Một góc thành phố Thượng Hải, với 24 triệu dân - Ảnh: Xinhhua
Dự đoán, được đưa ra bởi các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Phát triển (DRC) của Quốc vụ viện, nội các chính phủ Trung Quốc, phản ánh những giả định chủ đạo ở Bắc Kinh về sự thành công của chiến lược phát triển mới của chính phủ Trung Quốc trong việc tập trung nhiều hơn vào thị trường nội địa, sự cạnh tranh kinh tế, công nghệ và địa chính trị với Hoa Kỳ.
Báo cáo cũng nhấn mạnh một giả định lớn ở Trung Quốc rằng, sự phát triển kinh tế của đất nước là không thể ngăn cản.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Hai tái khẳng định rằng Trung Quốc phải “tăng tốc” chiến lược “lưu thông kép” mới mà ông đã đưa ra vào tháng Năm, trong bối cảnh môi trường bên ngoài đã trở nên bất ổn và thù địch.
Theo nhóm các nhà nghiên cứu do Chen Changsheng đứng đầu, người giám sát nghiên cứu kinh tế vĩ mô tại cơ quan tư vấn do chính phủ điều hành, tranh chấp giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ còn gia tăng trong 5 năm tới.
“Không thể loại trừ việc Mỹ sẽ sử dụng tất cả các phương pháp có thể để kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc, bao gồm áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính đối với các công ty Trung Quốc bằng cách lạm dụng quyền tài phán 'cánh tay dài' của họ, để áp đặt luật pháp của Mỹ bên ngoài biên giới của Mỹ, chiếm giữ cổ phần của Trung Quốc đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ… ép buộc các quốc gia khác áp đặt các lệnh cấm vận công nghệ đối với Trung Quốc, cũng như loại trừ Trung Quốc khỏi hệ thống thanh toán bằng đồng đô la Mỹ”, theo báo cáo.
Tuy nhiên, ngay cả những yếu tố đó cũng không thể ngăn cản sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc, báo cáo gợi ý. Các nhà nghiên cứu dự đoán, tỷ trọng của nước này trong nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng lên 18,1% vào năm 2025 từ 16,2% vào năm 2019, trong khi tỷ trọng của Hoa Kỳ sẽ giảm xuống 21,9% từ 24,1% trong cùng kỳ.
Tháng trước, Justin Lin Yifu, giáo sư tại Đại học Bắc Kinh và là cựu kinh tế gia trưởng của Ngân hàng Thế giới, dự đoán rằng Trung Quốc sẽ vượt qua Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030.
Tuy nhiên, cũng có những quan điểm cho rằng Trung Quốc có thể không bao giờ vượt qua Mỹ để trở thành số 1 do tình trạng dân số già của nước này. Yi Fuxian, một nhà khoa học cấp cao tại Đại học Wisconsin-Madison, lập luận rằng, từ quan điểm nhân khẩu học, Trung Quốc sẽ không thể vượt qua Mỹ trong tương lai gần.
Các nhà chuyên môn dự báo, nền kinh tế Trung Quốc sẽ vượt Mỹ vào năm 2032 bất chấp sự chèn ép từ phía Mỹ - Ảnh: EPA-EFE
Cựu Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Chen Deming đã cảnh báo vào tháng 4 năm 2019 rằng, Trung Quốc “không nên đưa ra giả định rằng chúng ta sẽ là số 1 sớm hay muộn”.
Công ty tư vấn kinh tế Capital Economics đã đưa ra một báo cáo vào tháng 1 năm nay nói rằng, tác động của việc xử lý khí thải sẽ làm xói mòn lợi thế kinh tế của Trung Quốc trong những năm tới. "Giả định phổ biến rằng Trung Quốc sẽ vượt Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể đã được chứng minh là sai", Capital Economics nhận định.
