Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Đoan Ngọ

(CLO) Tết Đoan Ngọ là cái Tết chung của một số nước chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn mang những ý nghĩa khác biệt.

Tết Đoan Ngọ năm 2020 được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch tức là rơi vào thứ 5 ngày 25/6 dương lịch.

Hằng năm cứ đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) dân ta lại tổ chức ăn Tết Đoan ngọ. Tết Đoan ngọ còn gọi là Tết Đoan dương.

Đoan ngọ là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa) còn dương là mặt trời, là khí dương, Đoan dương có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh.

Ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ còn được dân gian gọi là bằng cái tên dân dã hơn là Tết giết sâu bọ vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh.

Hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu trong mâm cúng tết Đoan Ngọ, ngoài ra còn có những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.

Hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu trong mâm cúng tết Đoan Ngọ, ngoài ra còn có những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.

Đây là một trong những ngày lễ truyền thống có nội hàm văn hóa phong phú. Không chỉ riêng ở Việt Nam hay Trung Quốc mà ở Triều Tiên, Hàn Quốc cũng có Tết Đoan ngọ. Vì vậy, Tết Đoan ngọ thực chất là một phong tục lễ tết Á Đông gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

Theo truyền thuyết kể lại, vào một ngày sau vụ mùa, nông dân ăn mừng vì trúng mùa nhưng sâu bọ năm ấy lại kéo dày ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. Nhân dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân.

Ông chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng gồm đơn giản có bánh tro, trái cây, sau đó ra trước nhà mình vận động thể dục. Nhân dân làm theo chỉ một lúc sau, sâu bọ đàn lũ té ngã rã rượi. Lão ông còn bảo thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan ngọ" vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

Bởi vậy, không thể quan niệm Tết Đoan Ngọ của người Việt bắt nguồn từ Trung Quốc như một số người vẫn lầm tưởng như hiện nay.

Hiện ở một số làng quê Việt Nam vẫn còn giữ nếp xưa, rất coi trọng ngày Tết này. Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ "Tết giết sâu bọ" là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân... vì vậy con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng cố thu xếp để về.

DL

Xem thêm

Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 26/9 đến ngày 4/10

Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mùa Thu năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 26/9 đến ngày 4/10

(CLO) Ngày 11/9, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức họp báo thông tin về công tác tổ chức Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc- Mùa Thu năm 2026. Theo đó, lễ hội năm nay sẽ chính thức diễn ra từ ngày 26/9 đến ngày 4/10/2026, đánh dấu bước đột phá lớn trong công tác tổ chức với mô hình "Lễ hội mở", đổi mới quản trị lấy nhân dân và du khách làm trung tâm, đồng thời chính thức công bố và đưa vào ứng dụng Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc. 

'Nét Hà thành' kể chuyện Hà Nội qua tà áo dài

'Nét Hà thành' kể chuyện Hà Nội qua tà áo dài

(CLO) Trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026, sáng 11/9, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội tổ chức trưng bày “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài”.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Hoàn thuế cho đoàn phim ngoại phải đổi lấy giá trị lâu dài cho Việt Nam

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Hoàn thuế cho đoàn phim ngoại phải đổi lấy giá trị lâu dài cho Việt Nam

(CLO) Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho các đoàn phim nước ngoài, cùng nhiều cơ chế hỗ trợ dự án công nghiệp văn hóa có giá trị kinh tế cao. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, các chính sách này có thể tạo động lực thu hút nguồn lực quốc tế, nhưng phải được thiết kế theo hướng tạo ra giá trị lâu dài cho Việt Nam.

Bảo tàng Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, lan tỏa giá trị từ di sản công nghiệp

Bảo tàng Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, lan tỏa giá trị từ di sản công nghiệp

(CLO) Theo ông Nguyễn Tiến Đà, Bảo tàng Hà Nội là một trong những đơn vị triển khai chuyển đổi số khá sớm và đã xây dựng được một số sản phẩm bước đầu. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, công tác này vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh để đáp ứng mục tiêu theo Nghị quyết 57-NQ/TW năm 2024. 

Hà Nội tái hiện hành trình lịch sử qua ‘Bản Giao hưởng Hà Nội’

Hà Nội tái hiện hành trình lịch sử qua ‘Bản Giao hưởng Hà Nội’

(CLO) Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, chương trình nghệ thuật “Bản Giao hưởng Hà Nội” sẽ công diễn ngày 9 và 10/10. Qua cấu trúc ba chương kết nối những tác phẩm kinh điển của Việt Nam, sự kiện tái hiện hào khí Thăng Long cùng diện mạo bứt phá của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

‘Lửa trên đường ray’ - kể chuyện ký ức từ đầu máy xe lửa hơi nước

‘Lửa trên đường ray’ - kể chuyện ký ức từ đầu máy xe lửa hơi nước

(CLO) Đặt đầu máy hơi nước 141-179 vào dòng ký ức của những người lái tàu vượt tuyến lửa, tọa đàm “Lửa trên đường ray” do Bảo tàng Hà Nội tổ chức đã tái hiện thời kỳ hào hùng của ngành Đường sắt. Qua lời kể nhân chứng và hoạt cảnh thực cảnh, lịch sử bước ra khỏi tủ kính để chạm tới trái tim thế hệ trẻ.

Mác 'bom tấn' không còn là bảo chứng doanh thu

Mác 'bom tấn' không còn là bảo chứng doanh thu

(CLO) Mùa phim Quốc khánh 2/9 năm nay cho thấy một diễn biến đáng chú ý: bộ phim tưởng như ít lợi thế nhất lại trở thành hiện tượng phòng vé, trong khi tác phẩm được kỳ vọng là “bom tấn” với mức đầu tư lớn lại gây thất vọng.

Quà tặng - từ món đồ nhỏ bé đến “đại sứ văn hóa quốc gia”

Quà tặng - từ món đồ nhỏ bé đến “đại sứ văn hóa quốc gia”

(NB&CL) Một món quà tặng có thể chỉ là vật phẩm nhỏ bé, nhưng phía sau nó có thể là câu chuyện về một vùng đất, một cộng đồng, một nền văn hóa. Khi được đầu tư đúng tầm và ứng dụng tư duy thiết kế bài bản, quà tặng không chỉ để trao nhận hay lưu giữ kỷ niệm mà còn có thể trở thành một “đại sứ văn hóa” đưa hình ảnh Việt Nam vươn xa.

Cỡ chữ bài viết: