Lễ ký kết và trao đổi thỏa thuận diễn ra ngày 23/9 tại Tòa nhà Sứ mệnh Nigeria ở New York, bên lề kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên hợp quốc, và được công bố hôm 24/9.
Thỏa thuận do Bộ trưởng Phát triển Khoáng sản Rắn Nigeria, ông Dele Alake và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Christopher Landau, đại diện hai chính phủ ký kết.
Thỏa thuận khung này đóng vai trò là cầu nối định chế giúp thúc đẩy các giao dịch trực tiếp giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), đồng thời đặt trọng tâm vào việc gia tăng giá trị tài nguyên thông qua các hoạt động chế biến sâu ngay tại nội địa Nigeria.
Sự hợp tác giữa hai bên bao gồm toàn bộ chuỗi giá trị phát triển khoáng sản, từ việc chia sẻ dữ liệu địa chất, thăm dò, chế biến, phát triển hạ tầng cho đến nâng cao năng lực kỹ thuật. Bước đi này phản ánh nỗ lực của chính quyền Tổng thống Nigeria Bola Ahmed Tinubu trong việc chấm dứt vị thế lịch sử của Nigeria như một quốc gia chỉ xuất khẩu thô các loại khoáng sản chiến lược như lithium, coban, vàng, thiếc, quặng sắt và phosphat.
Phát biểu tại lễ ký kết, Bộ trưởng Dele Alake nhấn mạnh định hướng chiến lược của Nigeria trong việc giữ lại giá trị kinh tế gia tăng ở trong nước thay vì để các đối tác bên ngoài khai thác toàn bộ nguồn lợi.
Ông Alake tuyên bố: “Nigeria không thể tiếp tục là nguồn cung cấp nguyên liệu thô trong khi những quốc gia khác nắm giữ phần lớn giá trị. Chúng tôi muốn tăng cường chế biến tại chỗ, tạo ra các việc làm chất lượng, nâng cao kỹ năng và mang lại nhiều cơ hội hơn cho các doanh nghiệp Nigeria”.
Về phía Mỹ, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Christopher Landau đánh giá cao vai trò cường quốc khu vực của Nigeria và khẳng định Washington sẵn sàng hỗ trợ sự tăng trưởng kinh tế của Abuja.
Tiếp cận nguồn khoáng sản thiết yếu được khai thác và tinh chế minh bạch tại Nigeria giúp Mỹ củng cố tính bền vững cho chuỗi cung ứng năng lượng sạch, nhất là khi thị trường toàn cầu đang chịu sức ép lớn từ các biện pháp siết xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc.
Ông Landau nhấn mạnh: “Thông điệp chúng tôi muốn truyền đi là Mỹ và Nigeria là đối tác của nhau. Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump và Tổng thống Tinubu, hai nước đã cùng nhau đạt được những bước tiến chưa từng có tiền lệ trong suốt một năm rưỡi qua. Chúng tôi mong muốn tiếp tục duy trì đà hợp tác này”.
Đáng chú ý, nỗ lực gia tăng giá trị khoáng sản của Nigeria cũng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ quốc tế.
Vào ngày 23/9, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã công bố việc lựa chọn 6 quốc gia gồm Nigeria, Indonesia, Zambia, Guinea, Zimbabwe và Madagascar để nhận hỗ trợ từ Cơ chế Hỗ trợ Quốc gia về Khoáng sản Chuyển dịch Năng lượng.
Chương trình này do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp thực hiện nhằm giúp các nước đang phát triển xây dựng năng lực chế biến nội địa, tránh rơi vào cái bẫy trở thành quốc gia thuần xuất khẩu thô.
