Tăng tốc phủ sóng xăng sinh học
Tại Việt Nam, lộ trình bắt buộc sử dụng xăng E10 trên toàn quốc sẽ được áp dụng từ ngày 1/6/2026. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đầu mối đã chủ động đẩy nhanh tiến độ triển khai nhằm giảm áp lực nhập khẩu xăng khoáng trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động và căng thẳng Trung Đông kéo dài.
Ngày 15/5/2026, Tổng công ty Dầu Việt Nam CTCP (PVOIL), thành viên của Petrovietnam, chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Đây được xem là bước chuyển lớn trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học và chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.
Trong khi đó, dự kiến đến ngày 20/5, toàn bộ mạng lưới cửa hàng của Petrolimex trên cả nước cũng sẽ hoàn tất chuyển đổi sang bán xăng E10.
Xăng E10 là loại nhiên liệu được pha trộn giữa khoảng 90% xăng khoáng truyền thống và 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học). Ethanol thường được sản xuất từ các nguyên liệu sinh khối như sắn, mía, ngô…, giúp giảm phát thải và thân thiện hơn với môi trường so với xăng khoáng thông thường.
Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã sử dụng phổ biến xăng E10 trong giao thông vận tải. Tại Việt Nam, việc mở rộng sử dụng xăng sinh học được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các cam kết phát triển bền vững.
Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương, chương trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học thực chất không phải là mới. Ngay từ Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ năm 2012, Việt Nam đã xây dựng lộ trình phát triển xăng sinh học, trong đó có E5 và E10.
Đến tháng 1/2018, xăng E5 được triển khai trên toàn quốc và từng ghi nhận mức tiêu thụ khá tích cực. Tuy nhiên, theo thời gian, sản lượng tiêu thụ có xu hướng giảm dần, khiến lộ trình tiếp theo đối với xăng E10 chưa được triển khai như kế hoạch.
Trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi xanh và phát triển nền kinh tế ít phát thải ngày càng cấp thiết, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương khởi động lại chương trình nhiên liệu sinh học, với trọng tâm là xăng E10.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, nguồn nhiên liệu hóa thạch tại mỗi quốc gia đều hữu hạn và sẽ dần cạn kiệt theo thời gian. Việt Nam dù được đánh giá có tiềm năng dầu khí, song với tốc độ khai thác hiện nay, nhiều mỏ dầu khí được dự báo sẽ suy giảm mạnh trong khoảng 15 năm tới. Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm các nguồn năng lượng tái tạo thay thế, trong đó nhiên liệu sinh học là một lựa chọn quan trọng.
Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế về nông - lâm nghiệp để phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học. Khi tăng tỷ lệ phối trộn ethanol vào xăng khoáng, mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch sẽ từng bước giảm xuống.
Hiện nay, hai nhà máy lọc dầu trong nước mới đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu quốc gia, trong khi khoảng 30% còn lại phải nhập khẩu. Đáng chú ý, trong lượng xăng dầu sản xuất trong nước, khoảng 40% nguyên liệu dầu thô vẫn phải nhập từ Trung Đông. Vì vậy, những biến động địa chính trị tại khu vực này thời gian qua đã tác động đáng kể đến thị trường năng lượng trong nước.
“Chỉ cần phối trộn 10% nhiên liệu sinh học vào xăng, Việt Nam có thể giảm thêm 10% phụ thuộc vào xăng khoáng”, ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.
Không chỉ là môi trường, mà còn là an ninh năng lượng
Theo đại diện Bộ Công thương, việc sử dụng nhiên liệu sinh học mang lại ba nhóm lợi ích lớn gồm bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh năng lượng.
Về môi trường, nhiên liệu sinh học giúp giảm đáng kể phát thải khí nhà kính. Theo tính toán, mỗi lít xăng khoáng khi đốt thải ra khoảng 2,3-2,5 kg CO2. Với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng tại Việt Nam, nếu phối trộn nhiên liệu sinh học ở tỷ lệ 5-10%, mỗi năm có thể giảm đốt khoảng 1 triệu m3 xăng khoáng, tương đương giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO2 phát thải ra môi trường.
Đây được xem là đóng góp đáng kể cho mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.
Bên cạnh đó, việc phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học còn tạo đầu ra cho các vùng nguyên liệu như sắn, ngô, mía; đồng thời tạo việc làm cho người dân tại khu vực trung du, miền núi và vùng sâu vùng xa.
Đáng chú ý, việc mở rộng thị trường ethanol cũng có thể giúp khôi phục hoạt động của nhiều nhà máy ethanol từng được đầu tư trước đây nhưng hoạt động cầm chừng hoặc phải dừng vận hành do khó khăn đầu ra.
Ở góc độ an ninh năng lượng, nhiên liệu sinh học được xem là giải pháp giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh xung đột địa chính trị và biến động giá dầu toàn cầu ngày càng khó lường.
Trên thực tế, xăng sinh học đã trở thành “chuẩn phổ biến” tại nhiều quốc gia. Cụ thể, Mỹ đã sử dụng xăng E10 từ những năm 1980 và hiện linh hoạt triển khai từ E10 đến E85. Mới đây, ngày 14/5, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật cho phép bán xăng E15 quanh năm trên toàn quốc thay vì bị giới hạn theo mùa như trước đây.
Động thái này được đánh giá sẽ thúc đẩy tiêu thụ nhiên liệu sinh học, hỗ trợ nông dân trồng ngô và góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động mạnh.
Trong khi đó, Philippines và Thái Lan hiện phổ biến E10, E15 và đang hướng tới E20 từ năm 2026.
Theo các chuyên gia, việc Việt Nam triển khai lộ trình xăng E10 cho thấy xu hướng bắt nhịp với thế giới trong chuyển dịch sang nhiên liệu sạch hơn, đồng thời hướng tới các mức phối trộn cao hơn như E15, E20 trong tương lai.
“Việt Nam đi sau nhiều nước, nhưng việc chuyển đổi cần có lộ trình phù hợp để tạo sự đồng thuận trong xã hội”, ông Đào Duy Anh nhận định.
Theo Bộ Công Thương, xăng E10 mới chỉ là bước khởi đầu. Trên cơ sở kết quả triển khai thực tế, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu các tỷ lệ phối trộn cao hơn, đồng thời mở rộng sang các loại nhiên liệu sinh học khác như diesel sinh học hay nhiên liệu hàng không bền vững (SAF).
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, nhiên liệu sinh học được xem không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tăng tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo động lực mới cho kinh tế nông nghiệp Việt Nam.
