Những ngọn núi ngựa
Núi Mã Yên: thuộc địa phận xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Núi cao chừng 200m, hai đầu nhô cao, giữa võng xuống trông giống hình chiếc yên ngựa nên được gọi là Mã Yên. Tương truyền, khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế năm 968, ông đã chọn Hoa Lư để xây dựng Kinh đô và lấy núi Mã Yên làm án. Vì vậy, sau khi vua băng hà, nhân dân an táng ông trên đỉnh núi. Để lên viếng mộ vua phải trải qua 265 bậc đá. Từ đỉnh Mã Yên phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh Cố đô Hoa Lư.
Bạch Mã Sơn: Núi nằm ở vị trí giáp ranh giữa tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Đà Nẵng. Núi cao gần 1.500m. Đỉnh Bạch Mã được nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường ví như “Thành phố ảo ảnh trong sa mạc”, vừa hiện hữu vừa tan biến. Đứng trên đỉnh núi, ta có thể thu vào tầm mắt cả không gian rộng lớn toàn cảnh đèo Hải Vân, núi Túy Vân, đầm Cầu Hai, Cố đô Huế, thành phố Đà Nẵng. Bạch Mã quanh năm khí hậu mát mẻ, ôn hòa tương tự như Sa Pa hay Đà Lạt. Trên núi có con suối trong vắt, nhiều ngọn thác ngoạn mục, Ngũ Hồ trong xanh tuyệt đẹp nằm giữa rừng nguyên sinh, thác Đỗ Quyên, đặc biệt là Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã.
Ngoài ra còn có các ngọn núi mang tên mã - ngựa nổi tiếng trên khắp nước ta như: Núi Mã Thiên (núi vua Đinh) ở Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, tương truyền thuở nhỏ vua Đinh Tiên Hoàng bày trò chơi cờ lau tập trận ở đây. Núi Mã Sơn ở phía Nam núi Hồng Lĩnh (Can Lộc - Hà Tĩnh), thế núi giống một con ngựa đang gặm cỏ. Núi Ngũ Mã nằm bên hữu ngạn Sông Lam (Nghi Xuân - Hà Tĩnh), núi có hình dạng như năm con ngựa khổng lồ nhảy từ bên này sông sang bên kia sông. Núi Cổ Ngự là một trong ba ngọn núi trên bán đảo Sơn Trà - Đà Nẵng. Núi Thiên Mã nằm sát sông Trà Khúc (Sơn Tịnh - Quảng Ngãi).
Những ngọn đèo hình ngựa
Mã Phục: Đèo nằm trên đường từ huyện Trà Lĩnh đến thành phố Cao Bằng. Đèo cao 620m uốn lượn quanh co, trên đỉnh là hai dãy núi đá vôi cao dựng đứng chắn giữ châu đầu vào nhau như hai con ngựa nằm phủ phục. Mã Phục có nghĩa là ngựa quỳ, gắn liền với giai thoại chàng trai người Tày tên Nùng Chí Cao, khi ngựa anh đến đây gặp con đèo cao quanh co, dốc đứng án ngữ trước mặt không thể đi tiếp được nữa liền khụy xuống.
Mã Pì Lèng: Đèo nối liền Mèo Vạc với Đồng Văn. Mã Pì Lèng có nghĩa là sống mũi ngựa, đèo được xây dựng từ những năm 60 của thế kỷ 20 do công nhân chủ yếu là người dân tộc H'Mông làm, đèo dài khoảng 20km, chênh vênh giữa những lớp đá, lớp núi lô xô trùng trùng điệp điệp. Một tấm bia lớn dựng nơi đỉnh đèo khắc ghi sự hy sinh thầm lặng của những người đã làm nên con đường Hạnh Phúc - nơi mà người dân sống chung, lớn lên cùng đá và chết cũng vùi mình trong đá.
Cổ Mã: Đèo thuộc huyện Vạn Ninh - Khánh Hòa. Đèo được gọi là Cổ Mã vì hình núi ở đây giống như cổ con ngựa khi nhìn từ ngoài biển vào. Dù không quá dài và dễ đi hơn các đèo khác nhưng Cổ Mã vẫn là một đoạn đèo hiểm trở với một bên là núi, một bên là biển mênh mông với những khúc cua đặc trưng. Từ đèo nhìn xuống là toàn cảnh núi non trùng điệp và eo biển cong vòng của mảnh đất Khánh Hòa.
Mã Quỷnh: Đèo nằm tiếp nối với đèo Mã Phục trên địa phận tỉnh Cao Bằng, Mã Quỷnh có nghĩa là khuỷu tay ngựa, đây là đoạn đường đèo ngắn nhất dẫn đến Trùng Khánh. Con đường đèo quanh co, uốn cong theo sườn núi, một bên là vách đá, một bên là vực sâu, lác đác vài ngôi nhà sàn của bà con dân tộc Tày thấp thoáng sau những thửa ruộng bậc thang. Đường đèo xuyên núi tít tắp không điểm dừng, từ trên cao nhìn xuống ta thấy đèo Mã Quỷnh như hình trái tim ôm trọn núi sông Cao Bằng.
Những dòng sông tên ngựa
Sông Mã Trường (Ruột ngựa): Còn gọi là sông An Thông mà sau này gọi là kênh Tàu Hủ, là con kênh đào quy mô đầu tiên ở vùng Sài Gòn - Chợ Lớn nối liền với miền Tây Nam bộ. Nhà nghiên cứu Trịnh Hoài Đức mô tả: Sông ở phía Tây Nam trấn, sông cũ từ cầu Thị Thông qua Sài Gòn đến sông Lao, quanh co nhỏ hẹp. Mùa xuân năm Kỷ Mão 1819, Phó tổng trấn Huỳnh Công Lý đốc suất dân phu trấn Phiên An hơn 11.460 người, chia làm ba phiên để đổi đường cũ, mở kinh mới, bắt đầu từ cầu Thị Thông đến sông Mã Trường, vua Minh Mạng ban tên là sông An Thông.
Sông Mã: Sông dài 512km bắt nguồn từ Lào chảy qua địa phận Việt Nam, trong đó phần trên lãnh thổ Việt Nam dài 410km. Con sông này có vai trò quan trọng về lịch sử, văn hóa và kinh tế. Đặc biệt ở tỉnh Sơn La và Thanh Hóa, nơi nó tạo ra đồng bằng phù sa lớn thứ ba Việt Nam. Tương truyền sông do “ngựa thần” hóa thân, sông Mã được xếp vào loại thần thiêng sông núi nước Nam nên đã được vua Tự Đức phong thần.
Ngoài ra nước ta còn có bãi đá san hô Kiêu Ngựa được hợp thành từ ba mươi rạn san hô khác nhau, nằm ở phía Đông quần đảo Trường Sa.
