Hợp tác toàn diện
Trong một tuyên bố chung, hai nước khẳng định mối quan hệ mới của họ vượt trội hơn bất kỳ liên minh chính trị hay quân sự nào sau Chiến tranh Lạnh.
"Tình hữu nghị giữa hai quốc gia không có giới hạn, không có lĩnh vực hợp tác bị cấm", hai cường quốc tuyên bố và công bố kế hoạch hợp tác trong một loạt các lĩnh vực bao gồm không gian, biến đổi khí hậu, trí tuệ nhân tạo và kiểm soát Internet.
Tổng thống Nga Vladimir Putin, thứ tư bên trái và người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình, thứ tư bên phải, hội đàm song phương tại Bắc Kinh hôm thứ Sáu. Ảnh: CNN
Thỏa thuận này đánh dấu tuyên bố chi tiết và quyết đoán nhất về quyết tâm của Nga và Trung Quốc hợp tác cùng nhau để xây dựng một trật tự quốc tế mới dựa trên cách hiểu của riêng họ về nhân quyền và dân chủ.
Tuyên bố ngập tràn trong diễn ngôn ý thức hệ và không rõ liệu nó có chuyển ngay thành hợp tác thiết thực hay không, song ít nhất ông Putin trước đó đã tuyên bố về một thỏa thuận khí đốt mới với Trung Quốc.
Mỹ đáp trả một cách lạnh lùng trước tuyên bố chung giữa Nga và Trung Quốc. Khi được hỏi về cuộc gặp giữa ông Tập và ông Putin, Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki cho biết Tổng thống Joe Biden có mối quan hệ riêng với Trung Quốc.
Bà cho biết trọng tâm của Mỹ hiện là làm việc với các đối tác trong trường hợp Nga tấn công Ukraine, đồng thời cho biết thêm "chúng tôi cũng đã thông báo rằng xung đột gây bất ổn ở châu Âu sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của Trung Quốc trên toàn thế giới".
Daniel Russel, người từng là nhà ngoại giao hàng đầu trong chính quyền Obama, thừa nhận rằng ông Tập và ông Putin "tuyên bố quyết tâm sát cánh cùng nhau để sẵn sàng đương đầu với các lệnh trừng phạt và cạnh tranh vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ".
Ủng hộ lập trường của nhau
Trung Quốc và Nga vốn đã xích lại gần nhau trong những năm qua, khi cả hai đều phải chịu áp lực từ phương Tây về các vấn đề bao gồm nhân quyền và việc Nga xây dựng quân đội gần Ukraine. Thời điểm thông báo của họ còn mang tính biểu tượng cao, tại một Thế vận hội do Trung Quốc đăng cai, còn Mỹ thì tẩy chay ngoại giao.
Thông báo chung dài gần 5.400 từ giữa Trung Quốc và Nga đã đi xa hơn đáng kể so với trước đây về những quan điểm căng thẳng với phương Tây. Cụ thể, Nga lên tiếng ủng hộ lập trường của Trung Quốc rằng Đài Loan là một phần bất khả xâm phạm của Trung Quốc, phản đối bất kỳ hình thức độc lập nào đối với hòn đảo này. Moscow và Bắc Kinh cũng lên tiếng phản đối liên minh AUKUS giữa Úc, Anh và Mỹ, cho rằng nó làm tăng nguy cơ chạy đua vũ trang trong khu vực.
Trong khi đó, Trung Quốc cũng ủng hộ Nga trong việc yêu cầu NATO chấm dứt mở rộng và đáp ứng các đảm bảo an ninh khác, gồm việc không kết nạp Ukraine và rút quân khỏi các quốc gia Liên Xô cũ.
Hai nước bày tỏ quan ngại về "các kế hoạch của Mỹ nhằm phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa toàn cầu và triển khai ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới, kết hợp với việc nâng cao năng lực vũ khí phi hạt nhân chính xác cao".
Ở những điểm khác, dù không nêu tên Mỹ, song họ chỉ trích các nỗ lực của "một số quốc gia" nhằm thiết lập quyền bá chủ toàn cầu và áp đặt các tiêu chuẩn dân chủ của riêng mình.
Thỏa thuận thương mại và công nghệ
Trên lĩnh vực công nghệ, Nga và Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng tăng cường hợp tác về trí tuệ nhân tạo và an ninh thông tin. Họ cho biết: "Bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế quyền chủ quyền của họ trong việc điều chỉnh các phân đoạn quốc gia trên Internet và đảm bảo an ninh của họ là không thể chấp nhận được".
Ông Putin và ông Tập tỏ ra rất thân thiện khi gặp nhau tại Bắc Kinh trước thềm lễ khai mạc Thế vận hội Mùa đông 2022. Ảnh: RT
Trước đó, các ông lớn năng lượng nhà nước của Nga là Gazprom và Rosneft đã đồng ý các thỏa thuận cung cấp khí đốt và dầu mới cho Bắc Kinh trị giá hàng chục tỷ USD.
Các thỏa thuận này đến từ nỗ lực của Putin nhằm đa dạng hóa xuất khẩu năng lượng của Nga, bắt đầu ngay sau khi ông lên nắm quyền vào năm 1999. Kể từ đó, Nga đã trở thành nhà cung cấp năng lượng hàng đầu của Trung Quốc và cắt giảm sự phụ thuộc vào phương Tây về nguồn thu.
Điện Kremlin cho biết các tổng thống cũng thảo luận về sự cần thiết phải mở rộng thương mại bằng tiền tệ quốc gia vì sự khó lường xung quanh việc sử dụng đồng USD. Trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết các công ty Nga có thể bị cắt khả năng giao dịch bằng USD như một phần của các biện pháp trừng phạt nếu Nga tấn công Ukraine.
Hoàng Anh (theo RT)
