Chủ động, tích cực, sáng tạo trong triển khai nhiệm vụ
Báo cáo Tổng kết công tác MTTQ Việt Nam tham gia cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 nêu rõ, thực hiện sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy các cấp và các quy định về quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ động, tích cực, sáng tạo, linh hoạt phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan đã tổ chức, triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031, bảo đảm thời gian, đúng quy định của pháp luật.
Theo đó, trong quá trình triển khai công tác bầu cử, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ban hành các văn bản hướng dẫn chung đối với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đồng thời ban hành nhiều văn bản giải đáp, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho MTTQ Việt Nam các cấp trong quá trình tổ chức thực hiện.
Ban Thường trực thường xuyên tiếp nhận và kịp thời giải đáp các câu hỏi, kiến nghị của MTTQ Việt Nam các cấp, các cơ quan, đơn vị phụ trách bầu cử ở địa phương thông qua nhiều kênh như điện thoại, nhóm Zalo…, tập trung làm rõ các nội dung trọng tâm như: tiêu chuẩn, độ tuổi của người ứng cử; trình tự, thủ tục tổ chức các hội nghị liên quan đến công tác bầu cử; việc tổ chức hội nghị tại các địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Về công tác tuyên truyền về bầu cử, trên cơ sở hướng dẫn, Ban Thường trực đã tổ chức triển khai đồng bộ các hoạt động tuyên truyền về bầu cử; đồng thời thường xuyên nắm bắt, tổng hợp dư luận xã hội liên quan đến công tác bầu cử thông qua báo cáo dư luận xã hội hằng tháng, báo cáo tình hình nhân dân hằng quý và các báo cáo đột xuất theo yêu cầu. Công tác tuyên truyền được thực hiện bằng nhiều hình thức tại Cơ quan UBTƯ MTTQ Việt Nam như: tranh cổ động, pa-nô, áp phích, thông tin báo chí; đăng tải trên Báo Đại đoàn kết, Trang Thông tin điện tử MTTQ Việt Nam và Trang Fanpage MTTQ Việt Nam.
Các cơ quan báo chí của Mặt trận ở Trung ương đã mở chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền có hiệu quả chuyên mục giải đáp về cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, nhất là về vai trò của MTTQ Việt Nam trong hiệp thương, quyền và trách nhiệm của cử tri và người được giới thiệu ứng cử, tự ứng cử; tổ chức tuyên truyền tin bài sinh động phản ánh không khí ngày Hội trong ngày bầu cử 15/3/2026…
Nội dung tuyên truyền cơ bản bảo đảm đúng định hướng chính trị, thông tin chính xác, hình thức phù hợp, góp phần lan tỏa thông tin chính thống, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và vai trò của MTTQ Việt Nam trong công tác bầu cử.
Đảm bảo cơ cấu, thành phần, tiêu chuẩn của người ứng cử
Với sự chủ động, phối hợp của các cấp, các ngành, MTTQ Việt Nam từ trung ương đến địa phương đã tiến hành các bước hiệp thương theo đúng tiến độ, thời gian đề ra. Công tác hiệp thương lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử được chuẩn bị chu đáo, thận trọng, bài bản, chặt chẽ, đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng và nhất quán sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng về dự kiến cơ cấu thành phần, số lượng người ứng cử. Trong quá trình hiệp thương, quán triệt sâu sắc nguyên tắc phát huy dân chủ, công khai, minh bạch, tạo được sự đồng thuận cao, đề cao tiêu chuẩn, tâm huyết của người ứng cử để lựa chọn những người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định pháp luật để ứng cử đại biểu ĐBQH, đại biểu HĐND các cấp.
Từ thành công Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất và lần thứ hai, ngày 11/2/2026, Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam đã tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI của các cơ quan, tổ chức ở Trung ương.
Kết quả, về bầu cử đại biểu Quốc hội: Tổng số người ứng cử là 864 người (gồm 217 người ở trung ương và 647 người ở địa phương), đạt tỉ lệ số dư là 1,73 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu. Có 5 người tự ứng cử.
Cơ cấu kết hợp chung của cả nước: tỉ lệ nữ chiếm 51,27%; tỉ lệ người dân tộc thiểu số chiếm 24,18%; tỉ lệ người ngoài Đảng chiếm 7,98%; tỉ lệ người ứng cử là người trẻ tuổi chiếm 21,75%.
Về bầu cử đại biểu HĐND các cấp: Tổng số đại biểu được bầu theo luật định là: 2.554 đại biểu, tổng số người được Hội nghị hiệp thương lần thứ ba lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là: 4.227 đạt 1,65 lần (của 34 tỉnh, thành phố). Số người tự ứng cử: có 10 người tự ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh (tỷ lệ 0,24%) trong danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân (tại các tỉnh, thành phố: Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Vĩnh Long, Tuyên Quang, Cà Mau và An Giang).
Tổng số đại biểu HĐND cấp xã được bầu theo luật định là: 72.613 người. Tổng số người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã sau Hội nghị hiệp thương lần ba là 121.242 người, đạt tỷ lệ bình quân là 1.67 lần trên số đại biểu được bầu. Trong đó có 64 người tự ứng cử, tỉ lệ 0.05%.
