Đại biểu Quốc hội đề xuất cơ chế hỗ trợ tuân thủ trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

(CLO) Đại biểu Quốc hội đề xuất cơ chế tham vấn trước, giúp doanh nghiệp xác định rõ nghĩa vụ pháp lý, chủ động tuân thủ khi xử lý hàng hóa, công nghệ lưỡng dụng.

Sáng 8/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.

quoc-hoi-8-8.jpg
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh điều hành phiên họp thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Ảnh: Viết Tôn

Theo Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, sau hơn 6 năm triển khai thực hiện Nghị định số 81/2019/NĐ-CP về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Cơ chế phối hợp bước đầu được hình thành; nhận thức của các bộ, ngành, địa phương từng bước được nâng lên; nhiều hoạt động tuyên truyền, tập huấn, hợp tác quốc tế được triển khai; Việt Nam cơ bản thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ quốc tế về không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều quy định hiện hành không còn đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới. Trước hết, khuôn khổ pháp lý chủ yếu đang được quy định ở cấp nghị định, trong khi nhiều biện pháp quản lý có khả năng tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, quyền sở hữu và quyền tự do kinh doanh theo Hiến pháp cần phải được quy định bằng luật. Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật lập pháp mà còn là yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính ổn định của hệ thống pháp luật.

Các quy định liên quan hiện đang phân tán trong nhiều luật khác nhau như quốc phòng, an ninh, hải quan, ngoại thương, hóa chất, năng lượng nguyên tử, ngân hàng, phòng, chống rửa tiền, khoa học và công nghệ…

Việc thiếu một đạo luật thống nhất dẫn đến nguy cơ chồng chéo về thẩm quyền, thiếu đồng bộ trong tổ chức thực hiện, khó khăn trong phối hợp liên ngành và chưa tạo được cơ sở pháp lý đầy đủ để xử lý các tình huống phát sinh có yếu tố xuyên biên giới hoặc cần phản ứng nhanh.

Đáng chú ý, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, tài chính số và chuỗi cung ứng toàn cầu, nguy cơ lợi dụng hàng hóa, công nghệ lưỡng dụng, hoạt động nghiên cứu khoa học, đầu tư, thương mại và giao dịch tài chính để phục vụ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày càng hiện hữu.

Trong khi đó, pháp luật hiện hành vẫn còn thiếu các quy định về kiểm soát tài trợ phổ biến, cơ chế trừng phạt tài chính mục tiêu, kiểm soát ngoài danh mục, chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm và phối hợp xử lý giữa các cơ quan có liên quan. Đây chính là những khoảng trống cần được luật hóa để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

quoi-hoi-8-8.jpg
Thượng tướng Bế Xuân Trường, đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng phát biểu. Ảnh: Viết Tôn

Phát biểu tại hội trường, Thượng tướng Bế Xuân Trường, đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng cho rằng xây dựng và hoàn thiện pháp luật luôn là một trong những giải pháp quan trọng để đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống. Đối với lĩnh vực phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Làm rõ một số vấn đề trong quá trình hoàn thiện Luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP Hải Phòng) cho hay: Cần thiết kế cơ chế hỗ trợ tuân thủ theo hướng phòng ngừa vi phạm, chứ không chỉ phát hiện và xử lý vi phạm.

Theo đại biểu Nga, đây là lĩnh vực rất chuyên sâu, nhiều khi doanh nghiệp hay cơ sở nghiên cứu không thiếu ý thức tuân thủ mà không đủ khả năng tự xác định chính xác ranh giới pháp lý của một giao dịch hoặc một công nghệ cụ thể.

Mặc dù Dự thảo đã quy định về hướng dẫn tuân thủ, chương trình tuân thủ nội bộ và hỗ trợ doanh nghiệp. Bộ Quốc phòng cũng giải trình theo hướng phân tầng nghĩa vụ theo quy mô, lĩnh vực và mức độ rủi ro, tránh tạo thêm chi phí không cần thiết.

“Tuy nhiên, tôi đề nghị nghiên cứu thêm một cơ chế tham vấn trước. Khi tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở nghiên cứu có căn cứ cho rằng một hoạt động có thể liên quan đến đối tượng lưỡng dụng nhưng chưa xác định chắc chắn nghĩa vụ pháp lý, họ có thể chủ động đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn hoặc xác nhận phương thức xử lý”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, cơ chế giúp Nhà nước phát hiện sớm các lĩnh vực, công nghệ và phương thức giao dịch mới và “vùng an toàn pháp lý” cho các bên có thiện chí tuân thủ.

“Theo tôi, một đạo luật phòng ngừa tốt không chỉ làm cho người vi phạm sợ chế tài, mà phải làm cho người muốn tuân thủ biết rõ mình cần làm gì”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.

quoc-hoi-8-8-dai-bieu.jpg
Lực lượng phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được tổ chức trên cơ sở lực lượng hiện có, không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới. Ảnh: Viết Tôn

Báo cáo tiếp thu, giải trình đã làm rõ lực lượng phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được tổ chức trên cơ sở lực lượng hiện có, không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới; việc phân bổ nguồn lực căn cứ kết quả đánh giá rủi ro và ưu tiên các địa bàn trọng điểm.

Nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với chủ trương này. Tuy nhiên, “không tăng bộ máy” không có nghĩa là có thể xem nhẹ việc tăng năng lực. Đây là lĩnh vực mà cán bộ thực thi có thể phải xử lý những tình huống vượt xa kiến thức chuyên môn thông thường. Một thiết bị có thể được khai báo dưới tên thương mại rất phổ biến, nhưng công dụng, cấu hình kỹ thuật hoặc người sử dụng cuối cùng lại làm thay đổi hoàn toàn mức độ rủi ro.

