Tham dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cùng các đồng chí đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, Văn phòng đại diện UNESCO tại Hà Nội cùng đông đảo các tầng lớp nhân dân trên khắp cả nước.
Đại thi hào Nguyễn Du, tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên, sinh năm 1765 tại làng Tiên Điền, nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình khoa bảng danh giá. Ông để lại cho hậu thế một di sản văn học đồ sộ với gần 250 bài thơ chữ Hán và nhiều tác phẩm chữ Nôm, trong đó Truyện Kiều gồm 3.254 câu thơ lục bát được xem là kiệt tác tiêu biểu nhất của văn học Việt Nam, kết tinh trí tuệ, nhân văn và tâm hồn dân tộc.
Trình bày diễn văn tại lễ kỷ niệm, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Nguyễn Duy Lâm khẳng định: trong lịch sử văn hiến dân tộc, Đại thi hào Nguyễn Du là đỉnh cao kết tinh rực rỡ của trí tuệ, tâm hồn và bản sắc văn hóa Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của ông để lại những di sản văn chương bất hủ như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục, Văn chiêu hồn và đặc biệt là Truyện Kiều – kiệt tác vượt thời gian, không gian.
Với giá trị tư tưởng nhân văn sâu sắc cùng nghệ thuật ngôn từ bậc thầy, Truyện Kiều được xem là một tập đại thành của văn học Việt Nam, đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ, trở thành biểu tượng tiêu biểu của tinh hoa văn hóa dân tộc trên trường quốc tế.
Những giá trị trường tồn trong di sản Nguyễn Du đã khẳng định tầm vóc tư tưởng, nghệ thuật mang ý nghĩa toàn cầu của Đại thi hào. Năm 1965, Hội đồng Hòa bình Thế giới tổ chức kỷ niệm 200 năm Ngày sinh Nguyễn Du; đến năm 2013, UNESCO thông qua nghị quyết kỷ niệm 250 năm Ngày sinh của ông vào năm 2015 tại tất cả các quốc gia thành viên. Đây là sự ghi nhận đặc biệt đối với những đóng góp to lớn của Nguyễn Du cho kho tàng văn hóa nhân loại, đồng thời khẳng định sức sống mạnh mẽ của văn hóa Việt Nam.
Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh nhấn mạnh, kế thừa truyền thống vẻ vang của quê hương Đại thi hào và các bậc tiền nhân, Đảng bộ và Nhân dân Hà Tĩnh luôn đoàn kết, đổi mới, vượt khó, đạt nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị có nhiều chuyển biến tích cực; kinh tế – xã hội phát triển ổn định; an sinh xã hội được bảo đảm; đời sống Nhân dân từng bước nâng cao; quốc phòng – an ninh và đối ngoại được giữ vững.
“Với niềm tự hào và trách nhiệm là quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du, Hà Tĩnh xác định rõ vai trò chủ thể trong bảo tồn, phát huy và lan tỏa giá trị di sản Nguyễn Du, qua đó khơi dậy nguồn lực văn hóa nội sinh, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới”, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Duy Lâm khẳng định.
Phát biểu tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh những giá trị to lớn, bền vững mà Đại thi hào Nguyễn Du để lại cho dân tộc và nhân loại; đồng thời biểu dương những thành tựu mà Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh đã đạt được, xứng đáng với vị thế quê hương của Danh nhân văn hóa thế giới.
Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đề nghị Hà Tĩnh tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển; khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và không gian phát triển mới; khơi thông các nguồn lực; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; phát triển kinh tế gắn với phát triển văn hóa, chăm lo đời sống Nhân dân. Văn hóa và con người Hà Tĩnh cần được xác định là động lực nội sinh quan trọng nhất cho phát triển nhanh, toàn diện và bền vững.
Nhấn mạnh vai trò của di sản văn hóa, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng đề nghị các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Hà Tĩnh quán triệt sâu sắc Kết luận số 156-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 33-NQ/TW về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc hơn tầm vóc tư tưởng và giá trị nghệ thuật của Truyện Kiều cùng các tác phẩm của Nguyễn Du; đẩy mạnh quảng bá di sản Nguyễn Du ra thế giới như một biểu tượng tiêu biểu của “sức mạnh mềm” văn hóa Việt Nam, biến di sản thành tài nguyên và nguồn lực phát triển kinh tế – xã hội.
Chương trình nghệ thuật với chủ đề “Đại thi hào Nguyễn Du – Chữ tâm sáng mãi” được dàn dựng công phu gồm bốn chương: Thuở ấu thơ, Mười năm gió bụi, Viết Kiều – đất nước hóa thành văn và Đồng vọng với thời gian. Thông qua hình thức hoạt cảnh kết hợp dân ca ví, giặm, âm nhạc và lời bình, chương trình đã tái hiện sinh động cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng nhân văn lớn lao của Đại thi hào. Nhiều nghệ sĩ tên tuổi cùng các đoàn nghệ thuật Trung ương và địa phương tham gia biểu diễn, tạo nên không gian nghệ thuật trang trọng, sâu lắng, giàu bản sắc.
Chương trình do Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo nội dung; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thực hiện; nhà văn Đức Ban biên soạn kịch bản văn học; nhà viết kịch Vũ Hải đảm nhiệm kịch bản dàn dựng và tổng đạo diễn.
