Nhà khoa học phát hiện 'hạt ma quái' từ vũ trụ giành giải Nobel Vật lý 2026

(CLO) Nhà vật lý hạt người Bỉ-Mỹ Francis Halzen đoạt giải Nobel Vật lý 2026 nhờ những đóng góp quyết định cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện các neutrino năng lượng cao có nguồn gốc từ vũ trụ.

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ngày 6/10 công bố trao giải Nobel Vật lý 2026 cho ông Francis Halzen, nhà vật lý hạt nổi tiếng với những đóng góp trong lĩnh vực vật lý thiên văn neutrino.

Giải thưởng ghi nhận vai trò của ông trong việc phát triển Đài quan sát Neutrino IceCube và phát hiện các neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.

IceCube là một đài quan sát đặc biệt được xây dựng sâu trong lớp băng tại Nam Cực. Công trình này sử dụng các cảm biến ánh sáng được bố trí trong một khối băng khổng lồ để phát hiện neutrino, những hạt hạ nguyên tử gần như không tương tác với vật chất.

untitled-400.png
Nhà vật lý hạt người Bỉ-Mỹ Francis Halzen đoạt giải Nobel Vật lý 2026. Ảnh chụp màn hình

Neutrino thường được gọi là “hạt ma quái” vì chúng có thể xuyên qua vật chất với rất ít tương tác. Hàng nghìn tỷ neutrino đi xuyên qua cơ thể con người mỗi giây mà gần như không để lại dấu vết.

Những hạt này được tạo ra trong nhiều môi trường có năng lượng cực lớn, từ các ngôi sao đến những vùng xung quanh các hố đen khổng lồ. Việc phát hiện neutrino vì thế giúp các nhà khoa học quan sát những quá trình diễn ra ở những vùng xa xôi và dữ dội của vũ trụ theo một cách hoàn toàn khác.

Ông Halzen đã theo đuổi ý tưởng sử dụng lớp băng tại Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino từ những năm 1980. Dưới sự lãnh đạo của ông, IceCube dần được phát triển thành một đài quan sát neutrino khổng lồ, với các cảm biến được đặt sâu trong lớp băng.

Công trình này giúp giới khoa học lần đầu tiên quan sát được các neutrino năng lượng rất cao đến từ những nguồn bên ngoài Trái đất, mở ra một hướng nghiên cứu mới được gọi là thiên văn học neutrino.

Giải Nobel Vật lý năm nay có phần thưởng trị giá 12 triệu krona Thụy Điển, tương đương khoảng 1,2 triệu USD.

Nobel Vật lý là một trong những giải thưởng khoa học danh giá nhất thế giới, được trao từ năm 1901 theo di chúc của nhà khoa học người Thụy Điển Alfred Nobel.

Trong hơn một thế kỷ, giải thưởng đã vinh danh nhiều nhà khoa học có ảnh hưởng lớn đến sự hiểu biết của nhân loại về tự nhiên, trong đó có Albert Einstein, Marie Curie, Pierre Curie, Max Planck và Niels Bohr.

Nobel Vật lý 2025 được trao cho John Clarke, Michel H. Devoret và John M. Martinis vì những phát hiện về hiện tượng xuyên hầm lượng tử vĩ mô và sự lượng tử hóa năng lượng trong mạch điện.

Các giải Nobel 2026 còn lại sẽ lần lượt được công bố trong những ngày tới. Nobel Hóa học sẽ được công bố ngày 7/10, Nobel Văn học ngày 8/10, Nobel Hòa bình ngày 9/10 và Nobel Kinh tế ngày 12/10.

Theo lịch, lễ trao các giải Nobel tại Stockholm sẽ diễn ra vào ngày 10/12, ngày kỷ niệm ngày mất của nhà khoa học Alfred Nobel, trong khi lễ trao Nobel Hòa bình được tổ chức riêng tại Oslo.

