Afghanistan do Taliban kiểm soát đang đối mặt nhiều khó khăn: viện trợ bị cắt giảm, lệnh trừng phạt cùng thảm họa thiên nhiên liên tiếp, trong đó có trận động đất chết người vào tháng 8.
Kể từ năm 2023, khoảng 4,5 triệu người đã trở về, trong đó 1,5 triệu người chỉ riêng năm nay, sau các chiến dịch trục xuất của Pakistan và Iran.
Báo cáo mới của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cho thấy người hồi hương đang chịu bất ổn kinh tế nghiêm trọng: hơn một nửa hộ gia đình phải bỏ dở việc chăm sóc y tế để mua thực phẩm, và hơn 90% phải gánh nợ từ 373 đến 900 USD, trong khi thu nhập trung bình chỉ khoảng 100 USD mỗi tháng.
Người hồi hương cũng gặp khó khăn trong việc tìm nhà ở. Giá thuê nhà đã tăng gấp ba lần, hơn nửa số hộ thiếu không gian sống hoặc giường ngủ, và 18% phải di dời lần thứ hai trong năm qua. Ở các huyện Injil và Guzara, nhiều người sống trong lều trại hoặc công trình xuống cấp.
Stephen Rodriques, đại diện thường trú của UNDP tại Afghanistan, nhấn mạnh: “Bằng cách kết nối cơ hội thu nhập, dịch vụ cơ bản, nhà ở và gắn kết xã hội, chúng ta có thể giảm áp lực cho các huyện trọng điểm và hạn chế di dời thứ cấp”.
Viện trợ quốc tế cho Afghanistan đã giảm mạnh, chưa đạt mục tiêu 3,1 tỷ USD mà Liên hợp quốc đề ra. Taliban đã kêu gọi hỗ trợ nhân đạo, đặc biệt sau trận động đất, và phản đối việc Pakistan trục xuất công dân Afghanistan.
UNDP cảnh báo tình trạng hạn chế cơ hội việc làm cho phụ nữ đang làm trầm trọng thêm khó khăn của những người hồi hương, vốn phụ thuộc nhiều vào thu nhập của phụ nữ trong gia đình. Hiện chỉ 6% phụ nữ Afghanistan tham gia lực lượng lao động, một trong những tỷ lệ thấp nhất thế giới, và các hạn chế về di chuyển khiến phụ nữ làm chủ hộ gần như không thể tiếp cận việc làm, giáo dục hay chăm sóc sức khỏe.
Bà Kanni Wignaraja, Trợ lý Tổng Thư ký Liên hợp quốc, nhấn mạnh: “Ở một số tỉnh, cứ 4 hộ thì có một hộ phụ thuộc vào phụ nữ làm trụ cột kinh tế. Khi phụ nữ không được phép làm việc, cả gia đình, cộng đồng và đất nước đều chịu thiệt hại”.
Bà cũng cho biết việc loại phụ nữ khỏi các vai trò thiết yếu đồng nghĩa với việc giảm các dịch vụ quan trọng cho những người cần chúng nhất, bao gồm cả người hồi hương và nạn nhân thảm họa thiên nhiên.
