Trần Tuấn Anh đang chăm sóc hoa lan
Duyên nợ với hoa lan
Ít ai biết được rằng ngay giữa đất Hà thành lại có một nơi có tên là Vườn Ngọc Lan có tiếng trong và ngoài nước. Khu vườn ấy của Trần Tuấn Anh nằm sâu trong ngõ 358 khu phố Bùi Xương Trạch, quận Thanh Xuân, Hà Nội với hàng vạn giò phong lan của gần 350 loài hoa chen chúc, lơ lửng thành dãy với muôn màu sắc, hình dáng ấn tượng. Đây là vườn hoa phong lan phong phú nhất Hà Nội. Đến thăm và mua hoa tại Vườn Ngọc Lan không chỉ có bạn bè trong nước mà còn cả du khách nước ngoài.
Nghĩ lại cách đây hai mươi năm, Trần Tuấn Anh khi đó còn là người lính ở miền Tây Bắc.Vốn yêu hoa, nghe tin khu rừng nào, vách núi nào có hoa lan là anh tìm mọi cách để đến không quản ngại gian nan, nguy hiểm. Có lần, Trần Tuấn Anh đã sống trong rừng gần ba tháng, tóc để dài không cắt, râu không cạo, trông anh như người rừng nhưng ánh mắt thì ánh lên niềm vui mỗi khi tìm được loài hoa quý. Anh kiên trì, mày mò tìm tòi để hiểu rõ đặc tính của từng loài lan xem nó thuộc loại gen gì, thích hợp với loại đất nào, độ ẩm và ánh sáng ra sao, trồng vào mùa nào thì sinh trưởng tốt nhất. Ra quân và lập gia đình cũng là lúc Tuấn Anh đã quá gắn bó với lan. Và cuộc ly hôn diễn ra cũng chỉ vì anh yêu hoa lan, trót mang nghiệp “ăn đời ở kiếp với lan”.
Đam mê, đó là phẩm chất rất rõ toát ra từ con người anh. Niềm đam mê lan của Tuấn Anh như một thứ tín ngưỡng mà anh là một tín đồ trung thành. Không phải ngẫu nhiên ai cũng có duyên với loài hoa chỉ sống bằng nước và khí trời nhưng vương giả bậc nhất này.
Ngày gắn tên mình cho Lan
Hơn hai mươi năm gắn bó với Lan với hàng trăm chuyến đi băng rừng vượt suối tìm lan với bao nhiêu kỷ niệm. Kể lại cho tôi nghe hành trình đi tìm lan năm 2001 của anh với một ông kỹ sư yêu hoa lan người Đức, anh không khỏi ngậm ngùi: “Đó là năm đánh dấu một sự kiện không thể quên trong cuộc đời tôi”. Một buổi chiều, có một ông kỹ sư người Đức đến rủ Tuấn Anh đi Thái Nguyên tìm lan quý. Vốn rất gắn bó với Vườn Ngọc Lan của mình nhưng khi có bạn đồng hành, anh sẵn sàng bỏ phố lên rừng tìm lan. Hai người mải mê chìm sâu trong rừng tìm lan, đêm đến lúc nào không biết. Chuyến đi đó, Tuấn Anh đã chụp được rất nhiều ảnh về các loài hoa lan. Có một điều đặc biệt là ông kỹ sư người Đức ấy mỗi khi phát hiện ra một loài lan mới thì luôn chắp tay vái lạy trước hoa. Đến bây giờ nghĩ lại, Tuấn Anh vẫn không thể quên hình ảnh một người đàn ông quỳ gối trước một nhành lan đẹp. Hai người đi xuyên đêm trong rừng, mờ sáng thì tới chân núi; cả Tuấn Anh và ông kỹ sư người Đức bị giữ lại vì vị khách nước ngoài không mang theo hộ khẩu. Chuyến đi nhiều kỷ niệm nhưng vẫn chưa tìm được loài hoa quý như mong muốn.
Rồi món quà lớn nhất mà núi rừng ban tặng cho “người sống cùng lan” cũng đã đến. Nó tình cờ giống như anh cũng tình cờ mà gắn duyên nợ với hoa lan. Lần đó, anh đi đến một vùng núi của huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu để tầm lan. Với kinh nghiệm và sự hiểu biết của mình, anh phát hiện ra trong chuyến hàng người ta mang bán cho anh có một loài lan quý. Anh mang về Hà Nội chăm sóc. Mãi đến năm 2003, lan mới ra hoa và không thể ngờ được rằng đó là loài hoa lan quý và đẹp lần đầu tiên được tìm thấy trên thế giới. Loài hoa ấy hội tụ đầy đủ những yếu tố hấp dẫn người chơi lan: hoa nở nhiều từ gốc tới ngọn, có hương thơm, lâu tàn, đặc biệt nhỏ gọn thuận tiện di chuyển và rất dễ trồng. Tháng 2 năm 2004, trên tạp chí Orchid (chuyên đề hoa lan), Viện sỹ Hàn Lâm Nga Leonid Averyanov đã viết: “Loài lan Dendrobium tuananhii bổ sung vào bộ sưu tập các loài hoa lan đa dạng của Việt Nam. Loài hoa này Tuấn Anh phát hiện ra, được tìm thấy tại tỉnh miền núi Tây bắc tỉnh Lai Châu đã được công nhận và tên anh được đặt cho loài hoa này”.
Khi được thế giới công nhận có một loài hoa mang tên mình, anh vui sướng vô cùng nhưng vẫn không ngừng tìm kiếm. Thời gian sau đó, anh vẫn say mê và hào hứng vào cuộc bởi anh chắc chắn rằng còn có hai loài hoa lan nữa chưa được biết đến. Và hạnh phúc đã mỉm cười với anh sau những cuộc hành trình, Tuấn Anh đã khám phá và phát hiện thêm ba loài hoa lan nữa rất đẹp, hoàn tòan mới và quý hiếm trên thế giới. Như vậy, đến thời điểm này, Trần Tuấn Anh đã tìm thấy bốn loài hoa lan quý hiếm nhất trên thế giới trong đó ba loài đã được Hiệp hội Hoa lan thế giới công nhận và mang tên anh gồm: Dendrobiumtrantuanii (năm2003),Vandattuananhii(2004), Dendrobiumvietnamica (2006) và Paphiopedilumtrantuanhii (2007).
Nghề kinh doanh hiệu quả
Cuộc sống phát triển kéo theo nhu cầu thưởng thức hoa lan ngày càng tăng. Ngày nay, bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào tân tiến, người ta có thể cho ra đời hàng nghìn, thậm chí hàng vạn bông hoa lan nhưng thực sự không có loài lan công nghiệp nào thay thế được lan tự nhiên như trong Vườn Ngọc Lan. Theo Trần Tuấn Anh, người chơi lan phải là người tự tay chăm chút cho từng nhánh hoa giống như đang nuôi dưỡng cái tâm trong sáng, thuần khiết và tự nhiên như hoa cỏ. Chơi hoa lan là thú vui nhưng cũng là một nghề kinh doanh rất có hiệu quả. Cuộc trò chuyện của tôi với anh bị ngắt quãng nhiều lần bởi những lời hỏi mua của khách. Khu vườn của anh lúc nào cũng người ra người vào tấp nập. Đông nhất là vào dịp Tết nguyên đán. Vườn Ngọc Lan chỉ rộng khoảng 300m2 nhưng mỗi năm cũng cho doanh thu hàng trăm triệu đồng. Tuấn Anh khẳng định: “Nước ta có điều kiện tự nhiên rất thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp hoa lan xuất khẩu. Nếu ngành nông nghiệp biết tận dụng trong chuyển đối cơ cấu cây trồng sẽ thu được nguồn ngoại tệ lớn”.
Hiện, Tuấn Anh đã ký hợp đồng thuê đất tại vườn thực nghiệp của trường TH Nông Nghiệp Hà Nội (Mỹ Đình – Từ Liêm) và Bắc Ninh để nhập và nhân giống các loại hoa lan. Trong nhiều năm qua, anh đã tham gia giảng dạy về kỹ thuật trồng lan trên truyền hình và nhiều tỉnh thành trong cả nước. Anh là người duy nhất được Bộ Nông nghiệp cử đi dự triển lãm các sản phẩm nông nghiệp trên thế giới tại Trung Quốc. Trần Tuấn Anh đã được Hiệp hội Hoa Lan Việt Nam phong tặng danh hiệu Hiệp sỹ tầm lan đầu thế kỷ XXI. Những lúc thư thái ngắm nhìn ngọc lan trổ bông, người đàn ông ấy lại mơ về một ngày tạo nên được một bảo tàng lưu giữ các nguồn gen về hoa lan tại Việt Nam và góp phần cùng các chuyên gia viết được một cuốn sách dày dặn về ngọc lan của một vùng nhiệt đới.
Hải Doan
