Chính quyền Tổng thống Donald Trump đề xuất áp thêm thuế nhập khẩu từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ sau khi kết luận các đối tác thương mại này chưa có biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn hoạt động buôn bán hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Động thái ngay lập tức vấp phải phản ứng từ nhiều nước, trong đó có Liên minh châu Âu, Trung Quốc và Canada.
Đề xuất do Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố cuối ngày 2/6, là kết quả của cuộc điều tra theo Mục 301 về các hành vi thương mại bị cho là không công bằng. Washington cho rằng việc các đối tác thương mại "không kiểm soát được hàng hóa liên quan lao động cưỡng bức đã tạo ra môi trường cạnh tranh bất lợi đối với người lao động và doanh nghiệp Mỹ".
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và tổ chức nhân quyền cho rằng lao động cưỡng bức là vấn đề mang tính toàn cầu, không giới hạn ở một số quốc gia nhất định. Chuyên gia nhận định rằng việc chỉ nhắm vào một nhóm quốc gia dựa trên quy mô thương mại có thể gây phản tác dụng.
Thuế 10% và 12,5% đối với hai nhóm quốc gia
Theo đề xuất, Mỹ sẽ áp thêm thuế 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada, Ecuador, Liên minh châu Âu, Indonesia, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, El Salvador, Guatemala, Malaysia, Đài Loan và Anh.
Trong khi đó, mức thuế bổ sung 12,5% sẽ được áp dụng đối với 45 quốc gia còn lại thuộc diện điều tra, bao gồm Trung Quốc, Ấn , Nigeria, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Úc và New Zealand.
USTR dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp công khai vào ngày 7/7 trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Nhiều mặt hàng được miễn trừ
Đề xuất đi kèm danh sách miễn trừ lớn. Các mặt hàng đã chịu thuế theo Điều 232 vì lý do an ninh quốc gia như ô tô, thép, nhôm và đồng sẽ không bị áp thuế bổ sung.
Ngoài ra, hàng hóa từ Canada và Mexico đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định thương mại Bắc Mỹ cũng được miễn áp dụng. Danh mục miễn trừ dài 76 trang còn bao gồm dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, đất hiếm, kim loại đặc biệt, thịt bò, cà phê, nhiều loại trái cây và rau củ, dược phẩm, hóa chất hữu cơ và phụ tùng máy bay.
EU và các đối tác thương mại phản đối
Thông báo được đưa ra trước thời điểm mức thuế tạm thời 10% mà chính quyền Trump áp dụng hồi tháng 2 sắp hết hiệu lực vào ngày 24/7.
Ủy ban châu Âu cho rằng các mức thuế mới là không hợp lý và khẳng định vẫn cam kết thực hiện thỏa thuận thương mại đã ký với Mỹ năm ngoái.
Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế (INTA) thuộc Nghị viện châu Âu, ông Bernd Lange, gọi kết luận điều tra của Washington là "hoàn toàn vô lý", lưu ý rằng EU đã ban hành luật cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức từ năm 2024. Phía Anh cũng cho biết đang duy trì đối thoại với Mỹ và kỳ vọng các thỏa thuận đã đạt được sẽ được tôn trọng.
Trong khi đó, Bắc Kinh phản đối mọi hình thức áp thuế đơn phương và bác bỏ cáo buộc tồn tại lao động cưỡng bức tại Trung Quốc. Ấn Độ cho biết đang trao đổi với Washington về các vấn đề liên quan đến cuộc điều tra này.
