm 1946, Đỗ Cung tình nguyện tham gia đoàn quân Nam Tiến. Ông hoạt động văn hóa nghệ thuật ở khu V, sáng tác nhiều tác phẩm, tranh cổ động, mẫu tín phiếu và giấy bạc... Ngoài ra, ông mở lớp dạy vẽ, đào tạo nhiều họa sĩ. Năm 1949, Đỗ Cung chuyển ra miền Bắc công tác ở Tiểu ban Văn nghệ trung ương. Họa sĩ được ghi nhận là "Chiến sĩ tiên phong trên mặt trận văn hóa".

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 5

"Lớp học bổ túc ở Quảng Nam" của họa sĩ Văn Giáo, vẽ năm 1948. Tác phẩm thể hiện sự hưởng ứng phong trào bình dân học vụ. Trước đó, tháng 9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thiết lập Nha Bình dân học vụ, hạn trong sáu tháng các làng và thị trấn đều phải có ít nhất một lớp bình dân, cưỡng bách học chữ quốc ngữ trên toàn quốc.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 6

Tác phẩm "Dân công kháng chiến", năm 1948, tác giả Lê Quốc Lộc, mô tả cảnh các cô gái, chàng trai mang theo quang gánh vận chuyển gạo cho bộ đội nơi tiền tuyến.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 7

"Truyền đạt kế hoạch diệt cứ điểm trước sa bàn", chất liệu mực trên giấy, ra đời năm 1949 của họa sĩ Nguyễn Đức Nùng. Họa sĩ tham gia cách mạng từ ngày đầu, từng giữ các chức vụ: Trưởng ban hội họa Đoàn Văn hóa Cứu quốc Thừa Thiên Huế, biên tập báo Chống giặc của Hội Liên Việt Khu IV, vào bộ đội làm báo Vệ quốc quân của Đại đoàn 304...

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 8

Bức màu nước trên giấy "Tổ săn máy bay" vẽ năm 1950 của Huỳnh Văn Thuận. Trong suốt thời kỳ kháng chiến, họa sĩ sáng tác nhiều tranh cổ động. Năm 1950, ông công tác tại Trung ương Đoàn Thanh niên Việt Bắc, phục vụ chiến dịch giải phóng biên giới.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 9

"Sinh hoạt tổ sau trận thắng", chất liệu màu nước trên giấy, ra đời năm 1950 của Huỳnh Văn Thuận. Ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - cho biết những tác phẩm giúp công chúng cảm nhận rõ nét hơn về một giai đoạn lịch sử của dân tộc và hiệu quả của đề cương về văn hóa. "Đề cương tác động tích cực, thức tỉnh đội ngũ văn nghệ sĩ, trong đó có nhiều họa sĩ đã rũ bỏ tâm thế 'Mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây', để lại sau lưng những hào nhoáng chốn phồn hoa đô thị, khoác ba lô và đi theo những đoàn quân suốt dặm trường kháng chiến", ông nói.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 10

"Xưởng rèn trong chiến khu" do Trần Văn Cẩn vẽ năm 1950. Theo ông Anh Minh, sự kiện tri ân những họa sĩ đã tiên phong trong triển khai đường lối văn hóa của Đảng, thực hiện đề cương, trở thành những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa 80 năm về trước.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 11

Tác phẩm "Đồng chí cố ăn một chút" của Văn Giáo, mô tả khoảnh khắc các y, bác sĩ, người dân chăm sóc chiến sĩ bị thương.

chiem nguong nhung buc tranh khac hoa thoi ky khang chien chong thuc dan phap hinh 12

Tác phẩm "Hưởng ứng chiến thắng Điện Biên Phủ" của Nguyễn Sáng, ra đời năm 1954. Nguyễn Sáng là một trong những họa sĩ đầu tiên tham gia cách mạng. Ông có nhiệm vụ vẽ tranh tuyên truyền, cổ động, thiết kế tem và tiền giấy Việt Nam. Bức sơn mài "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" của ông được công nhận là bảo vật quốc gia.

L.T.Đ (t/h) 

Xem thêm

Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh nhà bác học Lê Quý Đôn, lan tỏa giá trị tri thức Việt

Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh nhà bác học Lê Quý Đôn, lan tỏa giá trị tri thức Việt

(CLO) Tối 31/7, tại Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với tỉnh Hưng Yên tổ chức Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026).

Lần đầu tiên Hội An tổ chức lễ hội đèn lồng

Lần đầu tiên Hội An tổ chức lễ hội đèn lồng

(CLO) UBND TP. Đà Nẵng vừa ban hành kế hoạch tổ chức Lễ hội đèn lồng quốc tế Hội An 2026 với chủ đề "Hội An - Sắc màu di sản", đánh dấu lần đầu tiên Hội An có một lễ hội đèn lồng mang tầm quốc tế nhằm quảng bá giá trị văn hóa, nghề thủ công truyền thống và tăng sức hút du lịch.

