Dublin- Nơi “mỗi người dân đều có một tiểu thuyết của riêng mình”

Sẽ không ngoa nếu nói rằng Dublin là “thành phố văn chương số 1” của những “thành phố văn chương” trên khắp toàn cầu. Bởi không nơi nào trên thế giới có thể sản sinh ra nhiều cây viết vĩ đại và bầu không khí thơ văn đậm đặc trong từng huyết quản mỗi người dân như thành phố Dublin của xứ sở Ireland. Jonathan Swift, Oscar Wilde, James Joyce, George Bernard Shaw, William Butler Yeats, Samuel Beckett- những người con của Dublin đều là những cây bút đã góp phần làm thay đổi văn học thế giới. Và sau này, Dublin vẫn là mảnh đất liên tục có những cây bút lớn đạt giải tại các giải thưởng vănhọc uy tín nhất thế giới.

Nhưng những điều tuyệt diệu của “thành phố văn chương” Dublin không chỉ có thế. Dublin còn là một trong những thành phố hiếm hoi có thư viện cổ, nơi bạn có thể tìm thấy những kiệt tác viết tay hiếm hoi của nhân loại được viết từ thời Trung cổ như cuốn The Book of Kells. Dublin còn là thành phố chủ nhà của giải thưởng văn học thanh thế - giải Văn học Dublin IMPAC Quốc tế. Cũng không nơi nào trên thế giới liên tục có những hoạt động văn chương trong năm như Dublin: lễ hội Bloomsday - kỉ niệm kiệt tác văn học Ulysses của James Joyce- nhà văn- đứa con nổi tiếng nhất của Dublin; dạ hội các nhà văn Dublin, ngày hội đọc sách dài hơi MS Readathon… Cũng không đâu mà những người theo nghiệp văn chương được ưu ái như ở Dublin: tất cả các văn sĩ nơi đây đều không phải đóng thuế thu nhập. Dublin còn chìm ngập trong vô số các hiệu sách, thư viện từ cấp trường đến tầm cỡ quốc gia. Truyền thống văn học của Dublin, tình yêu sách, yêu văn chương của người dân thành phố này nhờ vậy cứ tiếp tục được nối dài, đến mức ở thành phố này, việc “mỗi người dân Dublin đều có một tiểu thuyết của riêng mình” hoàn toàn là một thực tế

Prague- Nơi có những “Tủ sách bằng thủy tinh”

Với người dân Cộng hòa Czech, thủ đô Prague còn hơn cả niềm tự hào. Trước khi được vinh danh là “Thành phố văn chương” vào tháng 12/2014, Prague, đã được mệnh danh là một trong những thành phố đẹp nhất thế giới, năm 1992, trung tâm của Prague đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Với hàng loạt công trình mang phong cách kiến trúc cổ kính và lãng mạn đậm màu sắc Trung cổ,  Prague được khoác lên mình hàng loạt tên gọi mỹ miều như: “thành phố vàng”, “vương miện của thế giới”, “thành phố của trăm đỉnh tháp”… Đáng kể nhất là việc Prague được xây dựng trên 9 ngọn đồi dọc theo sông Vltava, vì thế có tới 18 cây cầu bắc bắc ngang, trong số đó nức tiếng hơn cả là “cây cầu tình” mang tên cầu Prague hay cầu Charles. Quyến rũ không kém là những nhà thờ mái vòm cổ kính, những ngọn tháp mạ vàng trên đỉnh, tòa lâu đài hàng nghìn năm tuổi mang phong cách La Mã.

Tuy nhiên, điều khiến Prague không chỉ là thành phố của di sản mà còn là “thành phố văn chương” là bởi thủ đô này ăm ắp những hoạt động văn học nghệ thuật đặc sắc. Điều tuyệt diệu nhất ở “thành phố văn chương” Prague là thư viện công cộng ngoài trời trên Quảng trường Tự do tại khu vực Dejvice. Gọi là “thư viện,” song đó thực ra là một chiếc tủ lớn bằng thủy tinh mà mỗi người dân đều có thể đặt vào đó cuốn sách mà họ đã đọc hoặc không cần đến nữa. Những người có nhu cầu mượn sách ở đó mang về đọc, sau đó đem trả lại chỗ cũ và cũng có thể mang thêm sách của mình đến đóng góp. Chính “tủ sách” hay “thư viện” bằng thủy tinh độc đáo này đã là một trong những nhân tố giúp Prague trở thành một trong sáu thành phố ở Châu Âu được du khách đến tham quan nhiều nhất.

Melbourne- Nơi lý tưởng để sáng tác văn học

Không phải ngẫu nhiên mà thành phố Melbourne của Australia nhiều lần về nhất trong cuộc bình chọn thường niên Những thành phố đáng sống nhất thế giới. Cái sự đáng sống này có lẽ không chỉ nằm ngay ở mức sống vật chất đáng thèm muốn, ở môi trường sống trong lành, ở phong cách kiến trúc lịch sử thời Victoria… mà còn bởi tính chất đa văn hóa, phong phú, đậm chất nghệ thuật và văn chương của thành phố này.

Quảng trường Federation hiện đại là trung tâm sáng tạo của thành phố. Nơi đây cực kỳ náo nhiệt với các lễ hội văn hóa và trình diễn ngoài trời hầu như mỗi ngày trong năm. Melbourne còn nổi tiếng với nền công nghiệp xuất bản thịnh vượng và là quê hương của nhiều nhà văn.  Ít ai biết rằng Melbourne đang tọa lạc trên miền đất từng thuộc về tộc người Kulin - một tộc người đã biết khắc trên đá, vẽ trên vỏ cây hay da thú những câu chuyện từ cách đây hơn 40.000 năm. Có lẽ nhờ vậy mà không khí văn chương thấm đẫm vùng đất này. Melbourne là nơi có nhiều hoạt động văn học đa dạng nhất Australia: có riêng ngày hội cho các nhà văn, nhà thơ, có riêng một Trung tâm Thơ… vì thế được xem là nơi lý tưởng để sáng tác văn học.