Xem thêm

Hàng loạt động đất mạnh trên thế giới trong một ngày: từ Peru, Indonesia đến Trung Quốc

Hàng loạt động đất mạnh trên thế giới trong một ngày: từ Peru, Indonesia đến Trung Quốc

(CLO) Ngày 21/11, hàng loạt trận động đất mạnh xảy ra tại nhiều khu vực trên thế giới, từ Nam Mỹ đến châu Á. Trong đó, Indonesia ghi nhận trận động đất có độ lớn ban đầu lên tới 7,2, trong khi các rung chấn mạnh cũng khiến người dân Peru hoảng sợ và được ghi nhận tại tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc.

Hình ảnh sinh vật được cho là Bigfoot trong đoạn phim do Roger Patterson và Robert Gimlin ghi lại tại California, Mỹ, năm 1967. Ảnh: Public Domain

Mỹ công bố hồ sơ về sinh vật bí ẩn ‘quái vật chân to’

(CLO) Bộ Nông nghiệp Mỹ vừa công bố loạt tài liệu lưu trữ liên quan đến "Bigfoot" (quái vật chân to), sinh vật bí ẩn được cho là sống trong những khu rừng Bắc Mỹ. Các hồ sơ hé lộ những cuộc điều tra về dấu chân khổng lồ và những lời kể về sinh vật này từ hơn 80 năm trước.

Bitcoin lao dốc, chạm mức thấp nhất trong hai năm

Bitcoin lao dốc, chạm mức thấp nhất trong hai năm

(CLO) Giá Bitcoin, đồng tiền điện tử lớn nhất thế giới, giảm mạnh xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9/2024, trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về triển vọng của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và những biến động trên thị trường tài chính Mỹ.

Động đất 6,8 độ rung lắc Peru

Động đất 6,8 độ rung lắc Peru

(CLO) Trận động đất mạnh 6,8 độ xảy ra tối 20/11 tại vùng núi Andes, miền trung Peru, khiến người dân ở thủ đô Lima và nhiều khu vực lân cận hoảng loạn sơ tán.

Khoai tây được trồng trong đất mô phỏng điều kiện trên Mặt Trăng tại phòng thí nghiệm của Đại học Bang Oregon, thành phố Corvallis, bang Oregon (Mỹ). Ảnh: Đại học Bang Oregon

Lần đầu trồng thành công khoai tây trên đất mô phỏng Mặt trăng

(CLO) Các nhà khoa học Mỹ đã trồng thành công khoai tây trong đất mô phỏng bề mặt Mặt trăng, với năng suất tương đương khi trồng trên Trái đất. Kết quả nghiên cứu mở ra triển vọng tự sản xuất lương thực cho các phi hành gia trong những sứ mệnh không gian dài ngày.

Chi phí chiến tranh của Mỹ tại Iran vượt 48 tỷ USD

Chi phí chiến tranh của Mỹ tại Iran vượt 48 tỷ USD

(CLO) Lầu Năm Góc xác nhận chi phí chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đã lên tới 48,3 tỷ USD, chưa tính thiệt hại hạ tầng tại các căn cứ ở Trung Đông. Khoản chi leo thang đang thổi bùng tranh cãi tại Quốc hội Mỹ sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua.

Liên minh châu Âu xác nhận bị tấn công mạng bằng công cụ AI

Liên minh châu Âu xác nhận bị tấn công mạng bằng công cụ AI

(CLO) Liên minh châu Âu (EU) lần đầu tiên ghi nhận một cuộc tấn công mạng sử dụng công cụ AI nhằm vào các cơ quan quản lý của khối. Vụ xâm nhập kéo dài ít nhất 10 ngày, gây gián đoạn nhiều hệ thống nội bộ phục vụ khoảng 40.000 nhân sự tại Brussels nhưng chưa phát hiện dấu hiệu rò rỉ dữ liệu diện rộng.

Cỡ chữ bài viết: