Theo chính quyền Mỹ thông báo hôm 29/12, khoản 2 tỷ USD này được xem là đủ lớn để Mỹ vẫn giữ vai trò là nhà tài trợ nhân đạo lớn nhất thế giới. Dù vậy, con số này chỉ bằng một phần nhỏ so với mức viện trợ trước đây của Mỹ cho các chương trình do Liên hợp quốc hỗ trợ, vốn lên tới khoảng 17 tỷ USD mỗi năm trong những năm gần đây.
Số tiền 2 tỷ USD sẽ được đưa vào một quỹ chung, sau đó phân bổ cho các cơ quan và chương trình cụ thể. Cách làm này nằm trong kế hoạch cải tổ hệ thống viện trợ nhân đạo của Liên hợp quốc theo yêu cầu của Mỹ, với mục tiêu tránh lãng phí và tập trung hơn vào hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều nhân viên nhân đạo lo ngại việc này sẽ khiến các chương trình hỗ trợ bị thu hẹp hoặc dừng lại.
Các tổ chức nhân đạo cho rằng việc Mỹ và các nước phương Tây cắt giảm viện trợ có thể khiến hàng triệu người trên thế giới rơi vào cảnh đói khát, bệnh tật hoặc phải rời bỏ nhà cửa, đồng thời làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ trên trường quốc tế.
Trong năm qua, nhiều cơ quan của Liên hợp quốc như các tổ chức về người tị nạn, di cư và viện trợ lương thực đã rơi vào khủng hoảng tài chính. Việc Mỹ cắt giảm hàng tỷ USD viện trợ nước ngoài buộc các cơ quan này phải cắt giảm ngân sách, hủy dự án và cho hàng nghìn nhân viên nghỉ việc. Các nhà tài trợ lớn khác như Anh, Pháp, Đức và Nhật Bản cũng giảm chi cho viện trợ.
Cam kết mới của Mỹ đang được xây dựng trong khuôn khổ thỏa thuận sơ bộ với Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA). Theo một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington muốn việc phân phối viện trợ được tập trung hơn, trong đó OCHA sẽ đóng vai trò điều phối và quyết định việc phân bổ tiền cho các cơ quan.
Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Michael Waltz cho rằng việc tái tổ chức này sẽ giúp sử dụng tiền thuế hiệu quả hơn, cung cấp viện trợ đúng trọng tâm và phù hợp với chính sách đối ngoại của Mỹ.
Trong khi đó, nhu cầu viện trợ nhân đạo trên thế giới vẫn tiếp tục tăng. Năm nay, nạn đói đã xuất hiện tại một số khu vực của Sudan, xung đột ở Gaza chưa chấm dứt, cùng với lũ lụt và hạn hán ngày càng nghiêm trọng, khiến hàng nghìn người thiệt mạng hoặc mất nhà cửa.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Liên hợp quốc sẽ phải hợp nhất các hoạt động nhân đạo, giảm bớt thủ tục và quy mô. Theo tuyên bố này, những cơ quan không thích ứng được sẽ buộc phải thu hẹp hoạt động hoặc chấm dứt.
