Khoảng cuối năm 1903, đoàn thám hiểm của sở Địa lý Đông Dương sau nhiều ngày khảo sát đã phát hiện cảnh quan cao nguyên Lồ Suối Tủng và làng Sa Pả. Đoàn đặt tên cao trạm khu vực là Sa Pa. Đây được coi là mốc hình thành khu du lịch Sa Pa.
Khi đó, người dân vẫn gọi khu vực này là Sa Pả, theo tiếng địa phương, có nghĩa là "bãi cát". Nhưng do người phương Pháp phát âm không có dấu nên mới gọi “chệch” đi là Sa Pa.
Một góc thị trấn Sa Pa những năm 1920
Nhận thấy vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên, khí hậu trong lành mát mẻ, những người Pháp đã sớm có ý định xây dựng Sa Pa thành một nơi nghỉ dưỡng. Tài liệu còn ghi lại, viên Công sứ Pháp tại Lào Cai là người đầu tiên tin vào khả năng của Sa Pa sẽ trở thành một trạm nghỉ mát lớn.
Không lâu sau khi được phát hiện, Sa Pa với khí hậu mát mẻ quanh năm đã thu hút những người Pháp đến sống và nghỉ dưỡng. Từ đó những khách sạn bắt đầu mọc lên, đầu tiên là Cha Pa Hotel và sau đó là Fan Si Pan, Grand Hotel… lần lượt ra đời.
Những dấu tích khởi đầu cho một Sa Pa xưa và cổ kính, du khách đến đây sẽ được hòa mình cùng dòng chảy thời gian, từ khi địa điểm du lịch này hình thành và phát triển cho đến ngày hôm nay.
Dưới đây là một số hình ảnh Sa Pa những năm đầu thế kỷ XX do người Pháp chụp. Nguồn ảnh: Bảo tàng tỉnh Lào Cai.
Chợ Sa Pa những năm 1930 - 1940
Khách du lịch, nghỉ dưỡng tại Sa Pa vào những năm 1920 - 1929
Phụ nữ dân tộc Mông ở Sa Pa đầu thế kỷ XX
Xe ô tô chạy tuyến Lao Kay (Lào Cai) - Cha Pa (Sa Pa) năm 1920 - 1929
Viện điều dưỡng quân sự do người Pháp xây dựng tại Sa Pa
Khu biệt thự ở Sa Pa xưa
Một góc khác về thị trấn Sa Pa đầu thế kỷ XX
Thị trấn Sa Pa năm 1927
Thế Vũ
