Theo một báo cáo của tờ New York Times công bố vào tối 12/1, vụ việc này dấy lên các câu hỏi nghiêm trọng về khả năng Mỹ vi phạm luật chiến tranh quốc tế.
Bài viết của New York Times tập trung vào cuộc tấn công đầu tiên được ghi nhận trong chiến dịch không kích tàu thuyền do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động ngày 2/9 tại khu vực phía nam biển Caribe.
Thời điểm đó, ông Trump tuyên bố trên nền tảng Truth Social rằng cuộc tấn công ban đầu đã khiến 11 người thiệt mạng, đồng thời gọi các nạn nhân là “những kẻ khủng bố ma túy”. Tuy nhiên, New York Times cho biết chiếc máy bay tham gia chiến dịch được sơn giống máy bay dân dụng, với tên lửa được giấu bên trong thân máy bay thay vì gắn lộ rõ dưới cánh.
Theo bài báo, việc cải trang như vậy có thể bị xem là tội ác chiến tranh theo luật điều chỉnh xung đột vũ trang. Thiếu tướng Steven Lepper, cựu phó chánh án quân pháp của Không quân Mỹ, nhận định rằng việc che giấu phù hiệu quân sự và vũ khí có thể cấu thành hành vi “phản bội”, một hình thức lừa dối bị cấm theo luật quốc tế.
Báo cáo không nêu rõ ai là người ra lệnh ngụy trang chiếc máy bay. Nếu những thông tin này chính xác, chúng sẽ bổ sung các chi tiết mới, làm phức tạp thêm tranh cãi xung quanh chiến dịch không kích tàu thuyền của chính quyền ông Trump và đặc biệt là cuộc tấn công ngày 2/9.
Chính quyền ông Trump nhiều lần khẳng định việc tấn công các tàu bị nghi chở ma túy là cần thiết để ngăn dòng ma túy bất hợp pháp từ Nam Mỹ vào Mỹ. Trong một bản ghi nhớ gửi Quốc hội, ông Trump tuyên bố Mỹ đang ở trong một “cuộc xung đột vũ trang phi quốc tế” với các băng đảng ma túy, mà ông mô tả là các chiến binh bất hợp pháp.
Tuy nhiên, New York Times lưu ý rằng không có cơ sở pháp lý quốc tế rõ ràng cho cách phân loại này, khi buôn bán ma túy được coi là tội phạm hình sự và không tương đương với một cuộc tấn công vũ trang. Nhiều chuyên gia, trong đó có các chuyên gia của Liên hợp quốc, đã mô tả các cuộc tấn công như vậy là hành vi giết người ngoài pháp luật và vi phạm luật quốc tế.
Sau vụ việc ngày 2/9, quân đội Mỹ được cho là đã chuyển sang sử dụng các máy bay quân sự được đánh dấu rõ ràng, bao gồm cả máy bay không người lái MQ-9 Reaper, cho các cuộc tấn công tàu thuyền tiếp theo.
Bản tin cũng dẫn lời các quan chức chính quyền ông Trump khẳng định mọi hành động quân sự đều nằm trong thẩm quyền pháp lý của Mỹ, đồng thời phủ nhận việc có bất kỳ hành vi phi pháp nào trong chiến dịch không kích tàu thuyền. Theo New York Times, kể từ ngày 2/9, ít nhất 35 cuộc tấn công đã được thực hiện tại biển Caribe và khu vực phía đông Thái Bình Dương, khiến khoảng 114 người thiệt mạng.