Làng Văn hóa tổ chức chuỗi hoạt động tôn vinh văn hóa Khmer

Làng Văn hóa tổ chức chuỗi hoạt động tôn vinh văn hóa Khmer

(CLO) Trong tháng 8/2026, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động với chủ đề "Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer", mang đến không gian trải nghiệm đậm bản sắc văn hóa Nam Bộ cùng nhiều chương trình nghệ thuật, tái hiện lễ hội và hoạt động giao lưu hấp dẫn.

‘Rạng rỡ Văn hiến Việt Nam’ tái hiện cuộc đời Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

‘Rạng rỡ Văn hiến Việt Nam’ tái hiện cuộc đời Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

(CLO) Lễ kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa, nhà bác học kiệt xuất Lê Quý Đôn sẽ diễn ra tối 31/7 tại Hưng Yên. Điểm nhấn của sự kiện là lễ trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh Lê Quý Đôn và chương trình nghệ thuật đặc biệt "Rạng rỡ Văn hiến Việt Nam", truyền hình trực tiếp trên VTV1.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt được dàn dựng công phu dự kiến diễn ra trong tháng 8 hoặc tháng 9/2026.

Quảng Ninh sẵn sàng bùng nổ với tuần lễ du lịch và đại nhạc hội

(CLO) Tâm điểm rực rỡ nhất trong toàn bộ chuỗi hoạt động hướng tới dấu mốc lịch sử của vùng đất mỏ trong tháng 8 và tháng 9 tới đây chính là đại nhạc hội đặc biệt và tuần lễ vàng kích cầu du lịch, hứa hẹn biến toàn bộ không gian Quảng Ninh thành một chuỗi ngày hội văn hóa đa sắc màu.

Người trẻ có thể trở thành ‘đại sứ văn hóa’ trên không gian số

Người trẻ có thể trở thành ‘đại sứ văn hóa’ trên không gian số

(CLO) Mạng xã hội đang mở ra cơ hội chưa từng có để văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, theo Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Tấn Phát (nghệ nhân sơn mài, làng cổ Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội), bên cạnh sự sáng tạo, người làm nội dung cần đặt tính chân thực và sự tôn trọng di sản lên hàng đầu, bởi chỉ khi hiểu đúng thì mới có thể lan tỏa đúng.

Từ “sơn mài trắng” đến “sơn mài tổng hợp”: Hành trình “làm mới” chất liệu của họa sĩ Lê Văn Thìn

Từ “sơn mài trắng” đến “sơn mài tổng hợp”: Hành trình “làm mới” chất liệu của họa sĩ Lê Văn Thìn

(NB&CL) Gần nửa thế kỷ sáng tạo, họa sĩ Lê Văn Thìn đưa đến những thử nghiệm nghệ thuật táo bạo từ “sơn mài trắng” đến triết lý “vẽ bằng búa”. Đó là hành trình không ngừng tìm kiếm ngôn ngữ tạo hình mới, đồng thời mở rộng giới hạn biểu đạt của chất liệu sơn mài Việt Nam.

Sắp công diễn vở kịch thơ huyền ảo về Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương

Sắp công diễn vở kịch thơ huyền ảo về Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương

(CLO) Lấy cảm hứng từ những giai thoại văn học xoay quanh hai danh nhân Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương, vở kịch thơ huyền ảo "Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương ngoại truyện" sẽ chính thức ra mắt công chúng từ ngày 7/8, mở ra góc nhìn mới về hai biểu tượng thi ca của dân tộc thông qua ngôn ngữ sân khấu giàu chất thơ và màu sắc huyền ảo.

Triển lãm gốm tâm linh quy mô lớn nhất Việt Nam sẽ được tổ chức trên núi Bà Đen trong tháng 8

Triển lãm gốm tâm linh quy mô lớn nhất Việt Nam sẽ được tổ chức trên núi Bà Đen trong tháng 8

Triển lãm “Kinh gốm – thanh âm thế gian” là lần đầu tiên tại Việt Nam một triển lãm gốm quy mô lớn được tổ chức trên đỉnh núi. Diễn ra từ ngày 8/8-6/9/2026, triển lãm trưng bày hơn 400 tác phẩm gốm mang cảm hứng Phật giáo được tạo tác bởi nghệ sĩ Nguyễn Tuấn và các nghệ nhân làng nghề Phù Lãng.

Cỡ chữ bài viết: