Theo thông báo từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), các máy bay quân sự của Mỹ đã nhắm mục tiêu vào một loạt cơ sở hạ tầng quan trọng của Iran bao gồm: hệ thống giám sát, mạng lưới thông tin liên lạc, các địa điểm phòng không, kho lưu trữ máy bay không người lái (drone) và các cơ sở rải mìn. Đợt tấn công diễn ra ngay sau khi một tàu chở dầu bị tấn công vào sáng thứ Bảy tại khu vực Eo biển Hormuz.
Trước đó, vào đêm thứ Sáu, quân đội Mỹ cũng đã phá hủy các vị trí tên lửa, UAV và các trạm radar ven biển của Iran để đáp trả vụ tấn công vào tàu hàng Ever Lovely (treo cờ Singapore) xảy ra vào ngày 25/6.
Ngòi nổ cho đợt leo thang mới này bắt nguồn từ các vụ tấn công bằng UAV cảm tử của Iran nhắm vào các tàu thương mại đang lưu thông qua Eo biển Hormuz – huyết mạch dầu mỏ của thế giới.
Trong vụ việc mới nhất, lực lượng Iran bị cáo buộc đã sử dụng UAV tấn công tàu chở dầu Kiku khi con tàu này đang vận chuyển hơn 2 triệu thùng dầu thô hướng tới Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Mặc dù phía Anh xác nhận thủy thủ đoàn trên tàu vẫn an toàn và không có thiệt hại về môi trường, nhưng hành động này được Washington coi là một sự vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Cuộc đối đầu quân sự này diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa đạt được một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột. Theo thỏa thuận này, hai bên có 60 ngày để đàm phán các chi tiết cuối cùng, bao gồm các vấn đề về chương trình hạt nhân của Iran và đảm bảo tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, người trực tiếp dẫn dắt các cuộc đàm phán, đã đưa ra cảnh báo: "Iran nên nhấc điện thoại nếu có bất đồng về thỏa thuận, nhưng bạo lực sẽ phải trả giá bằng bạo lực". Trong khi đó, Tổng thống Trump chỉ trích các vụ tấn công của Iran là "sự vi phạm" đối với thỏa thuận ngừng bắn.
Về phía mình, Iran vẫn khẳng định quyền kiểm soát đối với Eo biển Hormuz. Ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, tuyên bố: "Eo biển Hormuz do Iran quản lý, vì vậy hãy tôn trọng các quy tắc". Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng xác nhận đã tấn công một số địa điểm của đội quân Mỹ trong khu vực.
Sự leo thang này cũng khiến các quốc gia láng giềng lo ngại. Bahrain, nơi đóng trụ sở của Hạm đội 5 Hoa Kỳ, đã lên tiếng lên án mạnh mẽ các vụ tấn công bằng UAV của Iran, gọi đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh khu vực.
Hiện tại, rủi ro đối với các tàu thuyền qua lại khu vực này được đánh giá là "rất lớn" do sự hiện diện của thủy lôi và các hoạt động quân sự. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã phải tạm dừng nỗ lực sơ tán tàu thuyền vốn bị mắc kẹt trong suốt thời gian chiến sự cho đến khi có sự đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Việc Mỹ mở rộng các tuyến đường biển thay thế gần bờ biển Oman để né tránh vùng biển của Iran có thể sẽ tạo ra những điểm nóng xung đột mới trong những ngày tới. Thế giới đang theo dõi liệu các nỗ lực ngoại giao có thể cứu vãn được thỏa thuận ngừng bắn hay khu vực này sẽ lại rơi vào một vòng xoáy chiến tranh toàn diện mới.
