Theo những người cao niên trong làng Ngọc Hà kể lại, căn biệt thự Bảo Đại được xây dựng vào năm 1911, cùng thời điểm Pháp xây dựng Nhà Hát Lớn tại Hà Nội.
Vì mê kiến trúc Pháp cổ thời đó, nên người cô của vua Bảo Đại đã cho xây dựng như một dinh thự của Bảo Đại thu nhỏ với nguyên liệu nhập hoàn toàn từ Pháp, Ý.
Từ đó đến nay, đã được đúng 110 năm, song công trình này vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn.
Trước đây, Dinh thự Bảo Đại nằm ngay mặt đường, giữa ngã 3 Hoàng Hoa Thám với dốc Ngọc Hà. Tuy nhiên do lịch sử bị các hộ dân lấn ra phía ngoài xây nhà che khuất, nên rất ít người biết đến tuyệt tác này.
Công trình có kiến trúc hết sức độc đáo kết hợp văn hóa phương Đông và phương Tây.
Bên ngoài là kiến trúc mái cung đình rồng phượng đặc trưng của phương Đông, đây là các hoạt tiết chỉ có bậc vua chúa mới được phép trang trí. Bên trong lại hoàn toàn theo phong cách phương Tây.
Có lò sưởi và tủ âm tường ở tất cả các phòng. Nội thất bên trong nhà được giữ nguyên vẹn đến kinh ngạc suốt 110 năm qua như: Cầu thang, sàn gỗ lim, lò sưởi, cửa gỗ, tủ gỗ âm tường, hệ thống điện, cấp thoát nước…
Hệ thống điện hoàn toàn được đi ngầm trong tường có ống ghen thép chôn trong tường, điện ngầm trong cả sàn nhà, thậm chí có cả ổ điện âm sàn bằng đồng.
Máy bơm nước sản xuất tại Pháp đã trăm tuổi, đến giờ vẫn hoạt động bình thường. Đặc biệt, dinh thự trăm tuổi có hẳn hệ thống thang máy đưa đồ ăn từ phòng bếp lên phòng ăn trên tầng 2.
Ngoài ra, hệ thống cửa sổ và cửa ra vào dùng thanh ray trượt đến giờ vẫn hoạt động trơn tru. Tất cả các phòng đều có tủ âm tường bằng gỗ lim. Dinh thự này có cả gara ô tô đi luôn vào trong tầng hầm nhà chính.
Các vật liệu xây dựng đều được nhập khẩu từ Pháp, Ý, Tây Ban Nha... Tuy nhiên, điều vô cùng kinh ngạc là đến viên gạch xây tường cũng được sản xuất từ Pháp và được dập nổi chữ tiếng Pháp trên viên gạch.
Trước đây, tòa dinh thự có riêng hẳn 1 vườn thượng uyển rộng hơn 300m2 ở phía trước với nhiều cây quý, được bao quanh bởi tường rào hình con rồng uốn lượn nhưng giờ không còn.
Lâm Vũ(Bài, ảnh)
