Nhà vật lý đoạt giải Nobel Dương Chấn Ninh qua đời ở tuổi 103

Đại học Thanh Hoa, nơi ông giảng dạy và giữ chức Chủ tịch danh dự Viện Nghiên cứu Cao cấp, cho biết Giáo sư Dương qua đời tại Bắc Kinh sau một thời gian lâm bệnh, gọi ông là “một huyền thoại bất tử của khoa học Trung Quốc”.

Trong cáo phó, Đại học Thanh Hoa viết: “Cuộc đời của Giáo sư Dương là hành trình khám phá không ngừng - tiếng vang vượt thời gian của một trái tim tận tụy với khoa học và đất nước. Ông đã viết nên chương vĩnh hằng trong lịch sử nhân loại”.

Cùng với nhà vật lý Lý Chính Đạo, Dương Chấn Ninh đã được trao giải Nobel Vật lý năm 1957 nhờ phát hiện mang tính cách mạng về “tính không bảo toàn chẵn lẻ trong tương tác yếu” - một lý thuyết làm thay đổi nền tảng hiểu biết của nhân loại về các định luật vật lý.

z7080483983490_bd8b36f92fd3e142ae8629df2455054a(2).jpg
Ông Dương Chấn Ninh phát biểu tại một diễn đàn ở Quý Dương, tỉnh Quý Châu, tây nam Trung Quốc, năm 2013. Ảnh: Tân Hoa Xã

Sinh năm 1922 tại Hợp Phì, tỉnh An Huy, Trung Quốc, ông Dương Chấn Ninh theo học tại Đại học Liên hợp Quốc gia Tây Nam, lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Thanh Hoa năm 1944, sau đó sang Mỹ du học theo chương trình học bổng của Chính phủ Trung Quốc.

Tại Đại học Chicago, ông nhận bằng Tiến sĩ năm 1948 và tiếp tục làm nghiên cứu sau tiến sĩ. Sau đó, ông gia nhập Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton - nơi Albert Einstein từng làm việc - và trở thành giáo sư thường trực vào năm 1955. Năm 1966, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư Vật lý mang tên Albert Einstein tại Đại học bang New York (Stony Brook) và giảng dạy tại đây cho đến năm 1999.

Công trình “Yang-Mills” của ông cùng nhà vật lý Robert Mills đã trở thành nền tảng của Mô hình Chuẩn - lý thuyết cốt lõi của vật lý hạt hiện đại, được giới khoa học đánh giá có tầm quan trọng tương đương với thuyết tương đối của Einstein và phương trình Maxwell trong điện từ học. Những đóng góp này khiến Dương Chấn Ninh được xếp ngang hàng với các tên tuổi vĩ đại nhất của thế kỷ 20.

Sau nhiều năm làm việc tại Mỹ, ông Dương Chấn Ninh trở về Trung Quốc lần đầu vào năm 1971. Chuyến thăm này được xem là dấu mốc quan trọng, khởi đầu làn sóng hợp tác khoa học giữa Trung Quốc và Mỹ.

Ông tích cực thúc đẩy việc khôi phục nghiên cứu khoa học cơ bản, gây quỹ lập ủy ban trao đổi giáo dục Trung - Mỹ và tài trợ cho gần 100 học giả Trung Quốc sang Mỹ học tập, nhiều người trong số đó sau này trở thành những nhà khoa học hàng đầu.

Khi trở lại Đại học Thanh Hoa năm 1999, ông toàn tâm cống hiến cho việc phát triển Viện Nghiên cứu Cao cấp, đào tạo thế hệ nhà khoa học trẻ và góp phần định hình nền giáo dục đại học hiện đại của Trung Quốc.

Dương Chấn Ninh là thành viên của hơn 10 viện hàn lâm trên thế giới và nhận bằng tiến sĩ danh dự từ hơn 20 trường đại học danh tiếng.

Xem thêm

Làn sóng biểu tình tiếp tục lan rộng khắp châu Âu

Làn sóng biểu tình tiếp tục lan rộng khắp châu Âu

(CLO) Châu Âu đang đối mặt với làn sóng bất ổn xã hội mới khi hàng loạt cuộc biểu tình quy mô lớn lại bùng phát tại nhiều quốc gia vào thứ Bảy (31/10). Hàng trăm nghìn người dân đã xuống đường phản đối tình trạng chi phí sinh hoạt đắt đỏ, gia tăng áp lực kinh tế và sự suy giảm của các dịch vụ công thiết yếu.

Tổng thống Ba Lan tuyên bố trật tự hiến pháp bị vi phạm

Tổng thống Ba Lan tuyên bố trật tự hiến pháp bị vi phạm

(CLO) Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã triệu tập các cuộc đàm phán khẩn cấp với các đảng trong Quốc hội Ba Lan vào thứ Bảy (31/10), tuyên bố rằng trật tự hiến pháp của Ba Lan đã bị vi phạm sau cuộc đối đầu đêm qua tại Tòa án Hiến pháp ở Warsaw.

Ngoại trưởng Nga chỉ trích việc Mỹ mời Ba Lan tham dự Hội nghị G20

Ngoại trưởng Nga chỉ trích việc Mỹ mời Ba Lan tham dự Hội nghị G20

(CLO) Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov vừa lên tiếng chỉ trích gay gắt quyết định của Mỹ khi đơn phương mời Ba Lan tham dự Hội nghị Ngoại trưởng G20 tại Atlanta, khẳng định hành động này vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc ngoại giao đa phương dựa trên sự đồng thuận.

Halloween 2026: Vì sao con người thích cảm giác sợ hãi?

Halloween 2026: Vì sao con người thích cảm giác sợ hãi?

(CLO) Mỗi dịp Halloween, những ngôi nhà ma ám, bộ phim kinh dị và trò hù dọa luôn thu hút đông đảo người tham gia. Dù khiến tim đập nhanh và giật mình, những trải nghiệm này lại mang đến cảm giác thích thú cho nhiều người. Vì sao lại như vậy?

Cỡ chữ bài viết: