Nghệ thuật Hát Xẩm - Từ hè đường đến sân khấu

(CLO) Nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Chiếu Xẩm Hải Phòng và Nhóm Đình làng Việt phối hợp với Ban Quản lý Di tích Phố cổ Hà Nội tổ chức chương trình tọa đàm và biểu diễn “Nghệ thuật Hát Xẩm - Từ hè đường đến sân khấu” vào lúc 14h ngày Chủ nhật 18/11/2018 tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ, 50 Đào Duy Từ, Hoàn Kiếm, Hà Nội.

 Hát Xẩm - Từ hè đường đến sân khấu. 

Chương trình sẽ giới thiệu những đặc trưng căn bản của Xẩm từ môi trường diễn xướng, các nhạc cụ và một số làn điệu điển hình... Công chúng sẽ hiểu hơn về từng chặng đường phát triển của Xẩm từ một hình thức đàn hát dân gian dành riêng cho những người khiếm thị để mưu sinh nơi đầu đường góc chợ, bến nước, mom sông, nay đã trở thành một loại hình nghệ thuật được biểu diễn trên sân khấu, thực sự là một di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được rất nhiều người yêu thích.

Nhưng cho dù phát triển đến đâu, Hát Xẩm luôn gần gũi với người dân lao động. Tiếng nói của Hát Xẩm là tiếng nói của nhân tình thế thái. Tiếng đàn, tiếng hát của Xẩm cất lên những câu chuyện đời với nội dung đa dạng, phong phú đủ cả hỉ, nộ, ái, ố. Người xem sẽ được chiêm ngưỡng cả một bức tranh lịch sử thông qua nội dung của những bài Hát Xẩm ở từng thời kỳ:

- Hát Xẩm trước Cách Mạng tháng 8 (1945)

- Hát Xẩm từ Cách Mạng tháng 8 đến khi thống nhất đất nước (1975)

- Hát Xẩm đương đại (từ 1975 đến nay)

Chương trình có sự tham gia trao đổi và trình diễn của Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Hoạch, người được xem là "trưởng lão" của làng Xẩm Việt Nam đương đại với nhiều năm nghiên cứu, kế thừa và phát triển tinh hoa của các thế hệ đi trước. Ông còn được biết đến là người có công phục chế các nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn nhị, đàn đáy, đàn nguyệt... sử dụng dây tơ theo lối cổ, thay vì dùng dây kim loại như hiện nay.

Bên cạnh đó, chương trình quy tụ Nghệ nhân Dân gian Lê Minh Sen (Thanh Hóa), Nghệ nhân Dân gian Đào Bạch Linh (Hải Phòng) và một số nghệ nhân "ẩn mình" ở các làng quê, chưa được phong tặng danh hiệu như bà Nguyễn Thị Mận (con gái của Nghệ nhân Hát Xẩm huyền thoại Hà Thị Cầu), ông Lê Văn Vượng cùng đến từ chiếu Xẩm mang tên cố Nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Yên Mô, Ninh Bình và một số nghệ nhân, nghệ sĩ trẻ triển vọng đến từ nhiều nhóm, hội, địa phương khác nhau.

Khách mời đặc biệt của chương trình còn có cụ Nguyễn Thị Lạt, sinh năm 1923 ở Tứ Kỳ, Hải Dương. Khoảng 75 năm về trước, cụ đã dắt người anh trai mù loà của mình đi hát Xẩm.Trong quá trình hành nghề, cụ từng tiếp xúc với rất nhiều “huyền thoại của làng xẩm” như: Trùm Xẩm Nguyễn Văn Nguyên (Hà Nội), Trùm Xẩm Nguyễn Văn Mậu (Ninh Bình - chồng cố Nghệ nhân Hà Thị Cầu), Trùm xẩm Nguyễn Văn Tự và Lý Văn An (ở Hải Phòng)... cùng nhiều nghệ nhân Xẩm lão làng. Năm nay đã 96 tuổi, tuy bị nặng tai nhưng cụ vẫn minh mẫn, trí nhớ đặc biệt tốt, vẫn có thể vừa hát vừa đánh trống và sênh, riêng vốn lời ca về Xẩm thì rất tuyệt vời, là một kho tư liệu sống về hát Xẩm.

