Ngày 29/6/2024, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Sau hơn một năm triển khai, luật đã phát huy hiệu quả tích cực, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và tăng cường phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trong tình hình mới. Đáng chú ý, lực lượng chức năng đã vận động người dân giao nộp số lượng lớn vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, với hơn 31.700 khẩu súng các loại (trong đó có hơn 17.700 khẩu súng bắn đạn ghém, nén khí, nén hơi), 114.700 viên đạn, hơn 1.300 lựu đạn, bom, mìn, đầu đạn, hơn 5.800 kíp nổ, hơn 6.400 công cụ hỗ trợ và hơn 52.300 vũ khí thô sơ.
Tuy nhiên, qua công tác đấu tranh, xử lý vi phạm, Cục C06 nhận định vẫn còn tình trạng một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ các quy định mới, đặc biệt liên quan đến danh mục vũ khí quân dụng cũng như chính sách quản lý, sử dụng vũ khí thô sơ và dao có tính sát thương cao theo mục đích sử dụng. Trước thực tế này, cơ quan chức năng khuyến nghị người dân cần nắm rõ các quy định để tránh vi phạm do thiếu hiểu biết.
Luật đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, trong đó đưa súng bắn đạn ghém, súng nén khí, nén hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này vào danh mục vũ khí quân dụng. Theo đó, mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép các loại súng này đều bị xử lý hình sự theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Về đặc điểm kỹ thuật, súng bắn đạn ghém có cấu tạo gồm thân súng, nòng súng bằng kim loại và bộ phận phát hỏa; khi bóp cò, kim hỏa tác động vào hạt nổ, làm cháy thuốc phóng và đẩy đầu đạn ra khỏi nòng. Trong khi đó, súng nén khí, nén hơi sử dụng bình khí nén, khi bóp cò sẽ giải phóng áp lực khí qua hệ thống van để đẩy đạn đi. Riêng súng nén hơi sử dụng pít tông lò xo hoạt động theo cơ chế nén và giải phóng lò xo, tạo áp lực đẩy đạn ra ngoài.
Đáng chú ý, luật cũng bổ sung các linh kiện cơ bản của súng vào danh mục vũ khí quân dụng. Những bộ phận như thân súng, nòng súng, bộ phận cò, khóa nòng và kim hỏa nếu bị chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển hoặc sử dụng trái phép đều có thể bị xử lý hình sự theo quy định hiện hành.
Không chỉ siết chặt quản lý súng, luật còn bổ sung quy định mới đối với vũ khí thô sơ và dao có tính sát thương cao. Theo đó, nếu các loại dao này được sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe người khác trái pháp luật thì bị coi là vũ khí quân dụng và người vi phạm sẽ bị xử lý hình sự theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Trong trường hợp dao có tính sát thương cao được sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội, gây rối trật tự công cộng hoặc chống đối người thi hành công vụ, chúng được xác định là vũ khí thô sơ. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý hình sự hoặc xử phạt hành chính theo quy định của Bộ luật Hình sự hoặc Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ.
Luật cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ đối với tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, vận chuyển và sử dụng dao có tính sát thương cao. Theo đó, các sản phẩm này bắt buộc phải được đóng, khắc nhãn hiệu, ký hiệu hoặc tên cơ sở sản xuất. Khi bày bán hoặc giới thiệu, dao phải được cất giữ trong tủ, khay hoặc giá, được bọc kín và đóng gói cẩn thận. Trong quá trình vận chuyển, dao phải được đóng thùng, chằng buộc chắc chắn, tránh rơi, mất hoặc thất lạc. Đối với cá nhân, khi mang theo dao phục vụ lao động, sản xuất hoặc sinh hoạt cũng phải bảo đảm việc bọc, cất giữ và quản lý an toàn.
Mọi hành vi vi phạm các quy định nêu trên sẽ bị xử lý hành chính theo Điều 14 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Từ đó, Cục C06 đề nghị các tổ chức, doanh nghiệp và người dân nghiêm túc chấp hành quy định pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; đồng thời kịp thời thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất hoặc phản ánh qua ứng dụng VNeID khi phát hiện các hành vi vi phạm liên quan đến an ninh, trật tự.
