Phát biểu tại sự kiện về công lý bồi thường do Ghana phối hợp cùng Đức và Pháp tổ chức bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York vào ngày 23/9, ông Samuel Okudzeto Ablakwa nhấn mạnh rằng trọng tâm hàng đầu của chiến dịch trong giai đoạn hiện nay là việc hoàn trả các cổ vật bị cướp phá về cho quê hương.
Theo lộ trình được vạch ra, các giai đoạn tiếp theo của chiến dịch có thể bao gồm những lời xin lỗi chính thức, xóa nợ và bồi thường tài chính dựa trên khung kế hoạch toàn cầu gồm 19 điểm. Khung kế hoạch này đã được Liên minh châu Phi và Ủy ban Công lý Bồi thường thuộc Cộng đồng Caribe thông qua tại hội nghị diễn ra ở Ghana vào tháng 6.
Nỗ lực đòi công lý này được thúc đẩy sau bước ngoặt vào tháng 3, khi Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua nghị quyết tuyên bố nạn buôn bán và chiếm đoạt nô lệ da đen qua Đại Tây Dương là "tội ác nghiêm trọng nhất chống lại loài người". Nghị quyết nhận được 123 phiếu thuận, 3 phiếu chống từ Mỹ, Israel, Argentina cùng 52 phiếu trắng từ Vương quốc Anh và các thành viên Liên minh Châu Âu.
Dù nhiều quốc gia châu Âu từng bỏ phiếu trắng trong đợt biểu quyết tại Liên hợp quốc, Ngoại trưởng Ghana khẳng định thái độ của các nước này đã có sự chuyển biến tích cực. Đánh giá về sự thay đổi này, ông Samuel Okudzeto Ablakwa phát biểu: "Hầu như tất cả các quốc gia châu Âu từng bỏ phiếu trắng trong đợt bỏ phiếu đều đã liên hệ và tuyên bố sẵn sàng đồng hành cùng chúng tôi trên hành trình này".
Ngoại trưởng Ghana cho biết Vương quốc Anh, Bồ Đào Nha và Mỹ đều bày tỏ mong muốn hợp tác với nỗ lực do Ghana dẫn đầu, trong khi Pháp, Đức và Hà Lan đã cam kết sẵn sàng trao trả lại các cổ vật. Nhấn mạnh ý nghĩa của hoạt động này, ông nêu rõ: "Việc hoàn trả tài sản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hành trình này... Những cổ vật này cần phải được trao trả về cho quê hương".
Dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu Thương mại Nô lệ qua Đại Tây Dương cho thấy trong khoảng thời gian từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19, khoảng 12,5 triệu người châu Phi đã bị bắt làm nô lệ và cưỡng bức vận chuyển qua Đại Tây Dương đến Nam Mỹ, khu vực Caribe và Bắc Mỹ để lao động trong các đồn điền và mỏ khoáng sản.
Hoạt động này tạo ra nguồn tài sản khổng lồ thúc đẩy sự phát triển của các cường quốc phương Tây, đồng thời gây ra những tổn hại kinh tế và xã hội kéo dài cho châu Phi. Trong đó, Bồ Đào Nha và Vương quốc Anh là hai quốc gia chịu trách nhiệm vận chuyển hơn 70% tổng số người châu Phi bị biến thành nô lệ.
