Bộ VHTT&DL vừa có Quyết định số 656/QĐ-BVHTTDL cho phép Bảo tàng tỉnh Hà Giang khai quật khảo cổ tại Khu vực nền chùa cũ của chùa Ba Tự, thuộc địa bàn thôn Bó Củng, thị trấn Yên Phú, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
Theo quyết định này, thời gian khai quật từ ngày 1/4/2025 đến ngày 15/5/2025, trên diện tích 80m2. Chủ trì khai quật là ông Bùi Đức Tân, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Hà Giang.
Di tích kiến trúc ngôi chùa tọa lạc trên một quả đồi. Ảnh: Hoàng Yến
Trước đó, hồi cuối năm 2023, đoàn khảo cổ học thuộc Viện Khảo cổ học Việt Nam đã tiến hành khảo sát khu vực chùa Ba Tự, phát hiện dấu tích của một ngôi chùa cổ.
Di tích kiến trúc ngôi chùa tọa lạc trên một quả đồi có hình mu rùa nằm về bờ trái tả ngạn của dòng sông Gâm, cách sông Gâm khoảng 50m. Quy mô di tích khá lớn, rộng hàng nghìn mét vuông.
Mở rộng phạm vi khảo sát, các nhà khoa học phát hiện 3 vòng kè đá cho khuôn viên của kiến trúc chùa. Theo đó vòng kè thứ 3 ở ngoài cùng và vòng kè thứ 2 ở giữa có đặc điểm chung là có hình ô van kéo dài theo địa thế quả đồi.
Các nhà khoa học cũng phát hiện mô hình tháp đất nung, đều là những mảnh đã bị gãy, vỡ mang đặc trưng kỹ thuật và văn hoá kiến trúc thời Trần.
Đoàn khảo cổ còn phát hiện 1 chuông đồng đã bị vỡ, có lỗ xâu dây, ngói đất nung - ngói mũi nhọn có 2 mấu nổi ở đầu ngói và ngói mũi sen, gạch mỏng ốp có trang trí hoa văn (hoa chanh, hoa dây) cùng nhiều hiện vật khác.
Các hiện vật được phát hiện trong đợt khảo sát năm 2023. Ảnh: Hoàng Yến
Qua nghiên cứu các di vật, di tích, giới khảo cổ bước đầu xác định đây là một ngôi chùa cổ có niên đại khởi dựng từ thời nhà Trần, thế kỷ XIII- XIV.
Ngoài giá trị quan trọng về văn hóa, sự có mặt ngôi chùa này rất có ý nghĩa trong việc cắm mốc chủ quyền Đại Việt ở vùng biên cương, khẳng định ý thức cương vực, lãnh thổ của cha ông ta từ hàng trăm năm trước.
T.Toàn
