Lưu trữ mộc bản triều Nguyễn bằng công nghệ AI

Ngày 14/7, thông tin từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV cho biết, hàng ngàn tấm mộc bản triều Nguyễn tại trung tâm hiện đã được ứng dụng công nghệ AI để lưu trữ và giới thiệu đến người dân, du khách nhờ áp dụng các nền tảng số.

1moc1.jpg
Mộc bản triều Nguyễn tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia IV. Ảnh: TTLTQG IV

Theo đó, mộc bản triều Nguyễn được việc trưng bày ảo trên website mocban.vn. Trung tâm cũng sử dụng công nghệ 3D Mapping là kỹ thuật dùng ánh sáng để tạo hiệu ứng 3D cho bề mặt mà nó tiếp xúc nhằm tạo các khối hình ảnh tương tác trong không gian 3 chiều.

Mộc bản triều Nguyễn là những tấm gỗ quý được khắc ngược chữ Hán và chữ Nôm, sau đó quét mực rồi ép mặt in ra giấy để nhân bản tài liệu nhằm phổ biến rộng rãi ra công chúng các chuẩn mực xã hội, các điều luật bắt buộc thần dân tuân thủ.

Đó cũng là những bản khắc lưu truyền công danh, sự nghiệp của các bậc vua chúa, các sự kiện lịch sử, biến cố thời cuộc, các cuộc tiễu trừ giặc giã…

Loại hình tài liệu này không chỉ đặc biệt về hình thức, nội dung mà còn nằm ở phương thức chế tác; là bản gốc của các bộ chính văn, chính sử nổi tiếng của Việt Nam.

Mộc bản triều Nguyễn hiện được lưu trữ 33.976 tấm, được tạm chia thành hơn 100 đầu sách với nhiều chủ đề như: Lịch sử, địa lý, chính trị - xã hội, quân sự, pháp chế, văn hóa - giáo dục, tôn giáo - tư tưởng - triết học, ngôn ngữ - văn tự, văn thơ.

Dù được bảo quản nghiêm ngặt và khoa học, tuy nhiên, trải qua thời gian dài, đã có khoảng 500 mộc bản đã bị xuống cấp, trong đó 114 mộc bản hư hỏng nặng và 386 mộc bản hư hỏng trung bình.

Chính vì vậy, việc ứng dụng AI và lưu trữ, bảo tồn mộc bản Triều Nguyễn là một trong những phương pháp tối ưu để bảo quản kho tài liệu quý giá này trước áp lực thời gian. Điều này cũng giúp cho công chúng, du khách dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu lịch sử Việt Nam.

1moc2.jpg
Công chúng có thể tiếp cận những hình ảnh sinh động về mộc bản triều Nguyễn qua màn hình. Ảnh: TTLTQG IV

Theo lãnh đạo Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV, mặc dù mộc bản triều Nguyễn được giới thiệu đến đông đảo công chúng nhưng vẫn tuân thủ Luật Lưu trữ năm 2024 và các quy định khác về an ninh mạng, bí mật nhà nước, sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc ứng dụng AI để lưu trữ cũng đảm bảo tính toàn vẹn, chính xác, khách quan của tài liệu, nhằm ngăn chặn nguy cơ AI diễn giải sai lệch bản chất lịch sử…

Mộc bản triều Nguyễn đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới vào ngày 31/7/2009 và trở thành Di sản tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam.

Xem thêm

Tôn vinh truyền thống hiếu học qua phim ngắn ‘Hiền tài hôm nay’

Tôn vinh truyền thống hiếu học qua phim ngắn ‘Hiền tài hôm nay’

(CLO) Tối 17/9, tại Viện Phim Hà Nội, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức lễ trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”, với 13 giải thưởng được trao cho các tác phẩm xuất sắc.

Tân nhạc Hà Nội, từ ký ức đô thị đến hệ sinh thái sáng tạo

Tân nhạc Hà Nội, từ ký ức đô thị đến hệ sinh thái sáng tạo

(NB&CL) Giai đoạn 1934 - 1954 không chỉ đánh dấu sự trưởng thành của nền tân nhạc Việt Nam mà còn định hình một hệ sinh thái văn hóa đô thị độc đáo. Nhìn lại hai thập niên âm nhạc Hà Nội cũng là cách nhận diện những bài học di sản cho hành trình phát triển Thành phố Sáng tạo của Thủ đô hôm nay.

Sôi động các hoạt động vui Tết Trung thu dành cho thiếu nhi tại Hà Nội

Sôi động các hoạt động vui Tết Trung thu dành cho thiếu nhi tại Hà Nội

(CLO) Trong hai ngày 23 và 24/9, tại Trung tâm Triển lãm văn hóa - nghệ thuật Việt Nam (số 2 Hoa Lư, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức chương trình “Lễ hội Trung thu 2026” với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, vui chơi và trải nghiệm sáng tạo dành cho thiếu nhi.

Chúng tôi muốn kể về mất mát, sự đồng hành và tiếp bước

Chúng tôi muốn kể về mất mát, sự đồng hành và tiếp bước

Chương trình nghệ thuật chính luận Nghĩa tình Phương Nam - Cùng con đi tiếp cuộc đời năm 2026 do Trung tâm Truyền hình VN khu vực Nam bộ (VTV Nam bộ) và Báo Thanh Niên phối hợp tổ chức. Đây là hoạt động tiếp nối mạch nguồn nhân ái của Nghĩa tình Phương Nam và đánh dấu chặng đường 5 năm Cùng con đi tiếp cuộc đời đồng hành, bảo trợ trẻ mồ côi do đại dịch Covid-19.

Thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ hội tụ tại Văn Miếu

Thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ hội tụ tại Văn Miếu

(CLO) Từ ngày 15 đến 19/9, chương trình “Nét chữ An Nhiên” giới thiệu nghệ thuật thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, kết hợp trình diễn, giao lưu và âm nhạc dân tộc trong không gian di sản.

Cỡ chữ bài viết: