Ngày 17/7, nền tảng nghệ thuật phi lợi nhuận Hanoi Grapevine chính thức công bố khởi động dự án Con đường Sơn mài Việt - Nhật (Vietnam - Japan Lacquer Road Project).
Đây là dự án hợp tác cùng TAKI Corporation, nhằm xây dựng một nền tảng hợp tác dài hạn giữa nghệ thuật sơn mài Việt Nam và Wajima-nuri - một trong những truyền thống sơn mài lâu đời và tiêu biểu của Nhật Bản.
Việt Nam và Nhật Bản đều sở hữu truyền thống sơn mài đặc sắc, được hình thành qua nhiều thế kỷ với hệ thống vật liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ thẩm mỹ riêng biệt.
Tuy nhiên, trước những biến đổi của xã hội hiện đại, cả hai đang đối mặt với nhiều thách thức chung, như sự đứt gãy trong quá trình truyền nghề, sự thay đổi của thị trường tiêu dùng và nhu cầu tìm kiếm những hình thức biểu đạt mới.
Xuất phát từ những điểm giao thoa đó, dự án Con đường Sơn mài Việt - Nhật được hình thành như một nền tảng hợp tác lâu dài nhằm thúc đẩy trao đổi chuyên môn, nghiên cứu và sáng tạo giữa hai cộng đồng sơn mài, từ đó lan tỏa những giá trị văn hóa của nghề thủ công truyền thống tới rộng rãi công chúng.
Thay vì chỉ giới thiệu song song hai di sản thủ công, dự án hướng tới tạo ra một không gian đối thoại. Đó là nơi nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và cộng đồng của hai quốc gia cùng chia sẻ tri thức, thực hành, đưa ra những cách tiếp cận mới đối với chất liệu sơn mài trong bối cảnh đương đại.
Thông qua các chương trình nghiên cứu, lưu trú sáng tác, triển lãm và hoạt động giáo dục, dự án mong muốn góp phần gìn giữ các tri thức truyền thống đồng thời mở ra những khả năng sáng tạo mới cho thế hệ kế tiếp.
Các hoạt động trong dự án bao gồm giao lưu nghệ nhân - nghệ sĩ với những chuyến thăm và làm việc lẫn nhau giữa nghệ nhân sơn mài Wajima và nghệ sĩ sơn mài Việt Nam, chương trình lưu trú sáng tác tại xưởng (studio residency), workshop kỹ thuật, các buổi đối thoại.
Cạnh đó là hoạt động sáng tác chung, triển lãm lưu động tại Hà Nội và Nhật Bản, các buổi trò chuyện và chương trình công chúng liên quan; các hoạt động hợp tác học thuật - nghiên cứu; chương trình giáo dục - đào tạo nhân lực dành cho sinh viên, nghệ sĩ và nghệ nhân trẻ…
Dự kiến hai bên sẽ triển khai hai hợp phần. Hợp phần 1 là chương trình nghiên cứu sơn mài của các nghệ sĩ Việt Nam tại Wajima, triển khai vào tháng 9/2026. Ba nghệ sĩ và nhà thiết kế tham gia là Trương Hoàng Hải (nghệ sĩ - nhà nghiên cứu sơn mài), Đinh Công Đạt (nghệ sĩ điêu khắc - sơn mài), Trần Thảo Miên (nghệ sĩ thị giác - Founder Collective Sonson).
Các nghệ sĩ, nghệ nhân sẽ đến thành phố Wajima, tỉnh Ishikawa, để giao lưu với các xưởng và nghệ nhân sơn mài Wajima, tham gia workshop kỹ thuật và các buổi đối thoại.
Hợp phần 2 diễn ra tại Hà Nội vào tháng 11/2026, gắn với Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026, công bố thành quả sáng tác chung và thực hiện các chương trình dành cho công chúng. Dự án cũng sẽ tổ chức triển lãm giới thiệu về các tác phẩm, sản phẩm mới từ các nghệ sĩ và nhà thiết kế tham gia chương trình nghiên cứu cũng như giới thiệu sản phẩm sơn mài từ Wajima.
