Được biết, đây là lần đầu tiên công bố Bộ Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương.
Bộ chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII - Provincial Innovation Index) cung cấp bức tranh thực tế, tổng thể về hiện trạng mô hình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng địa phương. Bộ chỉ số cung cấp căn cứ và bằng chứng về điểm mạnh, yếu, các yếu tố tiềm năng và các điều kiện cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng địa phương.
Từ trái qua: Thứ trưởng Hoàng Minh, Bộ trưởng Huỳnh Thành Đạt và Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Giang nhấn nút công bố kết quả PII. Ảnh: Tùng Đinh
Theo đó, Top 10 các địa phương dẫn đầu về Đổi mới Sáng tạo bao gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Bắc Ninh, Bà Rịa Vũng Tàu, Bình Dương, Quảng Ninh và Thái Nguyên.
Tỉnh Hưng Yên được đánh giá xếp hạng thứ 18/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương với PII đạt 42,52 điểm, trong đó điểm đầu vào đổi mới sáng tạo đạt 41,02 điểm và điểm đầu ra đổi mới sáng tạo đạt 44,02 điểm.
Phát biểu tại buổi công bố, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt cho biết, năm 2023, lần đầu tiên Bộ Chỉ số được Học viện Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) xây dựng trên toàn quốc. Bộ Chỉ số hướng đến cung cấp bộ công cụ có cơ sở khoa học và thực tiễn cho lãnh đạo các cấp để ra quyết định, xây dựng và thực thi chính sách, cũng như cung cấp thông tin tham khảo hữu ích về môi trường đầu tư, điều kiện nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh ở địa phương.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt phát biểu khai mạc buổi công bố. Ảnh: Tùng Đinh
Bộ chỉ số PII năm 2023 có 52 chỉ số, chia làm 7 trụ cột theo nguyên lý của Bộ Chỉ số GII (Global Innovation Index) do tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố hàng năm và được Chính phủ sử dụng trong quản lý, điều hành từ năm 2017 gồm:
- 5 trụ cột đầu vào phản ánh những yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển Kinh tế - Xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo bao gồm (1) Thể chế, (2) Vốn con người và nghiên cứu và phát triển, (3) Cơ sở hạ tầng, (4) Trình độ phát triển của thị trường và (5) Trình độ phát triển của doanh nghiệp.
- 2 trụ cột đầu ra phản ánh kết quả tác động của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào phát triển kinh tế - xã hội bao gồm: (6) Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ, (7) Tác động.
Dữ liệu phục vụ xây dựng Bộ Chỉ số PII 2023 được lấy từ hai nguồn chính. Nguồn thứ nhất từ số liệu thống kê, quản lý nhà nước được công bố chính thức từ các Bộ, cơ quan quản lí nhà nước, tổ chức ở trung ương (có 39/52 chỉ số) và nguồn thứ hai do các địa phương thu thập và cung cấp - kèm theo các tài liệu minh chứng (có 13/52 chỉ số).
Trong giai đoạn xử lí, phân tích dữ liệu, tính toán chỉ số và xây dựng báo cáo, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thực hiện theo các chuẩn mực quốc tế và sau đó đã tiếp tục gửi tới chuyên gia quốc tế độc lập (do WIPO giới thiệu từ năm 2022) để chuyên gia đánh giá độc lập trên nhiều góc độ như phương pháp thiết kế Bộ Chỉ số, độ tin cậy của dữ liệu, kỹ thuật tính toán…
Kết quả đánh giá cho thấy sự phù hợp, tương đồng giữa kết quả PII 2023 với thực trạng phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.
Các địa phương thuộc nhóm dẫn đầu là các địa phương có điều kiện tự nhiên và địa lý thuận lợi (tập trung ở các vùng Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ), có Ngành công nghiệp - xây dựng, dịch vụ chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu kinh tế, tập trung nhiều khu công nghiệp, có cơ sở hạ tầng phát triển và có hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mạnh mẽ.
Các địa phương dẫn đầu chỉ số PII theo vùng kinh tế.
Ngược lại, các địa phương thuộc nhóm cuối là các địa phương còn hạn chế trong phát triển kinh tế - xã hội, có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên chưa thuận lợi cho phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào phát triển kinh tế - xã hội (tập trung ở các vùng Tây Nguyên, Trung du và miền núi phía Bắc)
Việc so sánh trực tiếp giữa các địa phương chỉ mang tính tương đối, không phải là mục đích chính của bộ chỉ số bởi mỗi địa phương có các điều kiện, đặc điểm, định hướng phát triển khác nhau.
Nói cách khác, bộ chỉ số PII cung cấp căn cứ khoa học và các minh chứng về điểm mạnh, điểm yếu, về các yếu tố tiềm năng và các điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng địa phương. Năng lực, kết quả đổi mới sáng tạo của mỗi quốc gia hay địa phương là tổng hòa của nhiều yếu tố khác nhau.
Do vậy GII, PII mới được tính toán tổng hợp từ nhiều chỉ số thành phần.Việc đánh giá xếp hạng năng lực, kết quả đổi mới sáng tạo của quốc gia/địa phương là căn cứ vào những chỉ số tổng hợp này. Điểm số chi tiết của các trụ cột, các chỉ số thành phần không hẳn đã phản ánh kết quả tốt hay không tốt mà có thể phản ánh đặc điểm của mô hình phát triển dựa trên Khoa học Công nghệ và đổi mới sáng tạo của mỗi quốc gia và địa phương
