Đề xuất được Bộ Y tế đưa ra trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, cập nhật ngày 6/10.
Theo dự thảo, trường hợp người chồng qua đời, người vợ có quyền sử dụng tinh trùng của chồng để thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Nếu hai vợ chồng đã tạo phôi nhưng chưa sử dụng hết, người vợ có thể nhận số phôi này để tiếp tục điều trị và mang thai.
Quy định cũng được đề xuất áp dụng trong trường hợp người chồng bị chết não hoặc chết tuần hoàn. Khi tình trạng này được xác định, người vợ có thể nhận tinh trùng của chồng để thực hiện thụ tinh, nếu có nguyện vọng.
Đây là nội dung mới so với quy định hiện hành. Pháp luật Việt Nam trước đây chưa cho phép lưu trữ và sử dụng tinh trùng sau khi người có mẫu tinh trùng qua đời.
Vấn đề này từng được đặt ra trong thực tế. Năm 2019, một gia đình xin lấy và lưu trữ tinh trùng của người con trai 28 tuổi qua đời đột ngột. Theo các chuyên gia, tinh trùng có thể được lấy trong khoảng 24-36 giờ sau khi một người qua đời. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, quy định pháp luật không cho phép người thân sử dụng mẫu tinh trùng này để sinh con.
Một số gia đình có mẫu tinh trùng của người chồng đã mất cũng từng đề nghị được nhận lại để tiếp tục có con nhưng không được chấp thuận.
Việc sử dụng vật liệu sinh sản sau khi một người qua đời đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến quyền sinh sản, ý chí của người đã mất và trách nhiệm pháp lý đối với đứa trẻ được sinh ra.
Nếu được thông qua, quy định mới sẽ tạo cơ sở pháp lý để người vợ tiếp tục sử dụng tinh trùng hoặc phôi của hai vợ chồng sau khi người chồng qua đời, thay vì phải phụ thuộc vào khoảng trống pháp lý như trước.
Dự thảo cũng quy định về việc hiến, nhận tinh trùng, noãn và phôi trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
Theo đó, nam từ đủ 20 tuổi được hiến tinh trùng, nữ từ đủ 18 tuổi được hiến noãn. Cặp vợ chồng có phôi dư nhưng không còn nhu cầu sử dụng có thể hiến số phôi này.
Người nhận phải đủ điều kiện sức khỏe và được tư vấn độc lập. Tinh trùng, noãn, phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con. Việc hiến và nhận được thực hiện theo nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
Quy định này tương đồng với Nghị định 207/2025 về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.
Trước đây, Nghị định 10/2015 quy định phụ nữ độc thân được sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Dự thảo mới không đặt điều kiện phải có chỉ định y khoa đối với phụ nữ độc thân có nhu cầu nhận tinh trùng hoặc phôi để sinh con, qua đó mở rộng phạm vi tiếp cận kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đang được Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