"Nghệ thuật hát Xẩm - Từ hè đường đến sân khấu" có thể xem như một đại hội không chính thức của làng Xẩm Việt Nam đương đại khi có sự tham dự của đại diện nhiều Hội, Nhóm, Câu lạc bộ đang thực hành truyền dạy hoặc biểu diễn Hát Xẩm như Chiếu Xẩm Hải Thành (Hải Phòng), Chiếu Xẩm Hà Thị Cầu (Ninh Bình), Trung tâm âm nhạc truyền thống Thăng Long (Hà Nội), CLB Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội, CLB Còn duyên (Vĩnh Phúc), Đoàn nghệ thuật Đông Đô (Hà Nội), CLB Liên Hoa, CLB Sen Tây Hồ...

Chương trình còn có sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và âm nhạc dân gian, đồng thời mở cửa tự do cho tất cả những khán thính giả quan tâm đến nghệ thuật Hát Xẩm.

Tử Hưng

Xem thêm

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

(NB&CL) Giữa tháng 5 năm 2026, tôi tìm trên giá sách riêng, tập hợp được hơn chục tác phẩm của nhà văn, nhà báo Nguyễn Khắc Phê. Cuốn sách xuất bản gần đây nhất in 1500 bản của ông ra mắt đầu năm 2026 có tựa đề “Quảng Trị - Vùng đất hội tụ” (Nhà Xuất bản Hội Nhà văn).

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

(NB&CL) Để bảo tàng tư nhân “sống sót” và hoạt động chuyên nghiệp là câu chuyện hoàn toàn không đơn giản. Thực tế tại Việt Nam, không hiếm chuyện chủ nhân bảo tàng rơi vào cảnh “vừa làm chủ, vừa làm nhân viên” vì nguồn lực tài chính hạn hẹp. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Huy (nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, người sáng lập Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên), Nhà nước cần có chính sách để thu hút các nguồn lực tài trợ cho hoạt động bảo tàng, từ đó tạo điểm tựa vững chắc cho các bảo tàng tư nhân phát triển bền vững.

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

(NB&CL) Với việc trưng bày các hiện vật đến từ nhiều nền văn hóa, nhiều bảo tàng tư nhân đang thực hiện tiêu chí và thông điệp cốt lõi của UNESCO là góp phần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và gắn kết giữa các dân tộc, xóa bỏ sự ngăn cách và tệ nạn phân biệt đối xử về văn hóa, tôn vinh các giá trị nhân văn, nhân đạo giữa các dân tộc.

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

(CLO)- Ban tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026 vừa chính thức ban hành quy chế sửa đổi với hàng loạt điều chỉnh quan trọng. Việc khôi phục trọn vẹn thể thức hai vòng đấu sau nhiều năm gián đoạn cùng những thay đổi bước ngoặt trong luật phân định thắng thua là những điểm mới cốt lõi nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng chuyên môn cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

(CLO) Với người Khmer Nam Bộ, việc vào chùa tu học không đơn thuần là thực hành tín ngưỡng mà còn là cách báo hiếu cha mẹ, rèn luyện đạo đức và đánh dấu bước trưởng thành của một người đàn ông trước khi bước vào cuộc sống gia đình, xã hội.

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

(CLO) Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng Di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được khởi động với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, góp phần đưa nguồn lực di sản trở thành động lực cho sáng tạo và phát triển bền vững.

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

(CLO) Lần đầu tiên, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) triển khai dự án truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã mang tên “Vietnam Wild Live - Kết nối thiên nhiên, lan tỏa nhận thức”, đưa những hình ảnh chân thực của hệ sinh thái tự nhiên đến với khán giả trong và ngoài nước.

Cỡ chữ bài viết: