Từ thực tế kiểm toán, KTNN đã tổng hợp một số vấn đề vi phạm, sai sót liên quan đến công tác ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện; công tác thẩm định, phê duyệt đối tượng tinh giản biên chế; công tác thực hiện chi trả cho các đối tượng hưởng chính sách.
Cụ thể, một số địa phương chưa ban hành văn bản hướng dẫn các tiêu chí, cụ thể hóa quy định tại Điều 6 Nghị định số 178/2024/NĐ-CP để các đơn vị thuộc phạm vi quản lý thống nhất trong việc rà soát, đánh giá, lựa chọn đối tượng (bao gồm cả đối tượng phải nghỉ qua rà soát, đánh giá và đối tượng nghỉ theo nguyện vọng) theo đúng yêu cầu tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 178/2024/NĐ-CP.
Điều này dẫn đến chưa có định hướng cụ thể trong việc xác định đối tượng phải nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức bộ máy và giữ người có năng lực, trình độ, kinh nghiệm, thành tích tốt và thời gian công tác dài để tiếp tục làm việc. Một số cơ quan, đơn vị chưa ban hành tiêu chí đánh giá CBCCVC hoặc ban hành tiêu chí đánh giá nhưng chưa lấy ý kiến tập thể lãnh đạo cấp ủy, chính quyền cùng cấp; hoặc ban hành tiêu chí nhưng chưa căn cứ chức năng, nhiệm vụ và đặc thù của đơn vị để cụ thể các tiêu chí thành phần đối với từng nhóm tiêu chí đánh giá, xác định mức độ đáp ứng đối với từng tiêu chí thành phần để làm cơ sở rà soát, đánh giá, sàng lọc, lựa chọn đối tượng; chưa tiến hành thực hiện rà soát tổng thể chất lượng CBCCVC để xác định đối tượng phải nghỉ việc do sắp xếp tổ chức bộ máy theo đúng hướng dẫn tại khoản 2 Điều 17 Nghị định số 178/2024/NĐ-CP, do đó việc xác định các đối tượng không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, không đáp ứng tiêu chuẩn của vị trí việc làm phải nghỉ việc do sắp xếp tổ chức máy.
Trong công tác thẩm định, phê duyệt đối tượng tinh giản biên chế, vấn đề được KTNN phát hiện là một số đơn vị, địa phương phê duyệt đối tượng nghỉ thôi việc, nghỉ hưu trước tuổi do “không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, không đáp ứng trình độ đào tạo theo tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm hiện đảm nhiệm sau sắp xếp” trong khi hồ sơ cá nhân và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ 3 năm liền kề các cá nhân đều hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; phê duyệt cho nghỉ chế độ đối với các trường hợp được Hội đồng đánh giá ở mức Đạt yêu cầu nhưng còn hạn chế trở lên hoặc còn 10 năm công tác nhưng đánh giá nhận xét 03 năm liền kề đều hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên chưa phù hợp quy định tại Công văn số 4177/BNV-TCBC ngày 23/6/2025 về hướng dẫn thực hiện Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP của Chính phủ làm phát sinh rủi ro giải quyết chế độ chưa đúng đối tượng.
Qua kiểm toán, KTNN phát hiện 43 trường hợp tại tỉnh Đồng Nai, 7 trường hợp tại tỉnh Lâm Đồng, 45 trường hợp tại tỉnh Đắk Lắk, 3 trường hợp tại tỉnh Gia Lai và một số trường hợp tại các đơn vị của Thành phố Hồ Chí Minh được đánh giá hoàn thành nhiệm vụ 3 năm liền kề hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên song vẫn được phê duyệt là đối tượng tinh giản biên chế.
