Thay vì chỉ là những chuyến đi nghỉ dưỡng đơn thuần, hình thức này kết hợp trải nghiệm du lịch với các hoạt động tình nguyện ý nghĩa, tập trung vào sự bền vững và hòa nhập cộng đồng. Các chương trình này được định hình lại để nhấn mạnh yếu tố bền vững, sự hòa nhập và học hỏi lẫn nhau.
Tại Malaysia, "du lịch thiện nguyện" được tích cực quảng bá như một phần của chiến lược phát triển bền vững. Ở đảo Langkawi, doanh nghiệp xã hội DESA do Surina Pison, thường được gọi là Chik Su, sáng lập đã trở thành ví dụ tiêu biểu.
Lấy cảm hứng từ hành trình nuôi dạy hai con mắc chứng tự kỷ, Surina tạo ra các chương trình trao quyền cho trẻ em có nhu cầu đặc biệt thông qua đào tạo kỹ năng và hội thảo, đồng thời mời khách du lịch tham gia.
Mô hình của DESA cho thấy "du lịch thiện nguyện" có thể vượt xa những trải nghiệm ngắn hạn, mang lại tác động lâu dài cho cộng đồng. Surina mong muốn chia sẻ kinh nghiệm với phụ nữ trong khu vực, khuyến khích phát triển sản phẩm du lịch gắn với trao quyền cho trẻ em có nhu cầu đặc biệt.
Dù có những chỉ trích, như tình trạng “du lịch trại trẻ mồ côi” ở Campuchia hoặc tình nguyện viên thiếu kỹ năng, các chuyên gia cho rằng khi triển khai có trách nhiệm, hoạt động này mang lại lợi ích cho cả cộng đồng lẫn du khách. Báo cáo du lịch năm 2019 của Liên hợp quốc cũng khẳng định du lịch thiện nguyện có trách nhiệm có thể hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt trong giáo dục và bình đẳng giới.
Malaysia đang tận dụng mô hình này để giữ chân du khách lâu hơn và tăng chi tiêu. Chủ tịch Hiệp hội Du lịch và Lữ hành Malaysia, ông Nigel Wong, cho biết nhiều chương trình đã đưa khách tham gia giảng dạy và hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất, nhấn mạnh sự đóng góp trực tiếp và tác động tích cực khi trở về.
