Rửa xe định kỳ giúp bảo vệ lớp sơn, hạn chế gỉ sét và cải thiện tầm nhìn khi lái xe, nhưng dịch vụ rửa xe tự động có thể đi kèm một rủi ro ít được chú ý. Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng PIRG cảnh báo một số loại sáp hoặc chất đánh bóng dùng tại tiệm rửa xe có thể chứa PFAS, nhóm hóa chất bền vững trong môi trường và liên quan đến nhiều nguy cơ sức khỏe.
Với nhiều chủ xe, rửa xe tự động là lựa chọn tiện lợi vì chỉ cần đưa xe vào băng chuyền và chờ vài phút để có bề mặt sạch bóng. So với việc tự rửa xe tại nhà, dịch vụ này tiết kiệm thời gian và thường đi kèm các gói phủ bóng, phủ sáp nhằm tạo hiệu ứng chống bám nước và tăng độ sáng cho thân xe.
Vấn đề nằm ở chỗ một số sản phẩm tạo độ bóng hoặc phủ bảo vệ có thể chứa PFAS. Đây là nhóm chất per và polyfluoroalkyl, gồm hơn 9.000 hợp chất đã được sử dụng từ thập niên 1940 và thường được gọi là hóa chất vĩnh cửu vì rất khó phân hủy trong tự nhiên.
PFAS không gây hại trực tiếp cho chiếc xe, nhưng có thể tạo rủi ro với con người và môi trường. Các hợp chất này đã được phát hiện trong máu người, động vật ở nhiều nơi trên thế giới, cũng như trong một số sản phẩm thực phẩm.
Khi rời khỏi nguồn ban đầu, PFAS thường di chuyển theo nước. Điều này khiến chúng có khả năng ngấm vào đất, đi vào hệ thống nước ngầm hoặc nguồn nước đô thị nếu không được kiểm soát đúng cách. Nhiều nghiên cứu đã liên hệ PFAS với các nguy cơ như giảm khả năng sinh sản, chậm phát triển ở trẻ em và tăng rủi ro mắc một số loại ung thư.
Trung tâm Tài nguyên Phòng ngừa Ô nhiễm cho biết đã có ít nhất 3 trường hợp các địa phương tại Mỹ phát hiện ô nhiễm PFAS trong giếng nước ngầm nằm tại hoặc gần cơ sở rửa xe. Con số này chưa đủ để kết luận mọi tiệm rửa xe đều là nguồn gây ô nhiễm, nhưng cho thấy nguy cơ không thể xem nhẹ.
PIRG nhận định các bằng chứng hiện có cho thấy PFAS có thể xuất hiện trong ít nhất một số loại sáp hoặc chất đánh bóng xe. Những sản phẩm này được ưa chuộng vì khả năng giúp nước trượt khỏi bề mặt và tạo lớp hoàn thiện sáng bóng, cũng chính là đặc tính thường gắn với nhóm hóa chất khó phân hủy.
Theo PIRG, PFAS dư thừa từ lớp sáp hoặc lớp phủ tại cơ sở rửa xe không nhất thiết ở lại trong khuôn viên dịch vụ. Nước chảy khỏi xe sau khi rửa có thể cuốn theo hóa chất này, trộn với bụi bẩn hoặc dầu mỡ trên thân xe rồi chảy xuống mặt đất, từ đó có khả năng thấm vào hệ thống nước ngầm.
Tại Mỹ, Đạo luật Nước uống An toàn yêu cầu Cơ quan Bảo vệ Môi trường theo dõi PFAS và các chất ô nhiễm có thể gây lo ngại cho sức khỏe cộng đồng. Năm 2024, cơ quan này công bố quy định giới hạn lượng PFAS được phép có trong nước uống, dù các hệ thống cấp nước công cộng vẫn có thời gian để điều chỉnh và tuân thủ.
Với những người thường xuyên rửa xe và lo ngại về PFAS, PIRG khuyến nghị có thể bỏ qua các gói phủ bóng hoặc phủ sáp bổ sung, vốn có thể là nguồn phát tán chất ô nhiễm. Người dân cũng có thể đề nghị chính quyền địa phương kiểm tra hệ thống nước và thoát nước, hoặc tự rửa xe bằng các sản phẩm được xác định không chứa PFAS.
