Đàn đá Khánh Sơn được biết đến là bảo vật cổ xưa, là hồn cốt của người Raglai. Trong các lễ hội của người Raglai như lễ bỏ mả, lễ ăn mừng lúa mới hay những dịp hội vui của buôn làng, bao giờ đàn đá cũng được đưa ra diễn tấu đầu tiên.
Năm 1977, tại thôn Dốc Gạo, thị trấn Tô Hạp, huyện Khánh Sơn (Khánh Hòa), ông Bo Bo Ren, một người dân địa phương tình cờ phát hiện 12 thanh đá với kích thước, hình dáng khác nhau, có thể phát ra âm thanh như tiếng đàn.
Nghệ nhân người Raglai biểu diễn độc tấu đàn đá. Ảnh: Báo Khánh Hòa
Đàn đá làm trung tâm trong các sinh hoạt văn hóa của người Raglai ở Khánh Sơn
Tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa cũng trưng bày các bộ đàn đá, gồm nhiều thanh, nhưng không thuộc hai bộ đàn đá Khánh Sơn. Ảnh: NĐT
Sau đó, ông Bo Bo Ren đã bàn giao 2 bộ đàn đá này cho chính quyền địa phương. Qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ đã kết luận 2 bộ đàn đá này có niên đại từ 2.000 đến 5.000 năm, là hiện vật đặc trưng gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc miền núi tỉnh Khánh Hòa.
Đến năm 1979, những thông tin về đàn đá Khánh Sơn chính thức được công bố rộng rãi ở trong và ngoài nước. Sau đó, UBND tỉnh Phú Khánh đã bàn giao cho Bộ Văn hóa - Thông tin quản lý.
Trong những năm qua, 2 bộ đàn đá đã được trưng bày, biểu diễn giới thiệu văn hóa Việt Nam ở nhiều sự kiện trong nước và quốc tế.
Đến tháng 8/2022, UBND tỉnh Khánh Hòa có văn bản đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hỗ trợ thông tin tìm kiếm nơi đang lưu giữ 2 bộ đàn đá Khánh Sơn và chuyển trả lại cho tỉnh quản lý. Qua xác minh, Viện Văn hóa và Nghệ thuật quốc gia đang lưu giữ 2 bộ đàn đá này.
Theo thông tin từ ông Nguyễn Văn Thiện, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Khánh Hòa, đàn đá Khánh Sơn gồm 2 bộ, mỗi bộ có 6 thanh. Đặc biệt, 2 bộ này khi ráp lại tạo thành 1 bộ đàn đá lớn 12 thanh đầu tiên, duy nhất của cả nước.
“Tỉnh Khánh Hòa đã xác minh thông tin, tiếp cận, đối chiếu tài liệu, tiếp cận hiện vật. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ hoàn thiện thủ tục đề nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia”, ông Thiện cho hay.
T.Toàn