Cùng với đó là vấn đề cho nghỉ việc và hưởng chế độ theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP chưa phù hợp quy định. Trong đó có trường hợp công chức giữ chức danh lãnh đạo, quản lý tại các đơn vị chịu sự tác động trực tiếp của việc sắp xếp nhưng số lượng công chức lãnh đạo, quản lý không cao hơn so với quy định. CBCCVC tại đơn vị không trực tiếp thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, không đúng quy định tại điểm a khoản 1 Mục II Công văn số 1814/BNV-TCBC ngày 26/4/2025 của Bộ Nội vụ. Có các trường hợp nghỉ do sức khỏe không đảm bảo yêu cầu công việc nhưng hồ sơ chưa đầy đủ làm cơ sở xem xét giải quyết. Có trường hợp công chức, viên chức không đạt tiêu chuẩn về bằng cấp phục vụ công tác chuyên môn không thuộc các trường hợp được tinh giản theo hướng dẫn tại điểm 1 Công văn số 4177/BNV-TCBC ngày 23/6/2025 của Bộ Nội vụ. Nhiều trường hợp hồ sơ phê duyệt chưa có đầy đủ cơ sở xác định hoặc chưa đảm bảo theo quy định tại Công văn số 4177/BNV-TCBC ngày 23/6/2025 của Bộ Nội vụ.
KTNN xác định có tình trạng phê duyệt cho nghỉ theo chế độ đối với một số trường hợp chưa phù hợp quy định như: còn trên 5 năm công tác trong khi số biên chế của đơn vị chưa đảm bảo hoặc không vượt khung biên chế quy định; cho nghỉ hưu trước tuổi đối với đối tượng làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn nhưng chưa rà soát số năm làm việc tại địa bàn này có đủ điều kiện để được giải quyết nghỉ; phê duyệt thời điểm được nghỉ sau ngày 01/9/2025 không đúng Kết luận số 183-KL/TW ngày 01/8/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tích cực triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển mạnh cấp cơ sở sang chủ động nắm, điều hành kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh và Văn bản số 6383/BNV-TCBC ngày 13/8/2025 của Bộ Nội vụ về thực hiện Kết luận số 183-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; phê duyệt cho nghỉ việc nhưng chưa có hồ sơ thể hiện đánh giá người lao động nghỉ việc dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ trong 03 năm gần nhất theo các tiêu chí đánh giá quy định tại Điều 6 Nghị định số 178/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Cùng với đó là tình trạng phê duyệt nghỉ chế độ sau ngày 01/7/2025 cho một số trường hợp đủ điều kiện được nghỉ thôi việc hoặc nghỉ hưu trước tuổi tại thời điểm thực hiện bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp (ngày 01/7/2025), làm thay đổi nhóm chính sách được hưởng.
KTNN phát hiện tại tỉnh Đắk Lắk có 33 trường hợp chuyển từ nghỉ thôi việc (nếu nghỉ trước ngày 01/7/2025) sang nghỉ hưu trước tuổi; 17 trường hợp chuyển từ nghỉ hưu trước tuổi (thuộc chế độ, chính sách còn trên 05 năm đến đủ 10 năm) sang nghỉ hưu trước tuổi (thuộc chế độ, chính sách còn từ đủ 02 năm đến đủ 05 năm) làm thay đổi chính sách được hưởng.
Ngoài ra, một số đơn vị không thực hiện đánh giá, xếp loại đối với toàn bộ CBCCVC theo các tiêu chí đã ban hành để làm cơ sở xác định đối tượng phải nghỉ việc do sắp xếp theo quy định mà chỉ đánh giá đối với CBCCVC có đơn xin nghỉ hưởng chính sách hoặc sử dụng kết quả đánh giá công chức hàng năm để làm cơ sở xem xét; không giải quyết thôi việc ngay cho viên chức khi các đơn vị sự nghiệp kết thúc hoạt động mà chuyển lao động dôi dư về đơn vị khác trước khi giải quyết chính sách là chưa đúng hướng dẫn tại Công văn 4177/BNV-TCBC.
Báo cáo Thủ tướng Chính phủ những vấn đề này, KTNN nêu: Kết quả kiểm toán cho thấy hầu hết các cơ quan, tổ chức, đơn vị được kiểm toán đều có vi phạm, sai sót có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí lớn cho ngân sách nhà nước. Do đó, KTNN đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương, địa phương khẩn trương tổ chức thanh tra, kiểm tra, rà soát toàn diện các trường hợp được giải quyết chính sách nhưng chưa được KTNN kiểm toán chi tiết để phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm, sai sót theo quy định hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định xử lý, đảm bảo không gây thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước, đồng thời cần xác định rõ nguyên nhân và xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