Reykjavik- Kết nối mọi người bằng văn chương

Ngày 5/8/2011, UNESCO đã tôn vinh thủ đô Reykjavik của Iceland là "Thành phố Văn chương" của thế giới, nhằm thừa nhận các nỗ lực không mệt mỏi của thành phố này trong việc duy trì, phổ biến và khuếch trương di sản văn chương phong phú của Iceland như mở Trung tâm Văn học, xây dựng Trung tâm Ngôn ngữ Thế giới... Bình quân lượng sách được tiêu thụ ở Iceland cao bậc nhất thế giới. Bên cạnh đó, UNESCO nhấn mạnh Reykjavik rất đáng tự hào về lịch sử văn chương nổi tiếng với di sản văn chương Trung cổ vô giá như các truyện dân gian của các dòng họ (Sagas), văn thơ cổ, sách của người Iceland... Trong đó, The Sagas và The Poetic Edda là những thể loại hình văn học nghệ thuật lâu đời nhất ở Iceland và là những cột mốc của nền văn học thế giới.

Edinburgh- Thành phố xây dựng trên những cuốn sách

Có rất nhiều lý do khiến Edinburgh trở thành thành phố đầu tiên trên khắp hành tinh được UNESCO lựa chọn làm “thành phố văn chương”. Nơi này từ lâu đã được xem là trung tâm xuất bản của thế giới, được ví von là thành phố được xây dựng trên những cuốn sách. Nhà in đầu tiên của thành phố được xây dựng vào năm 1507. Bộ bách khoa toàn thư tiếng Anh Encylopaedia Britannica được biên soạn và xuất bản lần đầu tiên ở Edinburgh. Edinburgh được xem là nơi vun đắp cảm hứng sáng tác cho hơn 500 cuốn tiểu thuyết, nơi các nhà văn đã tạo ra những nhân vật nổi tiếng thế giới như Sherlock Holmes, Peter Pan... Điểm nhấn của Edinburgh còn là bảo tàng nhà văn- tòa nhà được xây dựng từ thế kỷ XVII, nơi trưng bày hiện vật về những cây bút nổi tiếng như Sir Walter Scott, Burns và Robert Louis Stevenson.

Norwich- Thánh địa của sách quý

Chẳng cần phải đến năm 2012 khi được UNESCO công nhận mà trong mắt người Anh trong suốt hơn 900 năm qua, Norwich luôn được ghi nhận là thành phố văn học, là cái nôi nuôi dưỡng tình yêu sách cho người Anh, nơi những cây bút lấy làm cảm hứng sáng tác. Nói Norwich là khởi nguồn cho tình yêu văn chương của người Anh bởi ngày từ thế kỷ 15, nơi đây đã hiện hữu tiệm sách Tombland cổ xưa. Điều đặc biệt nhất của tiệm sách này là chuyên bán sách cổ, sách quý và sách đã qua sử dụng với giá rẻ gần như cho, chỉ với mục tiêu chính là duy trì văn hoá đọc sách vốn là đặc trưng của người Anh. Norwich còn có The Book Hive - nhà sách tư nhân được đánh giá là có đôi mắt tinh tường nhất trong việc phát hiện ra những tác phẩm hay. Niềm tự hào của Norwich còn là thư viện Thiên niên kỷ (Millenium Library) được đặt trong toà nhà bằng kính khổng lồ The Forum ngay khu trung tâm náo nhiệt nhất thành phố. Trường đại học East Anglia (UEA) chuyên đào tạo những tài năng văn chương, nơi tổ chức những lễ hội văn chương mỗi năm cũng được đặt tại thành phố này.

Krakow- Văn chương và khuyến học

Krakow được lựa chọn là “thành phố văn chương” dựa vào tiêu chí “khuyến học”, “khuyến đọc” nhiều hơn. Thành phố cổ kính, kinh đô xưa của Ba Lan với nhiều di tích lịch sử, văn hoá nổi tiếng Châu Âu là trung tâm giáo dục lớn nhất Ba Lan, thậm chí là “Thung lũng Silicon của châu Âu” với khoảng 10 trường đại học chất lượng cao. Trong đó nổi bật là Jagiellonian University, được thành lập từ năm 1363, là trường đại học cổ nhất của Ba Lan, cổ thứ hai ở châu Âu và là một trong những trường cổ nhất của thế giới

Iowa City - Thành phố yêu văn chương nhất thế giới

Thật kỳ lạ nhưng thú vị là Iowa City- thành phố nông dân, “vựa lúa của nước Mỹ”, nơi có số lượng lợn gấp… 10 lần người dân… lại được xem là một trong những thành phố yêu văn chương nhất thế giới. Nơi tưởng chừng chỉ có các loại máy móc nông cụ hóa ra lại có những thiết chế văn học có sức ảnh hưởng lớn, chuyên khảo sát những cách dạy mới và hỗ trợ các hoạt động của các nhà văn. Thậm chí có tờ báo còn “mạnh miệng” nói rằng trong hơn 80 năm qua, Iowa City đã “dạy” cả thế giới cách viết văn thông qua các hoạt động của trường ĐHTH Iowa. Nói điều này có lẽ bởi kể từ năm 1955 tới nay, các sinh viên và giảng viên của trường ĐHTH Iowa đã giành được hơn hàng chục giải thưởng Văn học Pulitzer danh giá.

Trang Thư