Yêu cầu thu học phí đại học theo tháng
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học rà soát, chấn chỉnh việc thực hiện quy định về học phí. Theo đó, học phí được thu hàng tháng, tối đa 10 tháng trong một năm. Các trường vẫn có thể thu theo học kỳ hoặc năm học nếu sinh viên tự nguyện.
Đây là yêu cầu đáng chú ý trong bối cảnh phần lớn đại học hiện thu học phí theo học kỳ. Số tiền phải nộp có thể khác nhau giữa các sinh viên, tùy thuộc số tín chỉ và học phần đăng ký. Với những gia đình có thu nhập không ổn định, việc phải chuẩn bị một khoản tiền lớn trong thời gian ngắn trước mỗi học kỳ không hề dễ dàng.
Không ít sinh viên cho biết họ phải xoay xở tài chính, thậm chí vay mượn để kịp thời hạn đóng học phí. Trong khi đó, học phí đại học những năm gần đây liên tục tăng, khiến áp lực này ngày càng rõ hơn.
Theo khảo sát, học phí năm học 2026-2027 tại nhiều trường đại học phổ biến ở mức 20-35 triệu đồng. Các chương trình chất lượng cao, tiên tiến và trường tư thục thường có mức thu cao hơn, chủ yếu trên 50 triệu đồng. Nhóm trường có học phí dưới 20 triệu đồng thường là các cơ sở chưa tự chủ.
Đóng tiền không còn cảnh “chạy vạy”
Nguyễn Thị Phương, sinh viên năm cuối Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, mức học phí hiện nay khá cao so với thu nhập trung bình của nhiều gia đình. Có những trường công lập thu trên 20 triệu đồng mỗi học kỳ, tạo áp lực đáng kể đối với người học.
Phương dẫn ví dụ một trường đại học tại TPHCM yêu cầu sinh viên hoàn thành học phí trước khi học kỳ mới bắt đầu khoảng hai tháng. Theo nữ sinh, việc thu tiền quá sớm khiến gia đình phải chuẩn bị một khoản lớn từ trước, trong khi sinh viên chưa bước vào kỳ học mới.
"Thu học phí theo tháng sẽ giúp các gia đình chủ động hơn, thay vì phải dồn một khoản tiền lớn vào cùng thời điểm", Phương chia sẻ.
Nữ sinh cũng cho rằng, khi các trường thu học phí sớm, cần có cơ chế giám sát việc quản lý và sử dụng nguồn tiền này, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ là thời điểm thu, mà còn là cách xác định mức học phí và sử dụng nguồn thu sao cho hợp lý.
Một đề xuất khác được sinh viên quan tâm là cần ổn định học phí trong suốt khóa học. Nguyễn Thu Vân, sinh viên năm nhất Trường Cao đẳng Y tế và Thiết bị Việt Đức quê Thái Nguyên cho rằng nên có quy định về mức học phí cố định cho từng khóa tuyển sinh.
Vân kể về trường hợp của chị gái mình trước đây được áp dụng mức học phí được xác định ở năm đầu tiên và giữ ổn định với sinh viên khóa đó đến khi tốt nghiệp. Những khóa tuyển sinh sau có thể áp dụng mức thu mới, nhưng cũng được cố định trong toàn khóa.
Theo nữ sinh, cách làm này giúp người học và gia đình dự tính được tổng chi phí, chủ động chuẩn bị tài chính. Ngược lại, nếu học phí tăng qua từng năm, sinh viên có thể rơi vào thế bị động, nhất là khi mức tăng cộng dồn đến năm cuối trở thành khoản tiền đáng kể.
Sinh viên vẫn phải đối mặt với áp lực kinh tế
Thực tế, theo Nghị định 97/2023 của Chính phủ, mức học phí tối đa tại các cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên trong năm học 2026-2027 dao động 1,71-3,5 triệu đồng mỗi tháng, tăng khoảng 11% so với năm học trước. Với các trường công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, mức trần có thể cao gấp 2,5 lần; riêng chương trình đã được kiểm định, cơ sở đào tạo được tự xác định mức học phí theo quy định.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo cần được nhìn nhận rộng hơn một thay đổi về phương thức thu. Việc thu theo tháng giúp chia nhỏ nghĩa vụ tài chính, nhưng không tự động khiến tổng học phí giảm xuống. Nếu mức thu vẫn cao, lộ trình tăng thiếu ổn định hoặc không được công bố rõ ràng, sinh viên vẫn phải đối mặt với áp lực kinh tế.
Quy định này góp phần khắc phục tình trạng thông tin học phí không rõ ràng, hoặc chỉ ghi chung chung "theo quy định", khiến thí sinh khó hình dung tổng chi phí phải chi trả khi theo học.
Người học cần biết không chỉ học phí năm thứ nhất, mà cả mức dự kiến ở những năm tiếp theo và tổng chi phí của chương trình. Đây là thông tin quan trọng để thí sinh cân nhắc lựa chọn ngành, trường, đồng thời giúp gia đình đánh giá khả năng tài chính trước khi quyết định.
'Theo em, yêu cầu thu học phí theo tháng là hướng đi hợp lý và đáng được ủng hộ. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là phải bảo đảm sinh viên thực sự được lựa chọn. Việc thu theo học kỳ hoặc cả năm chỉ nên thực hiện khi người học tự nguyện, không biến thành một lựa chọn mang tính hình thức do nhà trường áp đặt", Thu Vân nhấn mạnh.
Cùng với đó, cần có cơ chế giám sát việc thực hiện công khai học phí, lộ trình tăng và quản lý nguồn thu. Các trường phải giải trình rõ căn cứ xác định mức học phí, tương quan giữa chi phí đào tạo với chất lượng dịch vụ và khả năng chi trả của người học. Việc tăng học phí cần có lộ trình hợp lý, tránh tình trạng tăng cao, đột ngột khiến sinh viên đang theo học không kịp thích ứng.