Tuy nhiên, nhiều thay đổi trên thế giới kể từ tháng 1 - khi đại dịch COVID-19 khởi phát đến xung đột gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc - khiến người ta ngày càng không thể lường được nền kinh tế toàn cầu sẽ phát triển như thế nào.
Báo cáo của DRC cho rằng trong khi tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân hàng năm của Trung Quốc dự kiến sẽ chậm lại trong khoảng 5 đến 5,5% trong 5 năm tới, từ mức 6,1% vào năm 2019, thì GDP bình quân đầu người của Trung Quốc có thể tăng lên 14.000 đô la Mỹ vào năm 2024, đẩy đất nước ra khỏi “bẫy thu nhập trung bình” vào nhóm “thu nhập cao”.
Kết quả là, quy mô nền kinh tế Trung Quốc sẽ vượt qua Liên minh châu Âu vào năm 2027 và vượt qua Mỹ vào năm 2032, nhóm này dự đoán.
Chen Changsheng là một trong những nhà kinh tế học của chính phủ đã tham dự hội nghị chuyên đề do ông Tập tổ chức vào tuần trước về tương lai kinh tế và xã hội của đất nước, để chuẩn bị cho việc phát triển kế hoạch 5 năm lần thứ 14 sẽ được công bố vào năm tới.
Trong khi Chen Changsheng không phát biểu tại cuộc họp, các kết quả nghiên cứu từ nhóm của ông dự kiến sẽ được đưa vào các kế hoạch và chiến lược chính thức của Trung Quốc.
Nhóm của ông lập luận rằng, bối cảnh kinh tế toàn cầu sẽ trải qua một sự thay đổi sâu rộng trong những năm tới khi các quốc gia và công ty đa quốc gia ngày càng coi trọng “an ninh” trong thiết kế chuỗi cung ứng của họ, với nền kinh tế toàn cầu phân mảnh thành ba khối lớn tập trung vào Bắc Mỹ, Châu Âu và Trung Quốc.
Các nhà nghiên cứu kết luận, các yếu tố quan trọng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai của Trung Quốc là “nền kinh tế kỹ thuật số” và lĩnh vực dịch vụ của quốc gia này, cả hai đều dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng trong những năm tới, các nhà nghiên cứu kết luận.
Tỷ trọng của khu vực công nghiệp trong GDP của Trung Quốc có thể giảm xuống 35% vào năm 2025 từ 39% vào năm 2019, trong khi tỷ trọng của khu vực dịch vụ dự kiến sẽ tăng lên khoảng 60% vào năm 2025 từ 53,9% vào năm 2019.
Đóng góp của nền kinh tế kỹ thuật số của Trung Quốc vào nền kinh tế quốc gia dự kiến sẽ tăng từ khoảng 6% vào năm 2019 lên 11% vào năm 2025.
Và tầng lớp trung lưu của Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng nhanh chóng, thúc đẩy tiêu dùng. Theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Thế giới, Trung Quốc có khoảng 400 triệu công dân thuộc tầng lớp trung lưu vào năm 2018. Và mức đó dự kiến sẽ tăng lên 560 triệu người vào năm 2025, báo cáo cho biết.
Tuy nhiên, họ cũng lưu ý rằng tham vọng tạo ra một thị trường nội địa khổng lồ của Trung Quốc sẽ bị hạn chế bởi khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn của nước này.
Ngoài ra, dân số già nhanh chóng của quốc gia này sẽ là một thách thức lớn đối với Trung Quốc trong 5 năm tới, cứ 5 công dân Trung Quốc thì có một người trên 60 tuổi vào năm 2025, trong khi dân số lao động của nước này dự kiến sẽ giảm 20 triệu người trong giai đoạn này.
“Kết quả là, tiết kiệm sẽ giảm và chi phí lao động sẽ tăng lên… với gánh nặng ngày càng tăng về lương hưu, chăm sóc sức khỏe và các nhu cầu phúc lợi xã hội khác”, báo cáo viết.