Có thể khẳng định, mặc dù thời gian tổ chức các hội nghị hiệp thương lần thứ hai và lần thứ ba bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn, đồng thời trùng với dịp Tết Nguyên đán, song với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc và dân chủ, MTTQ các cấp đã tổ chức các hội nghị đúng quy định của pháp luật. Các hội nghị hiệp thương được tổ chức bảo đảm dân chủ, đúng luật và thể hiện sự thống nhất cao trong hệ thống MTTQ Việt Nam; đa số ý kiến phát biểu đều tâm huyết, trách nhiệm, thẳng thắn, khách quan, đặc biệt đều nhấn mạnh phải quan tâm đến chất lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
Cùng với đó, Hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử được tổ chức thực hiện đúng trình tự, bảo đảm thành phần, số lượng cử tri tham dự, công khai, nghiêm túc, dân chủ, đúng quy định... Tại các hội nghị, cử tri được mời đến tham dự khá đông đủ, nhiều nơi trên 80%, có nơi đạt tỷ lệ 100%. Đa số hội nghị đều chọn hình thức giơ tay để thể hiện sự tín nhiệm và tại các hội nghị hầu hết cử tri đều đồng ý với danh sách những người ứng cử.
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo của 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tổng số Hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác của đại biểu Quốc hội là 8.805 hội nghị với 431.782 cử tri tham dự. Tổng số hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú của đại biểu Quốc hội là 9.056 cuộc với 698.738 cử tri tham dự, trong đó có 31 người có kết quả tín nhiệm dưới 50% tổng số cử tri tham dự.
Song song với đó, hoạt động kiểm tra, giám sát của MTTQ Việt Nam các cấp được triển khai kịp thời, nghiêm túc. Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố đã chủ động xây dựng kế hoạch; ban hành hướng dẫn và tổ chức các buổi tập huấn; tổ chức các đoàn kiểm tra, giám sát theo từng đợt, bám sát tiến độ và các mốc thời gian quan trọng của cuộc bầu cử. Nội dung kiểm tra, giám sát được thực hiện đồng bộ, toàn diện, bao trùm tất cả các khâu của quá trình tổ chức cuộc bầu cử. Các đoàn kiểm tra, giám sát do MTTQ Việt Nam chủ trì bảo đảm chất lượng, đã giúp các địa phương có sự chuẩn bị chu đáo khi triển khai công tác bầu cử, đồng thời cũng phát hiện việc tổ chức thực hiện một số trình tự, thủ tục, nội dung chưa đầy đủ. Qua kiểm tra, giám sát, MTTQ Việt Nam đã kịp thời có kiến nghị, hướng dẫn xử lý các tình huống phát sinh.
Số liệu tổng hợp từ báo cáo của MTTQ Việt Nam 34 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh đã chủ trì tổ chức 623 đoàn kiểm tra, giám sát về công tác bầu cử, phối hợp, tham gia thực hiện kiểm tra, giám sát 502 đoàn; Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã đã chủ trì tổ chức 11.217 đoàn kiểm tra, giám sát về công tác bầu cử; phối hợp, tham gia thực hiện kiểm tra, giám sát 13.379 đoàn công tác bầu cử
Công tác tiếp dân, xử lý đơn thư liên quan đến bầu cử được quan tâm, cơ bản không xảy ra khiếu nại, tố cáo phức tạp, bức xúc liên quan đến người ứng cử và các công tác bầu cử. Tổng hợp số liệu từ báo cáo của 34 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã tiếp 652 lượt công dân, nhận 158 đơn liên quan đến bầu cử, tham mưu chuyển 131 đơn đến cơ quan có thẩm quyền.
MTTQ Việt Nam các cấp cũng đã tích cực ứng dụng công nghệ số vào công tác bầu cử, nhất là công tác thông tin, tuyên truyền, giám sát, tổ chức tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử… Việc áp dụng chuyển đổi số trong bầu cử cũng đã góp phần tuyên truyền sâu rộng về vị trí, vai trò của MTTQ Việt Nam trong bầu cử tới cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân, tạo sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng chính trị và hành động, sự đồng thuận trong xã hội, tạo không khí tin tưởng, phấn khởi, nâng cao ý thức, trách nhiệm chính trị của công dân đối với "lá phiếu", lựa chọn người có trình độ, tâm huyết, xứng đáng đại diện cho Nhân dân tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước.
58 người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI thuộc khối MTTQ Việt Nam
Với thành công của cuộc bầu cử, tổng số người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI thuộc khối MTTQ Việt Nam là 58 người (bao gồm UBTƯ MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên ở trung ương và Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên các cấp ở địa phương).
Cụ thể, số lượng đại biểu khối MTTQ Việt Nam ở Trung ương là 23 đại biểu; số lượng đại biểu khối MTTQ Việt Nam ở địa phương là 35 đại biểu trúng cử tại 22 tỉnh, thành phố: thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, các tỉnh An Giang, Bắc Ninh, Cà Mau, Cao Bằng, Đắk Lắk, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Lâm Đồng, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Ninh Bình, Sơn La, Tây Ninh, Thanh Hóa, Vĩnh Long.
