Phát biểu với báo giới khi tổng kết Đối thoại Shangri-La tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Singapore cho rằng diễn đàn quốc phòng hàng đầu châu Á này không chỉ tạo điều kiện để các nước trao đổi quan điểm mà còn giúp họ nhìn nhận những hạn chế của chính mình và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác.
Theo ông, giá trị quan trọng của diễn đàn nằm ở các cuộc gặp kín song phương hoặc theo nhóm nhỏ, nơi những vấn đề nhạy cảm có thể được trao đổi trực tiếp. Ông nhận định đôi khi việc không xuất hiện các diễn biến đáng chú ý lại là dấu hiệu cho thấy nhiều bất đồng đã được quản lý hoặc giải quyết hiệu quả.
Ông cũng dẫn chứng khuôn khổ Nguyên tắc Hướng dẫn về Trao đổi Quốc phòng Cơ sở hạ tầng Dưới nước (GUIDE), được 17 quốc gia công bố ngày 30/5, là một kết quả cụ thể từ các cuộc thảo luận tại Đối thoại Shangri-La năm trước.
Sáng kiến này do 17 quốc gia, trong đó có Singapore, cùng khởi xướng nhằm tăng cường bảo vệ các cơ sở hạ tầng dưới biển quan trọng như cáp viễn thông và đường ống năng lượng.
Quan hệ Mỹ - Trung và vấn đề chi tiêu quốc phòng
Đề cập đến sự tham dự của Trung Quốc tại Đối thoại Shangri-La năm nay, ông Chan cho rằng không nên mô tả đây là sự tham gia ở “mức độ thấp”.
Năm nay, Trung Quốc tiếp tục cử đoàn đại biểu từ Đại học Quốc phòng thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc thay vì Bộ trưởng Quốc phòng, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc không tham dự diễn đàn.
Ông Chan cho biết ông không đồng tình với cách đánh giá sự tham gia của các nước dựa trên việc cử đại diện cấp cao hay cấp thấp. Theo ông, mỗi quốc gia sẽ tự quyết định hình thức tham gia dựa trên những cân nhắc riêng và mức độ tham gia có thể khác nhau qua từng năm.
Ông cũng nhận xét đoàn đại biểu Trung Quốc vẫn hiện diện tích cực trong nhiều phiên họp toàn thể của diễn đàn.
Khi được hỏi về quan hệ Mỹ - Trung sau cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu tháng, ông Chan bày tỏ sự lạc quan.
Ông cho rằng cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo đã tạo nền tảng tích cực cho quan hệ song phương và các quan chức hai nước hiện đang tiếp tục triển khai những định hướng đã được thiết lập.
Dù thừa nhận vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, ông Chan cho rằng cách tiếp cận mang tính xây dựng và tinh thần hợp tác sẽ tạo cơ hội đạt được những kết quả tích cực hơn.
Liên quan đến vấn đề chi tiêu quốc phòng, ông Chan được hỏi về lời kêu gọi của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đối với các đồng minh châu Á. Trong bài phát biểu ngày 30/5, ông Hegseth đề nghị các đối tác và đồng minh của Mỹ tại châu Á nâng chi tiêu quốc phòng lên mức tương đương 3,5% GDP.
Đáp lại, ông Chan cho rằng khi một quốc gia tăng cường sức mạnh quân sự hoặc mở rộng năng lực quốc phòng, nước đó cũng cần nỗ lực hơn để trấn an các quốc gia khác về mục đích của mình.
Theo ông, trong lĩnh vực quốc phòng, các quốc gia không chỉ đánh giá năng lực mà còn quan tâm đến ý định sử dụng năng lực đó.
Ông cũng lưu ý rằng mức chi tiêu quốc phòng không phản ánh trực tiếp năng lực quân sự, bởi mỗi quốc gia có cách sử dụng nguồn lực khác nhau tùy theo nhu cầu và chiến lược riêng.
Ba hướng ứng phó trong thế giới phân mảnh
Phát biểu tại phiên toàn thể về sự phát triển của các quan hệ đối tác an ninh trong một thế giới ngày càng phân mảnh, ông Chan cho rằng các cuộc xung đột hiện đại không chỉ diễn ra trên phương diện quân sự mà còn liên quan đến kinh tế, công nghệ và cạnh tranh về thông tin.
Theo ông, các quốc gia cần có ba hướng tiếp cận để ứng phó với những thách thức mới, gồm duy trì các nguyên tắc chung, mở rộng quan hệ đối tác và củng cố nền tảng chính trị trong nước.
Về nguyên tắc, ông nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì và cập nhật các quy tắc, chuẩn mực quốc tế nhằm bảo đảm an ninh và phát triển. Ông cảnh báo rằng một thế giới với các thể chế yếu kém và quan hệ quốc tế chỉ dựa trên tính toán lợi ích ngắn hạn sẽ khiến tất cả các quốc gia đều chịu thiệt hại.
Theo ông, các nguyên tắc dựa trên luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm tự do hàng hải và ổn định thương mại toàn cầu.
Ông dẫn trường hợp eo biển Hormuz, nơi đang chịu tác động từ xung đột Trung Đông, để minh họa cho tầm quan trọng của việc duy trì quyền quá cảnh quốc tế qua các tuyến hàng hải chiến lược.
Về quan hệ đối tác, ông Chan cho rằng thế giới cần nhiều mạng lưới hợp tác linh hoạt hơn, dựa trên các vấn đề cụ thể và tập hợp những quốc gia có cùng lợi ích hoặc năng lực để giải quyết các thách thức mới nổi.
Ông nhấn mạnh giá trị của khuôn khổ GUIDE không chỉ nằm ở các nguyên tắc được đề ra mà còn ở mạng lưới hợp tác quốc tế được hình thành thông qua sáng kiến này.
Về chính trị, ông cho rằng sự ổn định và đoàn kết trong nước là điều kiện tiên quyết để duy trì chính sách đối ngoại nhất quán và tăng cường hợp tác quốc tế.
Theo ông Chan, dù không thể kiểm soát hoàn toàn môi trường quốc tế, mỗi quốc gia vẫn có thể bảo đảm an toàn cho mình nếu duy trì được sự đoàn kết và lòng tin trong xã hội.
Ông cảnh báo rằng những giải pháp mang tính dân túy có thể mang lại lợi ích chính trị ngắn hạn nhưng về lâu dài sẽ làm suy giảm niềm tin xã hội và khả năng chống chịu của đất nước.
ASEAN không nên chọn phe
Khi được hỏi ASEAN nên đứng về phía Mỹ hay Trung Quốc, ông Chan khẳng định khối không nên lựa chọn bên nào.
“Tôi hy vọng đây sẽ là lập trường của ASEAN. Chúng ta không ủng hộ Mỹ cũng không chống Mỹ. Chúng ta không ủng hộ Trung Quốc cũng không chống Trung Quốc. Chúng ta ủng hộ ASEAN”, ông nói.
Cũng trong ngày 31/5, ông Chan đã chủ trì bữa sáng làm việc với đại diện các nước thành viên Thỏa thuận Quốc phòng Năm cường quốc (FPDA), gồm Singapore, Malaysia, Úc, New Zealand và Anh.
Các đại biểu tái khẳng định cam kết đối với cơ chế hợp tác quốc phòng đã tồn tại hơn 55 năm này. Theo Bộ Quốc phòng Singapore, FPDA tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường khả năng phối hợp quân sự, đối thoại và xây dựng lòng tin giữa các nước thành viên, đồng thời là một thành tố quan trọng trong cấu trúc an ninh khu vực.
