Lễ mừng cơm mới của người Bru Vân Kiều là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia

Ngày 7/3, Sở Văn hoá và Thể thao tỉnh Quảng Bình cho biết, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định công nhận Lễ hội mừng cơm mới của người Bru - Vân Kiều ở xã Ngân Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Theo đó, Lễ hội mừng cơm mới của người Bru - Vân Kiều ở xã Ngân Thủy là di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, đặc sắc được đồng bào gìn giữ và duy trì trong cộng đồng từ xưa đến nay.

Lễ hội thường được tổ chức sau thời gian thu hoạch, kết thúc một chu kỳ sản xuất để bước vào một vụ mùa mới. Đây cũng là dịp để người dân tạ ơn đất trời, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, lúa ngô đầy kho…

Theo truyền thống, cứ 3 đến 5 năm một lần, người Bru - Vân Kiều ở xã Ngân Thủy lại tổ chức Lễ hội mừng cơm mới. Lễ hội thường được tổ chức theo nhóm, hay từng dòng họ, các sản vật và tiền đều do bà con đóng góp.

Các suất được quy định như 1 con lợn, 7 con gà, 1 ché rượu và đồng bào sẽ chung tiền mua 1 con trâu để tổ chức đâm trâu. Trâu là con vật hiến sinh mang ý nghĩa thiêng liêng, là nguồn thực phẩm dồi dào được đồng bào ưa chuộng, và cũng là món ăn chính trong ngày hội.

Trước khi vào lễ, đồng bào chuẩn bị dựng cột nêu trang trí hình cây lúa, có buộc túm lúa sai hạt vào cột, trên cột có trang trí hình chim muông, mặt trăng, mặt trời. Cột nêu này cũng để buộc trâu và tổ chức đâm trâu.

Lễ hội được tổ chức trong 2 ngày 1 đêm. Ngày lễ, dân làng đứng thành vòng tròn xung quanh cây nêu, đi lại đánh chiêng và hát vang dội núi rừng.

Sau nghi thức lễ, các cụ già uống rượu và hát dân ca, người trung niên đánh chiêng, thổi khèn, thổi sáo... Lời hát là các làn điệu dân ca truyền thống cầu chúc cho cuộc sống an bình, ấm yên…

Thời gian qua, do nhiều tác động của thiên tai, dịch bệnh, Lễ hội mừng cơm mới của đồng bào Bru - Vân Kiều ở xã Ngân Thủy ít được tổ chức, dẫn đến nguy cơ ngày càng mai một. Do vậy, việc Lễ hội này được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia sẽ là động lực mạnh mẽ để di sản được bảo tồn, phát huy giá trị.

Hiện nay, tỉnh Quảng Bình cũng đang đẩy mạnh hoạt động trưng bày và thực hành trình diễn Lễ hội mừng cơm mới của người Bru - Vân Kiều tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh và các lễ hội ở địa phương nhằm tạo cơ hội cho những người làm công tác bảo tồn di sản văn hóa ở Quảng Bình học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm; đồng thời góp phần phục vụ cộng đồng, gắn với phát triển du lịch.

Thế Vũ