Chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng Công Ty Phân Bón Dầu Khí Cà Mau.
EVFTA mở rộng cơ hội, chuyển đổi xanh đặt ra yêu cầu mới
Kinh tế Việt Nam tiếp tục ghi nhận những kết quả tăng trưởng tích cực, trong đó quan hệ thương mại với Liên minh châu Âu (EU) duy trì đà phát triển mạnh mẽ. Sau hơn sáu năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), hợp tác giữa hai bên không chỉ mở rộng về quy mô mà còn từng bước chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt 499 tỷ USD, tăng 27,4%. Thương mại với EU tiếp tục tăng trưởng sau hơn sáu năm thực thi EVFTA.
Ông Lương Hoàng Thái, Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh: EVFTA không chỉ giúp miễn, giảm 99% dòng thuế quan mà còn thúc đẩy hàng hóa Việt Nam chuẩn hóa quy trình sản xuất, đáp ứng các rào cản kỹ thuật và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của 27 quốc gia thành viên EU.
Tuy nhiên, tỷ trọng thị trường EU trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam có xu hướng giảm nhẹ. Theo bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và thương mại đa biên, Bộ Công Thương, để duy trì đà tăng trưởng, cần nâng cao năng lực cung cấp thông tin thị trường, mở rộng cơ hội tiếp cận các phân khúc giá trị gia tăng cao và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với tiêu chuẩn xanh của châu Âu.
Đại sứ Julien Guerrier, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam, khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của EU tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đánh giá cao cam kết đưa phát thải ròng về không vào năm 2050 của Chính phủ Việt Nam, Đại sứ cho biết EU sẽ tiếp tục hỗ trợ tài chính và kỹ thuật thông qua Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu và Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP).
Bên cạnh thuận lợi từ EVFTA, doanh nghiệp xuất khẩu đang đối mặt với những quy định ngày càng chặt chẽ của EU về môi trường và phát triển bền vững, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR) và Chỉ thị về thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp (CSDDD). Các ngành thép, nhôm, nông sản, dệt may và da giày phải chủ động thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và kiểm soát chuỗi cung ứng.
Ông Jean-Jacques Bouflet, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho rằng đây là những chuẩn mực phát triển bắt buộc nhằm bảo vệ môi trường toàn cầu. Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi mô hình quản trị, kiểm kê khí nhà kính và minh bạch dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, Việt Nam và EU cần tăng cường trao đổi, thúc đẩy công nhận lẫn nhau đối với các tiêu chuẩn, chứng nhận xanh và tín chỉ carbon để hạn chế chi phí phát sinh.
Thu hút đầu tư chất lượng cao, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng
Theo Bộ Công Thương, tính đến ngày 31/5/2026, EU có 2.815 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký trên 32,7 tỷ USD, chiếm khoảng 6% tổng vốn FDI đăng ký. Lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 49,2% tổng vốn đầu tư. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 131 dự án đầu tư tại các nước EU, với tổng vốn đăng ký 773 triệu USD, tập trung chủ yếu tại Đức, Hà Lan và Tây Ban Nha.
Ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU – ASEAN (EU-ABC) đánh giá Việt Nam có lợi thế cạnh tranh nhờ ổn định chính trị và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng mở. Tuy nhiên, nhà đầu tư châu Âu ngày càng quan tâm đến hạ tầng xanh, nguồn cung năng lượng ổn định và môi trường thủ tục hành chính thuận lợi. Vì vậy, Việt Nam cần chú trọng thu hút FDI gắn với chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và đào tạo nhân lực kỹ thuật cao.
Ở cấp địa phương, Hải Phòng giới thiệu đề án thành lập Khu thương mại tự do quy mô 6.292 ha, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải theo Nghị quyết 226/2025/QH15 của Quốc hội. Thành phố định hướng phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại, kết nối cảng biển nước sâu Nam Đồ Sơn với đường sắt quốc tế và các khu công nghiệp sinh thái; đồng thời áp dụng ưu đãi thuế và cơ chế một cửa để thu hút đầu tư vào công nghệ cao, logistics xanh và chế biến xuất khẩu.
Về năng lượng, Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh ưu tiên phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ điện nhằm bảo đảm cung ứng ổn định cho các cụm công nghiệp trọng điểm. Cùng với đó, các chính sách ưu đãi thuế đối với công nghiệp hỗ trợ được kỳ vọng nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Mục tiêu đến năm 2030 là có ít nhất 10% cụm công nghiệp trên cả nước chuyển đổi thành công sang mô hình sinh thái. Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường liên kết giữa các tập đoàn đa quốc gia với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) trong nước. Chuyển đổi xanh không thể chỉ dừng ở doanh nghiệp đầu chuỗi mà phải được triển khai đến các nhà cung ứng cấp 2, cấp 3.
Giải quyết bài toán vốn là điều kiện thiết yếu để doanh nghiệp chuyển đổi xanh. Theo ông Richard Barnsley, Giám đốc Khối ngân hàng toàn cầu HSBC Việt Nam, nguồn tài chính xanh quốc tế rất dồi dào. HSBC đã thu xếp khoản vay xanh hợp vốn quốc tế trị giá 105 triệu USD cho Tổng công ty Điện lực miền Bắc để đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng tại các trạm biến áp 110kV.
Đáng chú ý, mô hình “Big Brother – Little Brother” do HSBC khởi xướng hướng tới việc các tập đoàn lớn bảo lãnh, hỗ trợ kỹ thuật và chuẩn hóa dữ liệu phát thải cho nhà cung ứng SMEs, giúp nhóm doanh nghiệp này tiếp cận nguồn vốn ưu đãi thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, công nghệ hóa chất sinh học và phụ gia xanh của Evonik góp phần tiết kiệm năng lượng, tái chế chất thải và giảm sử dụng nguyên liệu hóa thạch, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn…
Hoàn thiện thể chế, củng cố niềm tin cho hợp tác dài hạn
Một môi trường kinh doanh minh bạch, nhất quán và có tính dự báo cao là điều kiện quan trọng để giữ chân nhà đầu tư hiện hữu và thu hút dòng vốn mới từ EU. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính, đổi mới phương thức quản lý thị trường và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đang được chú trọng.
Bộ Công Thương đang triển khai Đề án phòng chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030, từng bước chuyển từ phương thức chủ yếu kiểm tra trước sang tăng cường kiểm tra sau dựa trên đánh giá rủi ro. Đồng thời, cơ quan quản lý thiết lập kênh hợp tác trực tiếp với các chủ sở hữu trí tuệ và thương hiệu châu Âu nhằm phát hiện, xử lý vi phạm bản quyền, hàng nhái và hàng giả.
Đại diện các tập đoàn Bosch và Philip Morris International đề xuất tăng cường chế tài đối với hành vi gian lận xuất xứ, xâm phạm bản quyền công nghệ, đồng thời xây dựng khung pháp lý minh bạch, dựa trên bằng chứng khoa học đối với các sản phẩm công nghệ mới, bảo đảm nhất quán với cam kết của Việt Nam trong EVFTA.
Tổng kết Diễn đàn, ông Torben Minko, Phó Chủ tịch EuroCham, nhấn mạnh ba yêu cầu: chuyển hóa tiềm năng thành các dự án thương mại, đầu tư cụ thể; nâng cao niềm tin kinh doanh thông qua cải cách thủ tục hành chính, chuẩn hóa năng lực thực thi ở địa phương và bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật; đặt con người và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao vào trung tâm của tiến trình chuyển đổi xanh.
Hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam – EU đang đứng trước cơ hội chuyển mạnh từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và tính bền vững. Phát huy hiệu quả EVFTA, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng xanh và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng sẽ là những yếu tố quan trọng để hai bên khai thác tốt hơn tiềm năng hợp tác, mở rộng thương mại, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu./.
