Lừa đảo bằng AI tăng mạnh và rất tinh vi
Ông David Agranovich, Giám đốc Chính sách An ninh của Meta, cho biết báo cáo định kỳ hai năm một lần phản ánh những diễn biến toàn cầu đáng chú ý liên quan đến lừa đảo, các chiến dịch gây ảnh hưởng và hành vi lạm dụng, với vai trò ngày càng rõ nét của AI.
Một trọng tâm của báo cáo là việc triệt phá các mạng lưới tội phạm, nhiều mạng lưới có nguồn gốc từ Campuchia, chuyên mạo danh quan chức chính phủ và cảnh sát để lừa đảo nạn nhân trên khắp APAC, trong đó có Úc, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam.
Theo Meta, các mạng lưới này ngày càng mở rộng về quy mô và mức độ tinh vi, thường tìm cách chuyển nạn nhân sang các ứng dụng nhắn tin mã hóa và kênh thanh toán thay thế, sử dụng danh tính giả hoặc bị đánh cắp để tạo sự tin cậy, đồng thời tự động hóa hoạt động bằng kịch bản lập sẵn.
Ông Agranovich cho biết những thủ đoạn này thường xuyên được ghi nhận tại Úc, Singapore và Ấn Độ, nơi các vụ lừa đảo mạo danh và gian lận đầu tư vẫn là mối đe dọa được báo cáo nhiều nhất.
AI được sử dụng để gia tăng hiệu quả lừa đảo, đặc biệt thông qua các video deepfake mô phỏng hình ảnh nhân vật công chúng - xu hướng nổi bật ở Úc và Ấn Độ - cũng như cá nhân hóa hàng loạt hoạt động tiếp cận nạn nhân.
Trước tình hình đó, Meta triển khai các hệ thống phát hiện hành vi nâng cao, cảnh báo các cuộc trò chuyện đáng ngờ và bổ sung các biện pháp an toàn AI, gồm Tường lửa Llama và khuôn khổ “Quy tắc Hai” cho các tác nhân AI.
Công ty cũng hỗ trợ cảnh sát Singapore trong các vụ bắt giữ liên quan đến mạng lưới lừa đảo có tổ chức, đồng thời mời gần 500.000 nhân vật công chúng đăng ký chương trình nhận diện khuôn mặt để hạn chế tình trạng mạo danh, vốn phổ biến tại Úc, Singapore và Ấn Độ.
Theo Meta, từ tháng 1 đến tháng 10, công ty đã xóa hơn 6.400 tài khoản và trang Facebook vi phạm các chính sách về gian lận, lừa đảo và các cá nhân hoặc tổ chức nguy hiểm.
Các tài khoản này thuộc mạng lưới có nguồn gốc từ Campuchia, mạo danh quan chức chính phủ và cảnh sát tại Mỹ, Úc, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Mục tiêu của các chiến dịch là những chiêu trò “khôi phục” hoặc “lừa đảo lại”, nhắm vào người dùng từng là nạn nhân và hứa hẹn sai sự thật về việc thu hồi tiền đã mất.
Báo cáo cũng nêu rõ tội phạm tại Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam sử dụng biểu tượng, tài liệu mang dáng dấp chính thức như phù hiệu, huy hiệu, hình ảnh sĩ quan mặc đồng phục, cùng những tên gọi mang tính quyền lực nhưng giả mạo, để tiếp cận nạn nhân trong các nhóm Facebook và diễn đàn trực tuyến. Sau đó, chúng chuyển cuộc trò chuyện sang ứng dụng nhắn tin và thu nhiều khoản phí với lý do điều tra hoặc hoàn tiền, nhưng không thực hiện.
4 trụ cột chống lừa đảo của Meta
Về phản ứng, ông Agranovich cho biết chiến lược chống lừa đảo của Meta dựa trên 4 trụ cột. Thứ nhất là tăng khả năng chống chịu của nền tảng, bao gồm mở rộng nhận diện khuôn mặt nhằm ngăn việc lợi dụng hình ảnh người nổi tiếng, qua đó giúp tăng gấp đôi khả năng phát hiện và gỡ bỏ quảng cáo lừa đảo.
Thứ hai là trao quyền cho người dùng thông qua công cụ, kiểm soát và giáo dục, như thử nghiệm tính năng phát hiện lừa đảo nâng cao trên Messenger, cho phép người dùng gửi tin nhắn đáng ngờ cho AI phân tích và nhận hướng dẫn chặn hoặc báo cáo.
Trụ cột thứ ba tập trung vào phá vỡ các mạng lưới độc hại bằng điều tra chuyên sâu và phát hiện tự động. Riêng trong năm 2025, Meta đã loại bỏ hơn 134 triệu quảng cáo lừa đảo và trong nửa đầu năm đã gỡ gần 12 triệu tài khoản liên quan đến các trung tâm lừa đảo; số báo cáo của người dùng về quảng cáo lừa đảo giảm hơn 50% trong 15 tháng qua.
Trụ cột thứ tư là tăng cường hợp tác với ngành, chính phủ và cơ quan thực thi pháp luật để chia sẻ thông tin và công bố kết quả điều tra; điển hình là phối hợp với cảnh sát Singapore triệt phá một mạng lưới đánh bạc trực tuyến, bắt giữ nghi phạm và thu hồi hơn 175.000 USD cho nạn nhân.
