Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Quyết định số 493-QĐ/TW ngày 16/10 quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký và chính thức thay thế Quyết định số 171-QĐ/TW ngày 20/5/2026 của Bộ Chính trị.
Vị trí và chức năng cốt lõi
Theo Quyết định số 493-QĐ/TW, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương là cấp ủy trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Về chức năng, Đảng ủy có trách nhiệm nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đường lối, chủ trương, giải pháp lớn về công tác dân vận. Đây cũng là đầu mối chuyên môn, nghiệp vụ về công tác dân vận của Đảng; chủ trì hoặc phối hợp hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác dân vận theo phân công, phân cấp.
Bên cạnh đó, cơ quan này lãnh đạo, chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức đảng trực thuộc theo quy định của Điều lệ Đảng và quy định, hướng dẫn của Trung ương. Đảng ủy lãnh đạo Đảng bộ thực hiện đúng đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ; đồng thời đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư những vấn đề liên quan đến sự lãnh đạo đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và Đảng bộ.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Đảng ủy
Đảng ủy chủ trì nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đường lối, chủ trương và chính sách lớn của Đảng trong lĩnh vực dân vận. Cơ quan này chủ trì hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết, quyết định, chỉ thị, kết luận, quy định của Trung ương về công tác dân vận.
Đảng ủy lãnh đạo các tổ chức đảng trực thuộc chấp hành đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng phương hướng, nhiệm vụ; lãnh đạo việc hiệp thương, phối hợp thống nhất hành động của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên. Đồng thời, Đảng ủy chỉ đạo sự phối hợp thực hiện nhiệm vụ chính trị theo quy định giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng ở Trung ương với Quốc hội, Chính phủ và các địa phương.
Đảng ủy lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Đảng, Hiến pháp và pháp luật. Cơ quan này lãnh đạo quán triệt, cụ thể hoá các chủ trương triển khai nghị quyết đại hội Đảng bộ, quyết định chương trình làm việc toàn khoá, quy chế làm việc và ban hành văn bản lãnh đạo theo thẩm quyền. Đảng ủy chỉ đạo công tác chính trị, tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cũng như kiểm tra, giám sát việc thực hiện trong phạm vi lãnh đạo.
Cơ quan này chỉ đạo các tổ chức đảng trực thuộc thực hiện tốt đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân vận, thực hiện dân chủ ở cơ sở. Lãnh đạo, chăm lo xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội trong các cơ quan vững mạnh. Đảng ủy trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cùng cấp về phương hướng, nhiệm vụ, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và định hướng hoạt động. Đảng ủy cũng lãnh đạo xây dựng các tổ chức đảng trực thuộc trong sạch, vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo và chất lượng đội ngũ đảng viên.
Về công tác kiểm tra, quản lý, Đảng ủy lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng; giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền. Cơ quan này chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực, lợi ích nhóm; phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá". Đảng ủy chuẩn bị nội dung và quyết định triệu tập đại hội đại biểu Đảng bộ hoặc hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ (nếu có).
Đảng ủy thực hiện tự phê bình và phê bình, chất vấn và lấy phiếu tín nhiệm đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý. Đảng ủy quyết định các vấn đề liên quan đến quản lý tài chính, tài sản của Đảng bộ; xem xét, cho ý kiến về công tác tài chính hằng năm, cuối nhiệm kỳ, và quyết định những vấn đề quan trọng do Ban Thường vụ trình.
Cơ quan này được ủy quyền cho Ban Thường vụ, tập thể Thường trực Đảng ủy hoặc tập thể lãnh đạo tham mưu để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền phù hợp tình hình thực tiễn. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư giao.
Theo Điều 3 của Quyết định số 493, Ban Thường vụ Đảng ủy có nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đảng trực thuộc cụ thể hoá, thực hiện nghị quyết, chỉ thị của Trung ương; lãnh đạo đại hội đảng bộ các cấp. Ban Thường vụ chỉ đạo thực hiện các chủ trương về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, đối ngoại, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, an ninh trật tự, bảo vệ bí mật nhà nước. Cơ quan này chỉ đạo xây dựng cơ chế phối hợp với các cơ quan tham mưu của Đảng ở Trung ương; chỉ đạo triển khai thí điểm một số chủ trương mới liên quan đến Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, định kỳ báo cáo kết quả lên Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Ban Thường vụ cũng chỉ đạo sơ kết, tổng kết, kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết và quyết định các giải pháp đổi mới công tác chính trị, tư tưởng.
Tổ chức bộ máy và nhân sự
Theo Điều 4 Quyết định, Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Đảng ủy, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy do Bộ Chính trị chỉ định. Số lượng và cơ cấu các vị trí do Bộ Chính trị xem xét, quyết định.
Ban Thường vụ định hướng cơ cấu gồm: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là Bí thư Đảng ủy. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy là 1 Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Cơ cấu Ban Thường vụ còn gồm Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký, các Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương; 2-3 Phó Bí thư Đảng ủy chuyên trách; trưởng các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc do Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương đề xuất. Trong quá trình sắp xếp bộ máy, số lượng Phó Bí thư chuyên trách trước mắt có thể nhiều hơn, nhưng chậm nhất đến hết nhiệm kỳ 2025-2030 phải bảo đảm đúng số lượng.
Tập thể Thường trực Đảng ủy gồm Bí thư, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Bí thư chuyên trách, các Ủy viên Ban Thường vụ là Phó Chủ tịch chuyên trách công tác tại Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đảng ủy và các tập thể lãnh đạo được sử dụng bộ máy các Đảng ủy trực thuộc, các cơ quan, đơn vị liên quan để thực hiện nhiệm vụ. Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy do Bộ Chính trị, Ban Bí thư chỉ định; số lượng và cơ cấu theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Về tổ chức thực hiện, Đảng ủy, Ban Thường vụ, tập thể Thường trực Đảng ủy căn cứ Quyết định này xây dựng Quy chế làm việc, cụ thể hoá chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác phù hợp thực tiễn.
Các ban, cơ quan của Đảng ở Trung ương, tỉnh ủy, thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương rà soát, tham mưu bổ sung, sửa đổi các quy định liên quan; phối hợp với Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương trong tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện công tác dân vận theo phân công.
