Tại Thượng viện, chiến thắng của hai ứng viên Adam Hamilton tại Kansas và Josh Turek tại Iowa đã giúp phe Dân chủ đạt mốc 51 ghế để nắm thế đa số, đồng thời lật đổ 6 ghế từ tay Đảng Cộng hòa tại các bang trọng điểm. Trong khi đó, tại Hạ viện, truyền thông Mỹ dự báo Đảng Dân chủ đã vượt mốc 218 ghế tối thiểu để giành lại quyền kiểm soát sau hai nhiệm kỳ nằm trong tay phe Cộng hòa.
"Thành trì" của Đảng Cộng Hoà bị công phá
Cuộc bầu cử năm nay ghi nhận nhiều bước ngoặt tại các bang vốn được coi là thành trì vững chắc của Đảng Cộng hòa. Tại Texas, hạ nghị sĩ James Talarico đã đánh bại Tổng chưởng lý Ken Paxton để trở thành đại biểu Đảng Dân chủ đầu tiên đắc cử thượng nghị sĩ đại diện bang này sau 38 năm. Tại South Carolina, bác sĩ Annie Andrews đã giành chiến thắng trước Thượng nghị sĩ đương nhiệm Darline Graham ở địa hạt mà phe Cộng hòa nắm giữ suốt gần ba thập kỷ.
Bên cạnh đó, phe Dân chủ cũng ghi nhận các chiến thắng lật đổ quan trọng của cựu Thống đốc Roy Cooper tại North Carolina và ông Sherrod Brown tại Ohio. Đáng chú ý, chiến thắng của ông Chris Pappas tại New Hampshire đã đưa ông trở thành người đồng tính nam công khai đầu tiên đắc cử vào Thượng viện Mỹ.
Tại Hạ viện, sự trở lại của Đảng Dân chủ mở đường cho Lãnh đạo phe thiểu số Hakeem Jeffries đi vào lịch sử với tư cách là Chủ tịch Hạ viện người Mỹ gốc Phi đầu tiên. Ở các cuộc đua ghế thống đốc bang, bà Keisha Lance Bottoms thuộc Đảng Dân chủ đã đắc cử tại Georgia để trở thành nữ thống đốc da màu đầu tiên trong lịch sử Mỹ. Về phía Đảng Cộng hòa, Dân biểu Byron Donalds chiến thắng tại Florida và trở thành thống đốc người Mỹ gốc Phi đầu tiên của bang này.
Trước viễn cảnh này, Tổng thống Trump tuyên bố ông có thể trở thành "Ngài Phủ quyết" (Mr. Veto) đối với các đạo luật của Đảng Dân chủ.
Dù vậy, ông Trump cũng khẳng định sẵn sàng chấp nhận thực tế. Ông nói với New York Times trong lúc theo dõi kết quả bầu cử từ Nhà Trắng: "Tôi hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận kết quả này. Chúng tôi sẽ làm việc với Đảng Dân chủ và mong được hợp tác với họ. Nhiều khả năng chúng tôi sẽ tìm được tiếng nói chung".
Thế khó của chính quyền Tổng thống Trump nửa nhiệm kỳ còn lại
Giới phân tích chính trị nhận định thất bại của Đảng Cộng hòa xuất phát từ sự bất bình sâu sắc của cử tri trước cuộc chiến do chính quyền ông Trump khởi xướng tại Iran, giá nhiên liệu leo thang cùng cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt kéo dài.
Các khảo sát do truyền thông Mỹ thực hiện cho thấy, khoảng 7/10 cử tri dưới 30 tuổi đã bỏ phiếu cho các ứng viên Hạ viện của Đảng Dân chủ, phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt của giới trẻ sau hai năm. Đánh giá về kết quả, Giáo sư Costas Panagopoulos thuộc Đại học Northeastern nhận định đây là "sự phủ quyết toàn diện đối với ông Donald Trump và các chính sách của Đảng Cộng hòa".
Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson bày tỏ sự thất vọng và chia sẻ với cử tri: "Gửi đến tất cả người dân Mỹ đang thất vọng về kết quả bầu cử tối nay, tôi muốn nói rằng bản thân tôi cũng thất vọng. Nhưng chúng ta sẽ không bao giờ nản lòng, bởi chúng ta đang sống ở đất nước vĩ đại nhất thế giới".
Việc Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội sẽ đặt chính quyền của Tổng thống Trump vào vị thế chịu sự giám sát gắt gao. Quốc hội mới có thẩm quyền phát lệnh triệu tập, yêu cầu cung cấp tài liệu và mở các cuộc điều tra quy mô lớn đối với các cơ quan hành pháp, hoạt động thực thi nhập cư cũng như các mối quan hệ kinh doanh của gia đình Tổng thống. Quyền kiểm soát Thượng viện cũng giúp phe Dân chủ nắm thế chủ động trong việc phê chuẩn các nhân sự cấp cao và thẩm phán liên bang.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer nhấn mạnh định hướng thời gian tới: "Chúng tôi đã sẵn sàng xắn tay áo làm việc ngay để giảm chi phí, đẩy lùi sự hỗn loạn và ngăn chặn tham nhũng. Đảng Cộng hòa đã đánh mất niềm tin của người dân Mỹ. Chúng tôi biết mình cần khôi phục lại sự tin tưởng đó, và chúng tôi sẽ làm được".
Trên thị trường tài chính, các chuyên gia phân tích dự báo việc Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện có thể tạo áp lực giảm giá ngắn hạn lên đồng đô la Mỹ do lo ngại về nguy cơ bế tắc ngân sách và siết chặt quy định quản lý đối với các tập đoàn công nghệ.