Do đó, đại biểu Quốc hội đề nghị ngoài việc đào tạo, huấn luyện định kỳ, cần xây dựng mạng lưới chuyên gia hỗ trợ liên ngành, có cơ chế tham vấn nhanh cho lực lượng tại cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics hoặc địa bàn trọng điểm khi gặp tình huống chưa thể kết luận.

Việc diễn tập nên được thiết kế theo tình huống liên ngành, không chỉ kiểm tra khả năng phát hiện hàng hóa mà cả khả năng xác minh người sử dụng cuối cùng, nguồn tiền, dữ liệu kỹ thuật và phối hợp giữa các cơ quan.

Xem thêm

Siết chặt điều kiện hiến, lấy mô, tạng, ngăn chặn mua bán và trục lợi

Siết chặt điều kiện hiến, lấy mô, tạng, ngăn chặn mua bán và trục lợi

(CLO) Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn nhằm bảo đảm tính tự nguyện, ngăn chặn mua bán, môi giới và trục lợi từ hoạt động hiến, ghép. Đáng chú ý, người hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống phải từ đủ 25 tuổi, trừ trường hợp hiến cho thành viên trong gia đình.

Bảo toàn vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội

Bảo toàn vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội

(CLO) Chiều 18/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 3 dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ

Thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ

(CLO) Nhằm thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ (TCA), Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch TCA Metin Yener đã hội đàm và ký Bản ghi nhớ hợp tác, mở rộng trao đổi chuyên môn sâu rộng về kiểm toán tài chính, kiểm toán hoạt động, kiểm toán công nghệ thông tin và mua sắm công.

Sửa 6 luật về y tế: Bảo đảm quyền lợi trẻ em, người khuyết tật

Sửa 6 luật về y tế: Bảo đảm quyền lợi trẻ em, người khuyết tật

(CLO) Sau khi tiếp thu, giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật về y tế đã cơ bản hoàn thiện các nội dung lớn. Trong đó, nhiều vấn đề liên quan đến bảo vệ trẻ em, người khuyết tật, quản lý thuốc và thiết bị y tế tiếp tục được rà soát, chỉnh lý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC

(CLO) Nhân dịp tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc, chiều 18/11, tại Thâm Quyến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp đoàn Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC và một số giám đốc điều hành doanh nghiệp hàng đầu khu vực.

Những "hòa giải viên" chân đất giữ bình yên xứ Mường ở Phú Thọ

Những "hòa giải viên" chân đất giữ bình yên xứ Mường ở Phú Thọ

(CLO) Giữa mênh mông núi rừng trung du Phú Thọ, nơi những nếp nhà sàn truyền thống nép mình bên sườn núi, cuộc sống không phải lúc nào cũng êm ả như dòng suối đầu nguồn. Những va chạm thường nhật, những tranh chấp ranh giới đất rừng hay mâu thuẫn vợ chồng vẫn âm ỉ phát sinh. Thế nhưng, thay vì kéo nhau ra chốn công đường, đồng bào nơi đây lại tìm được tiếng nói chung nhờ những "hòa giải viên" chân đất, những người khéo léo đan cài cái lý của pháp luật vào cái tình của phong tục xứ Mường để hóa giải bất đồng ngay từ gốc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam chào đón doanh nghiệp APEC hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam chào đón doanh nghiệp APEC hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược

(CLO) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam chào đón các doanh nghiệp APEC và nhà đầu tư quốc tế mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực chiến lược, xây dựng những quan hệ đối tác chiến lược, lâu dài, cùng chia sẻ tri thức, công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp và tạo ra giá trị mới.

Lào Cai có tân Bí thư Tỉnh đoàn nhiệm kỳ 2025 - 2030

Lào Cai có tân Bí thư Tỉnh đoàn nhiệm kỳ 2025 - 2030

(CLO) Ngày 18/11, tại Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi tỉnh Lào Cai, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ Tỉnh đoàn Lào Cai khóa I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Lắp đường ống xả chất thải không qua xử lý ra môi trường bị phạt đến 800 triệu đồng

Lắp đường ống xả chất thải không qua xử lý ra môi trường bị phạt đến 800 triệu đồng

(CLO) Theo quy định mới của Chính phủ, sẽ phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng đối với hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải không qua xử lý hoặc xả chất thải sau xử lý không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về chất thải ra môi trường.

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

(CLO) Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, Chính phủ mong muốn những địa phương có điều kiện, tiềm năng và khả năng tăng trưởng cao như Hải Phòng tiếp tục nỗ lực, phấn đấu đạt kết quả cao nhất có thể, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng chung của cả nước trong năm 2026 là 10%.

Long Thành cần giúp người dân đón đầu cơ hội từ đại dự án

Long Thành cần giúp người dân đón đầu cơ hội từ đại dự án

(CLO) Phát biểu tại Ngày hội Đại đoàn kết khu phố Thanh Bình, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh địa phương cần hỗ trợ người dân chuyển đổi kỹ năng, nghề nghiệp để thụ hưởng thành quả phát triển quanh khu vực sân bay Long Thành.

Xây dựng khối đại đoàn kết phải bắt đầu từ mỗi gia đình

Xây dựng khối đại đoàn kết phải bắt đầu từ mỗi gia đình

(CLO) Dự Ngày hội Đại đoàn kết tại Nghệ An, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh việc củng cố đời sống văn hóa, đại đoàn kết toàn dân phải bắt rễ từ từng hộ gia đình và gắn liền với quyền lợi thiết thực của người dân.

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

(CLO) Ngày 18/11 (giờ địa phương), tại thủ đô Manila, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 47 (AIPA-47) với chủ đề “Nghị viện bảo đảm một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”. 

Cỡ chữ bài viết: