Cuộc khai quật kéo dài khoảng một tháng do Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi chủ trì, tiến hành trên hai hố khai quật với tổng diện tích khoảng 100m².
Theo TS Đoàn Ngọc Khôi, Phó Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi, đoàn khảo cổ đã phát hiện ba lò nung cổ cùng nhiều hiện vật như mảnh ngói, gốm, than đốt và dấu tích cư trú của cư dân xưa.
Các lò nung đều có dạng hình bầu dục, dài khoảng 3,5m, rộng khoảng 1m và được xác định có niên đại khoảng thế kỷ II-III sau Công nguyên. Mẫu than, gốm và ngói thu được trong lòng lò cùng khu vực bãi thải đang được phân tích bằng các phương pháp khoa học để xác định niên đại chính xác hơn.
Theo TS Đoàn Ngọc Khôi, kết quả khai quật là bước tiếp nối của quá trình nghiên cứu lâu dài tại thành cổ Châu Sa, đồng thời là mắt xích quan trọng giúp giải mã sâu hơn lịch sử và giá trị của khu di tích.
Đây cũng không phải lần đầu tiên phát hiện lò nung tại khu vực này. Trước đó, Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi đã phát hiện một lò nung tương tự. Với ba lò mới được khai quật, đến nay đã có bốn lò nung được xác định tại thành cổ Châu Sa.
Các nhà khảo cổ nhận định số lượng lò nung ngày càng tăng cho thấy nơi đây từng tồn tại một quần thể sản xuất ngói quy mô, thay vì các lò riêng lẻ. Phát hiện này góp phần làm sáng tỏ kỹ thuật sản xuất vật liệu xây dựng của cư dân tiền Champa, đồng thời bổ sung tư liệu về giai đoạn chuyển tiếp từ văn hóa Sa Huỳnh đến sự hình thành các đô thị cổ ở miền Trung.
Thành cổ Châu Sa nằm bên bờ bắc sông Trà Khúc, được xây dựng trước thế kỷ X với hai vòng thành nội và thành ngoại, từng giữ vai trò quan trọng về giao thương và phòng thủ. Sau năm 1471, vua Lê Thánh Tông chọn nơi đây làm trung tâm hành chính Thừa tuyên Quảng Nam. Di tích được xếp hạng Di tích quốc gia năm 1994.
Từ kết quả khai quật, các chuyên gia đề xuất tiếp tục mở rộng nghiên cứu để xác định đầy đủ quy mô hệ thống lò nung, đồng thời kết hợp bảo tồn với phát huy giá trị di tích. Việc xây dựng mái che, tuyến tham quan và phục dựng một phần lò nung được kỳ vọng sẽ biến thành cổ Châu Sa thành điểm đến khảo cổ - văn hóa, góp phần quảng bá lịch sử và phát triển du lịch của Quảng Ngãi.
