Bản dự thảo đề xuất mới mà phía Mỹ đưa ra trong tuần này “tối đa hóa” đáng kể so với phiên bản cũ hồi tháng 2. Trong đó, chính quyền ông Trump không chỉ đòi Ukraine cung cấp lượng kim loại quý trị giá 500 tỷ USD, dầu và khí đốt, mà còn muốn được toàn quyền tiếp cận các mỏ khoáng sản chiến lược – bao gồm đất hiếm – và kiểm soát dòng khí đốt chảy từ Nga sang EU.
Tài liệu yêu cầu Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế của Chính phủ Mỹ được nắm quyền kiểm soát đường ống dẫn khí từ Sudzha (Nga) đến Uzhhorod (Ukraine) – tuyến năng lượng chủ lực do Liên Xô xây dựng, từng mang lại hàng trăm triệu euro mỗi năm cho cả Kiev lẫn Moscow.
Ukraine đã đóng cửa đường ống này từ ngày 1/1 vừa qua, sau khi hợp đồng vận chuyển khí với Gazprom hết hạn.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ đã "đổ vào Ukraine từ 300 đến 350 tỷ USD" trong các gói viện trợ từ thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden, và giờ là lúc "phải thu lại số tiền đó".
Ông coi việc Ukraine để Mỹ tiếp cận khoáng sản như một "sự trả ơn", đồng thời thúc đẩy việc Mỹ can dự sâu hơn vào ngành năng lượng và tài nguyên chưa được khai thác của Kiev.
Nguồn tin từ cuộc đàm phán cho biết đề xuất mới nhất yêu cầu Ukraine đưa toàn bộ doanh thu từ các công ty tài nguyên – cả nhà nước và tư nhân – vào một quỹ đầu tư chung do Mỹ kiểm soát.
Dù vậy, Washington không cam kết gì về bảo đảm an ninh cho Kiev – điều mà Tổng thống Volodymyr Zelenskyy xem là ưu tiên sống còn khi Ukraine đang mất khoảng 20% lãnh thổ vào tay Nga.
Một cuộc họp giữa các quan chức Mỹ và Ukraine vào ngày 11/4 tại Washington đã không đạt được đột phá. Cuộc đàm phán mang không khí căng thẳng vì bản đề xuất mới từ phía ông Trump bị đánh giá là “cứng rắn và có tính bắt ép cao”.
Một nguồn tin tham gia đàm phán mô tả đây là “môi trường rất đối kháng”, đặc biệt khi Mỹ yêu cầu kiểm soát tài sản năng lượng chiến lược của Ukraine nhưng không đưa ra bảo đảm nào về mặt an ninh.
Chính phủ Ukraine đã thuê công ty luật Hogan Lovells làm cố vấn bên ngoài cho thỏa thuận khoáng sản này.
Tổng thống Zelensky tuyên bố: “Tôi chỉ bảo vệ những gì thuộc về Ukraine. Điều này sẽ có lợi cho cả Mỹ và Ukraine. Đây là điều đúng đắn cần làm”.
