Theo dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố đầu tuần, doanh số bán lẻ trong tháng 10 chỉ tăng 0,4% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn đáng kể mức tăng 1,1% của tháng 9. Đây là dấu hiệu cho thấy sức mua của người tiêu dùng vẫn yếu, trong bối cảnh thị trường bất động sản chưa phục hồi và niềm tin hộ gia đình chịu nhiều sức ép.
Hoạt động đầu tư cũng tiếp tục đi xuống. Đầu tư tài sản cố định trong 10 tháng đầu năm giảm 8,1% so với cùng kỳ năm trước, sâu hơn mức giảm 7,2% ghi nhận trong chín tháng đầu năm. Riêng lĩnh vực bất động sản, vốn là một động lực quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc, ghi nhận mức sụt giảm 21,6%.
Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm đã làm suy giảm giá trị tài sản của các hộ gia đình, đồng thời khiến người dân thận trọng hơn trong chi tiêu. Điều này tiếp tục gây sức ép lên tiêu dùng, trong khi các động lực tăng trưởng truyền thống khác cũng chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ rệt.
Sản xuất công nghiệp vẫn tăng trưởng nhưng tốc độ đã chậm lại. Sản lượng công nghiệp tháng 10 tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mức 5,5% của tháng trước. Đáng chú ý, các ngành công nghệ cao như chế tạo robot và sản xuất pin tiếp tục đóng vai trò quan trọng, đóng góp hơn một nửa mức tăng sản lượng công nghiệp trong 10 tháng đầu năm.
Người phát ngôn Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, ông Vương Quan Hoa (Wang Guanhua), cho biết một số ngành công nghiệp truyền thống đang chịu áp lực điều chỉnh và tái cơ cấu, trong khi các lĩnh vực mới nổi tiếp tục phát triển nhanh. Ông khẳng định Trung Quốc vẫn có khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả năm từ 4,5% đến 5%.
Trong khi tiêu dùng và đầu tư trong nước suy yếu, xuất khẩu lại trở thành điểm sáng của kinh tế Trung Quốc. Theo Larry Hu, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại ngân hàng Macquarie, trí tuệ nhân tạo (AI) đang là động lực quan trọng nhất thúc đẩy xuất khẩu của nước này.
Chip, máy tính và các linh kiện liên quan hiện nằm trong nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc. Trong 10 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tính bằng USD tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước, tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2021.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng mạnh của xuất khẩu chưa tạo ra động lực tương xứng cho nền kinh tế trong nước. Trong khi xuất khẩu tăng tốc, doanh số bán lẻ chỉ tăng 1% trong 10 tháng đầu năm, cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa khu vực sản xuất phục vụ thị trường quốc tế và sức mua nội địa.
Thị trường ô tô cũng phản ánh rõ tình trạng này. Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, doanh số bán ô tô giảm 22,3% trong 10 tháng đầu năm. Nếu không tính mặt hàng ô tô, doanh số bán lẻ tăng 2,8% trong cùng kỳ.
Các nhà phân tích cho rằng sự mất cân đối giữa xuất khẩu và tiêu dùng một phần xuất phát từ việc Bắc Kinh chưa mạnh tay triển khai các biện pháp kích thích quy mô lớn nhằm hỗ trợ nhu cầu trong nước.
Ông Larry Hu nhận định sự phát triển của AI đang thúc đẩy xuất khẩu nhưng đồng thời làm giảm nhu cầu về các chính sách hỗ trợ tăng trưởng. Thậm chí, việc thắt chặt tài khóa còn có thể tạo thêm áp lực đối với tiêu dùng và đầu tư trong nước.
Trong khi đó, ông Zhiwei Zhang, Chủ tịch kiêm chuyên gia kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, cho biết các hoạt động kinh tế trong tháng 10 đều yếu hơn dự báo của thị trường. Theo ông, chính sách kinh tế vĩ mô của Trung Quốc khó có sự thay đổi đáng kể trong phần còn lại của năm.
Ông Zhang cũng cảnh báo động lực tăng trưởng từ làn sóng đầu tư vào AI có thể suy yếu trong thời gian tới. Những lo ngại về khả năng chậm lại của chu kỳ đầu tư vốn cho AI đã xuất hiện trước các diễn biến liên quan đến Nvidia và hiện có nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn.
Điều này đặt ra thách thức đối với Trung Quốc khi nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu để duy trì đà tăng trưởng, trong khi tiêu dùng và đầu tư nội địa chưa phục hồi vững chắc.