Lễ hội được tổ chức thường niên vào ngày 14/7 âm lịch, là dịp để cộng đồng tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân có công giữ đất, giữ làng, bảo vệ biên cương, khai mở và xây dựng vùng đất Nghĩa Đô.
Theo tư liệu lịch sử, Nghĩa Đô xưa là vùng đất rộng lớn, rừng núi trù phú, nơi cộng đồng người Tày quần cư và hình thành nhiều nét văn hóa đặc sắc. Từ khoảng đầu thế kỷ XVII, vùng đất này có tên Mường Luông, sau đổi thành Mường Khuông.
Đền Nghĩa Đô là nơi thờ hai vị anh hùng Vũ Văn Uyên, Vũ Văn Mật - tức các Chúa Bầu - cùng những tướng lĩnh có công xây dựng tuyến phòng thủ, bảo vệ vùng biên ải, khai khẩn đất đai và tổ chức sản xuất quân lương.
Ngôi đền được người dân xây dựng tại khu vực Pác Khuổi, dưới chân núi Pú Chè, nay thuộc thôn Nà Đình. Ngày 14/7 được chọn làm ngày khánh thành, rước thánh vào đền và trở thành ngày tổ chức lễ hội hằng năm.
Năm 2016, Đền Nghĩa Đô được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Do xuống cấp theo thời gian, đến năm 2018, ngôi đền cũ chỉ còn một số dấu tích nền móng và đá kê chân tảng. Trên cơ sở nguyện vọng của nhân dân và sự phối hợp của các cấp, ngành, dự án trùng tu, tôn tạo di tích được khởi công từ năm 2018.
Phát biểu tại lễ khai mạc, lãnh đạo UBND xã Nghĩa Đô cho biết, lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc; đồng thời tạo không gian bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch.
Điểm nhấn của lễ hội năm nay là xã Nghĩa Đô vinh dự nhận Giải thưởng Du lịch Việt Nam ở hạng mục “Làng du lịch hàng đầu năm 2025”. Danh hiệu là sự ghi nhận những nỗ lực của chính quyền và Nhân dân địa phương trong bảo tồn văn hóa truyền thống, gìn giữ cảnh quan và phát triển du lịch cộng đồng.
Ngay sau nghi thức trao giải, hồi trống khai hội vang lên, mở đầu nghi lễ rước kiệu truyền thống. Đoàn rước gồm đội chiêng, đội cờ, kiệu lễ chay, kiệu lễ mặn và kiệu của các thôn trang nghiêm tiến về nội tự Đền Nghĩa Đô để thực hiện nghi lễ dâng hương.
Sau phần lễ, người dân và du khách tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa, trò chơi dân gian, góp phần tạo không khí vui tươi, đồng thời quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của Nghĩa Đô đến du khách.
