Nghiên cứu do nhà tâm lý học Ellen O'Donoghue (Đại học Cardiff), David Caswell (BBC News Labs) cùng các cộng sự thực hiện, vừa được công bố trên tạp chí Scientific Reports của Nature.
Độc giả trẻ tìm đến báo chí vì điều gì?
Ý tưởng của nghiên cứu bắt nguồn từ ngày 24/2/2022, khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine. Tại Đại học Cardiff, nhiều sinh viên - nhóm vốn được xem là ít quan tâm đến báo chí truyền thống - bất ngờ chủ động tìm đọc tin tức và liên tục quay lại để theo dõi diễn biến.
Để tìm hiểu nguyên nhân, nhóm nghiên cứu đã khảo sát 312 sinh viên đại học. Người tham gia được yêu cầu đánh giá hàng chục lý do khác nhau khiến họ đọc tin tức, từ mong muốn cập nhật thông tin, hiểu rõ sự việc, cải thiện tâm trạng cho đến tìm chủ đề để trò chuyện với người khác.
Kết quả cho thấy phần lớn động lực đọc tin có thể gói gọn trong ba nhu cầu chính: Cập nhật thông tin; hiểu thêm góc nhìn và bối cảnh của sự kiện; cùng với việc quản lý cảm xúc trước các tin tức tích cực hoặc tiêu cực.
Điều đáng chú ý là nhiều yếu tố từng được các tòa soạn coi trọng như truyền cảm hứng, giải trí hay tạo sự kết nối với cộng đồng không còn là những động lực hàng đầu. Đặc biệt, nhu cầu "kết nối với người khác" gần như biến mất trong kết quả khảo sát. Theo các tác giả, giới trẻ hiện chủ yếu đáp ứng nhu cầu này thông qua mạng xã hội thay vì báo chí.
Tin nóng thu hút độc giả, bài phân tích giữ chân họ
Khi phân tích sâu hơn, các nhà nghiên cứu nhận thấy chỉ có hai yếu tố thực sự ảnh hưởng đến việc một người có thường xuyên theo dõi tin tức hay không là nhu cầu được cập nhật thông tin và nhu cầu có thêm góc nhìn về vấn đề. Trong đó, mong muốn được cập nhật diễn biến mới nhất vẫn là động lực mạnh nhất.
Kết quả này cũng phù hợp với khảo sát năm 2024 của Viện Báo chí Reuters thuộc Đại học Oxford tại 47 quốc gia, trong đó 72% người được hỏi cho biết họ đọc báo chủ yếu để cập nhật thông tin.
Dữ liệu truy cập của hàng trăm cơ quan báo chí trên thế giới cũng cho thấy lượng độc giả tăng mạnh mỗi khi xảy ra các sự kiện lớn như xung đột Nga - Ukraine hay bầu cử Tổng thống Mỹ. Đây là thời điểm nhiều người sẵn sàng tìm đến cả những nguồn tin mà trước đó họ chưa từng theo dõi.
Tuy nhiên, nhu cầu của độc giả thay đổi khá nhanh. Ban đầu, họ muốn biết "điều gì đã xảy ra", nhưng sau khi nắm được diễn biến cơ bản, họ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến câu hỏi "vì sao sự việc xảy ra" và "nó sẽ tác động như thế nào". Đây cũng là lý do các bài phân tích, giải thích và cung cấp bối cảnh ngày càng được các tòa soạn chú trọng.
Theo dữ liệu của Viện Báo chí Reuters, "góc nhìn và phân tích" hiện là nhu cầu mà độc giả cảm thấy các cơ quan báo chí vẫn chưa đáp ứng đầy đủ.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lý do khiến mọi người đọc báo không giống với lý do khiến họ sẵn sàng trả phí.
Các khảo sát tại Mỹ cho thấy người dùng quyết định đăng ký trả phí chủ yếu vì đánh giá cao chất lượng nội dung, muốn tiếp cận những thông tin độc quyền hoặc mong muốn ủng hộ vai trò của báo chí đối với xã hội. Báo cáo Tin tức Kỹ thuật số 2026 của Viện Reuters cũng đưa ra kết quả tương tự.
Trong thực tế, các bài cập nhật tin nóng thường mang lại lượng truy cập rất lớn nhưng lại có khả năng chuyển đổi thành đăng ký trả phí thấp hơn so với các bài phân tích chuyên sâu hoặc giải thích bối cảnh.
Theo nhóm nghiên cứu, điều này cho thấy các tòa soạn không nên lựa chọn giữa tin nóng và bài phân tích. Tin tức thời sự giúp thu hút độc giả và mở rộng phạm vi tiếp cận, trong khi những bài viết giải thích, phân tích và cung cấp góc nhìn mới là yếu tố tạo dựng niềm tin, giữ chân độc giả và khiến họ sẵn sàng trả tiền cho báo chí chất lượng.
