Theo đánh giá của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), quần thể chim cánh cụt hoàng đế có thể giảm một nửa vào thập niên 2080 nếu xu hướng tan băng tiếp diễn. Hiện số lượng cá thể trưởng thành ước tính khoảng 595.000 con, đã giảm 10% trong giai đoạn 2009-2018. Loài này cũng bị nâng hai bậc trong danh sách đỏ, từ “sắp bị đe dọa” lên “nguy cấp”.
Chim cánh cụt hoàng đế phụ thuộc vào lớp băng biển bám chắc vào bờ trong khoảng 9 tháng mỗi năm để sinh sản và nuôi con. Chim non cần ở trên băng cho đến khi phát triển đủ bộ lông chống nước, trong khi chim trưởng thành cũng cần nơi trú ẩn an toàn trong giai đoạn thay lông.
Từ năm 2016, diện tích băng biển tại Nam Cực liên tục giảm xuống mức thấp kỷ lục. Khi băng tan sớm, cả đàn chim có thể rơi xuống biển, khiến chim non chết đuối. Những con sống sót cũng dễ chết cóng do lông bị ướt.
Các sự kiện sụp đổ quần thể đã được ghi nhận rõ rệt. Năm 2022, 4/5 khu sinh sản tại biển Bellingshausen bị phá hủy, khiến hàng nghìn chim non thiệt mạng. Trước đó, một thuộc địa tại biển Weddell cũng sụp đổ vào năm 2016. Các nhà khoa học mô tả những hiện tượng này là “ảm đạm” và “đau lòng”.
Không chỉ chim cánh cụt, nhiều loài khác cũng chịu tác động. IUCN cho biết số lượng hải cẩu lông Nam Cực đã giảm hơn một nửa kể từ năm 1999, còn khoảng 944.000 cá thể trưởng thành vào năm 2025, chủ yếu do nguồn thức ăn suy giảm khi nhiệt độ đại dương tăng.
Trong khi đó, hải cẩu voi phương Nam đang đối mặt nguy cơ mới từ dịch cúm gia cầm từ năm 2020, khiến hơn 90% hải cẩu con ở một số quần thể thiệt mạng.
Ông Martin Harper, đại diện BirdLife International, nhận định việc xếp hạng mới là “lời cảnh báo nghiêm khắc” về tốc độ của khủng hoảng tuyệt chủng do biến đổi khí hậu. Tiến sĩ Philip Trathan cho rằng băng biển tan sớm đang làm gián đoạn toàn bộ vòng đời của chim cánh cụt, từ sinh sản, kiếm ăn đến thay lông.
Các nhà khoa học khác cũng bày tỏ lo ngại sâu sắc. Tiến sĩ Peter Fretwell cho biết ông “sốc” khi chứng kiến sự sụp đổ của các quần thể năm 2022, trong khi tiến sĩ Barbara Wienecke mô tả tình trạng này là “kinh khủng và đau lòng”.
Tổ chức bảo tồn thiên nhiên WWF cảnh báo nếu không hành động kịp thời, chim cánh cụt hoàng đế có thể tiến gần tới bờ vực tuyệt chủng vào cuối thế kỷ này.
WWF kêu gọi giảm phát thải carbon xuống mức bằng 0 và đề xuất đưa loài này vào diện “được bảo vệ đặc biệt” tại cuộc họp hiệp ước Nam Cực dự kiến diễn ra vào tháng 5 tại Nhật Bản, nhằm hạn chế thêm các tác động từ du lịch và vận tải biển.
