Đề xuất được nêu trong dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, hiện đang được lấy ý kiến. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết 72-NQ/TW, với định hướng nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản cho người dân.
Theo lộ trình, từ năm 2026, các nhóm ưu tiên sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Đối tượng bao gồm: Người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo và cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, khu vực kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo và đặc khu.
Đến năm 2028, chính sách sẽ được mở rộng, tiến tới bao phủ toàn bộ các nhóm dân cư còn lại.
Theo dự thảo, danh mục khám và sàng lọc sẽ do Bộ Y tế ban hành, bảo đảm người dân được khám tổng quát và tầm soát một số bệnh phổ biến theo hướng dẫn chuyên môn.
Hoạt động này có thể triển khai tại các cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện hoặc thông qua các chương trình khám lưu động, nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân vùng sâu, vùng xa.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, nội dung sàng lọc sẽ được thiết kế linh hoạt theo mô hình bệnh tật từng địa phương. Với nhóm trung niên và cao tuổi, trọng tâm có thể là các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gout hay các bệnh lý tuyến tiền liệt, nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và tránh lãng phí nguồn lực.
Về kinh phí, chương trình dự kiến sử dụng từ ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) và các nguồn hợp pháp khác. Việc chi trả, danh mục dịch vụ và phương thức thanh toán sẽ tuân thủ quy định hiện hành, bảo đảm công khai, minh bạch và khả thi. Chính quyền địa phương các cấp sẽ chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai và giám sát thực hiện.
Trước đó, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, mục tiêu của chính sách không phải là “miễn phí tuyệt đối”, mà hướng tới giảm tối đa chi phí người dân phải đồng chi trả, đồng thời mở rộng độ bao phủ BHYT. Qua đó, góp phần phát hiện sớm bệnh tật, giảm tỷ lệ tử vong do chẩn đoán muộn.
Theo định hướng này, Nhà nước và Quỹ BHYT sẽ chi trả các dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu, trước mắt ưu tiên nhóm chính sách và người yếu thế. Đối với các dịch vụ theo yêu cầu hoặc vượt mức cơ bản, người bệnh vẫn phải chi trả một phần nhằm nâng cao ý thức sử dụng dịch vụ hợp lý, tiết kiệm.
Chính sách được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển lớn trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, hướng tới một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững, nơi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu.
