Dự án Luật Thanh tra (sửa đổi) đang được lấy ý kiến tại chương trình Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XV. Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan thanh tra cho phù hợp với yêu cầu quản lý của từng lĩnh vực, bảo đảm thu gọn đầu mối các cơ quan thanh tra nhưng các hoạt động quản lý nhà nước trong tất cả các lĩnh vực đều được thanh tra, kiểm tra một cách có hiệu quả.
Phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã trao đổi với Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ (đoàn Quảng Nam) về một số nội dung liên quan đến dự án Luật này.
+ Thưa đại biểu, dự thảo Luật Thanh tra (sửa đổi) đang được tiếp thu, chỉnh lý để hoàn thiện và dự kiến sẽ trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thông qua vào cuối Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV. Đại biểu quan tâm nhiều nhất đến nội dung nào trong dự án Luật và có quan điểm gì về vấn đề đó?
- Qua nghiên cứu dự thảo Luật Thanh tra (sửa đổi), tôi cơ bản thống nhất với các điều khoản quy định ở dự thảo Luật lần này. Tuy nhiên, từ thực tiễn, tôi cho rằng, cần chú ý đến vấn đề xử lý chồng chéo trong thanh tra. Đây là vấn đề cần thiết, làm sao để tránh tạo áp lực nặng nề cho doanh nghiệp bị thanh tra, nhất là các đơn vị sản xuất, kinh doanh. Khi đã có một đoàn thanh tra vào thì các đối tác ký hợp đồng đều rất dè dặt và rất khó khăn. Vấn đề này phải được cân nhắc kỹ lưỡng để không gây phiền hà cho doanh nghiệp, đơn vị bị thanh tra.
Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào chất lượng của các đoàn thanh tra, các cấp thanh tra. Nếu quy định mà không khéo thì sẽ trở thành “cấp bảo lãnh” cho các đơn vị đó. Vì thế, tôi mới nói, chất lượng thanh tra là rất quan trọng. Khi đã có thanh tra, kiểm toán vào cơ quan này thì cơ quan kia thôi, để tránh chồng chéo. Tôi đề nghị trong dự thảo Luật cần phải quy định cụ thể, rõ ràng; khắc phục tình trạng trùng lặp trong hoạt động thanh tra, giữa hoạt động thanh tra với kiểm tra, kiểm toán làm tăng chi phí, gây phiền hà, bức xúc cho đối tượng thanh tra, kiểm tra.
Một vấn đề nữa tôi băn khoăn đó là, kết luận giữa thanh tra và kiểm toán trái nhau. Nếu thanh tra kết luận như thế này, nhưng kiểm toán lại kết luận khác, thậm chí trái ngược nhau, mà 10 ngày sau khi ra kết luận thanh tra thì phải công khai kết luận thanh tra, vậy sau này khi kiểm toán kết luận trái ngược với thanh tra thì xử lý vấn đề này như thế nào? Trong dự thảo Luật vẫn chưa quy định rõ cơ chế xử lý chồng chéo nếu hai cơ quan thanh tra và kiểm toán nhà nước không thống nhất được với nhau thì sẽ xử lý ra sao. Tôi đề nghị, dự thảo Luật phải có quy định chế tài cho việc này rõ ràng, trách nhiệm của trưởng đoàn ra sao khi kết luận thanh tra.
Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ.
+ Hiện nay, đa số ý kiến tán thành với dự thảo Luật là tiếp tục giữ Thanh tra cấp huyện như hiện hành. Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến đề nghị không tổ chức Thanh tra huyện hoặc không thành lập Thanh tra huyện tại một số đơn vị hành chính cấp huyện có quy mô nhỏ, dân số ít, không có nhiều yêu cầu về thanh tra. Quan điểm của đại biểu như thế nào?
- Tôi nghĩ rằng, vẫn nên giữ Thanh tra huyện; đồng thời, cần khắc phục những hạn chế, bất cập trong hoạt động của Thanh tra huyện trong thời gian qua. Việc tiếp tục duy trì, củng cố Thanh tra huyện để tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra là cần thiết.
Qua đó, bảo đảm cho chính quyền địa phương cấp huyện thực hiện hiệu quả nhiệm vụ theo phân cấp, kịp thời phát hiện các sai phạm phát sinh từ sớm, từ xa, ngay từ ở cơ sở; đồng bộ về tổ chức với cơ quan thanh tra ở Trung ương và cấp tỉnh.
+ Một vấn đề nữa mà dư luận đặc biệt quan tâm, đó là chậm ban hành kết luận thanh tra. Xin đại biểu cho biết ý kiến đóng góp về vấn đề này?
- Thực tế cho thấy, có những cuộc thanh tra có quyết định thanh tra và thực hiện thanh tra từ những năm 2015-2016 mà đến nay chưa có kết luận, năm 2021 vẫn giải quyết vấn đề chậm ban hành kết luận. Vậy nguyên nhân ở đâu, giải pháp khắc phục như thế nào và chế tài ra sao, việc này cũng phải xem xét.
Câu chuyện là người ra quyết định thanh tra, người ký kết luận thanh tra thì lại không tham gia đoàn thanh tra; trưởng đoàn thanh tra thì có trách nhiệm báo cáo lại với người ra quyết định thanh tra, vậy khi có mâu thuẫn, có những vấn đề còn cấn cá trong quá trình thẩm định, cũng có thể là do khúc mắc giữa người ký quyết định với trưởng đoàn thanh tra và đoàn thanh tra chưa thống nhất được nội dung kết luận và cũng có thể vì một nguyên nhân nào đó khiến kết luận thanh tra rồi mà không ban hành được kết luận thanh tra.
Hy vọng rằng, Luật thanh tra (sửa đổi) lần này sẽ có những quy định để khắc phục vấn đề đó. Hiện nay, đang còn thiếu quy định phân cấp, phân quyền trong công tác thanh tra, dẫn đến tình trạng tồn đọng các vụ việc thanh tra, chậm trễ trong ban hành các kết luận.
Tôi cũng cho rằng, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tới đây, các đại biểu sẽ quan tâm về trách nhiệm hiệu quả, hiệu lực của công tác thanh tra, công bố các kết luận thanh tra. Chúng ta cần nâng cao chất lượng các cuộc thanh tra, khi thanh tra phải công khai được kết luận.
+ Xin cảm ơn đại biểu!
Thiên An (Thực hiện)
